Пайдалануға ұсынылатын әдебиеттер: [ 1,2,3,5,6,8,9,2,12,14, 15,17,24,25,26]

6. Тақырыбы: Тестерді құру технологиясы мен бейімдеу

Лекция тезистері

Тесты-сұрақнамалар пункттардың (сұрақтар, тұжырымдар) жинағынан тұрады, сыналушы соларға қатысты өз пікірін көрсетеді (әдетте, екі немесе үш альтернативті жауаптарды таңдау болып келеді). бір психологиялық айнымалы бірнеше пункттар арқылы ұсынылады (6-7 ден кем емес болу керек).

Нормативтілік принципін енгізу нәтижелерді өңдеу тәсілдерін қайта қарастыруға мәжбүрлейді. Тестілеудің нәтижелерін сапалы талдау бірінші орынға шығады.

ПД дамуының негізгі тенденциялары бірқатар жаңа міндеттерді шешуді ұсынады. Солардың ішінде ең бастылары:

1. Статистикалық нормадан бас тартудыжәне тестілеу нәтижелерін бағалаудың мазмұндық критерийлерін ендіруді көздейтін ПД нормативтілігі принциптерін жасау.

2. Мазмұндық диагностика принциптерін жасау. Бұл тестқа белгілі бір мазмұнды енгізу қажеттігінен байқалады, мәселен, ойлаудың мазмұны мен формасының бірлік мәселесін арнайы теоретикалық ойластыруды талап ететін оқу дисциплиналарының бөлімдерін немесе олардың циклдарын енгізу.

3. Тестілеу нәтижелері бойынша коррекционды жұмысты жүргізудің мүмкіндіктерін ескеретін коррекционды принципті енгізу.

4. «Жақын арада даму зонасы» идеясына негізделген үйренудің жаңа тесттарын жасау мен бұрынғыларын жетілдіру.

5. Әдеттегі тестілеуде психологқа байқалмайтын тесттік тапсырмаларды орындаудың процесуалды жағын көруге мүмкіндік беретін және ойлаудың индивидуалды ерекшеліктерін айқындау мүмкіншіліктерін ашатын әдістемелердің компьютерлік варианттарын жасау.

6. Тесттік нәтижелердісапалы бағалау тәсілдерін жетілдіру мен олардың сандық талдаудың алдындағы приоритеттілігін сақтау.

Кез келген жастық кезеңде алынған тестілеу нәтижелерін бір бірімен арнайы жасалған талдау бірліктерінің арқасында салыстыруды анықтайтын даму диагностикасының «бірінің орнын екіншісі басу» мәселесі арнайы назарды талап етеді. Яғни негізгі екі типке бөледі қалыптасқан әдістемелер; аз мөлшерде қалыптасқан әдістемелер.

Қалыптасқан әдістемелерге:

• тесттер;

• сұрақнамалар;

• психофизиологиялық әдістемелер жатады.

Аз қалыптасқан әдістемелерге келесі әдістемелер жатады:

• бақылау;

• проективті техникалар әдістемелері;

• диалогтық әдістер;

• іс әрекет өнімдерін талдау.

Өлшемдік әдістемелердің артық жерлері-процедураның объективті сипаты, қайта тексеру мүмкіншілігі -автоматты түрде емес, психометрикалық талаптардың-репрезентативтілік, сенімділік, валидтіліктің (жарамдылық ) орындалуы арқасында қамтамасыз етіледі.

Пайдалануға ұсынылатын әдебиеттер: [ 1,2,3,5,6,7,8,9,10,12,14, 15,17,24,25,26]

7. Тақырыбы: Жалпы және арнаулы қабілет диагностикасы

Лекция тезистері

Қабілеттілікке» философиялық энциклопедиялық сөздікте мынадай түсінік берілген: «Қабілеттілік - бұл субъективті жағдайда белгілі бір іс -әрекеттің табысты орындалуындағы жеке тұлғалық даралық ерекшеліктері». Қабілеттілік индивидте бар білім, дағды, үйренуге бағытталмайды. Ол кейбір іс-әрекеттерді орындауда басқалардың әдістері мен тәсілдерінен тереңдегі мен беріктігінен көрініс береді және оған жетуге мүмкіндік беретін ішкі психологиялық регулятор болып табылады.

Қабілетті диагностикалау үшін қабілет мәселесіндегі негізгі «Дарын», «Даралық», »Талант» ұғымдарының арақатынасын ескеруді қажет етеді.

Даралық ерекшелік психологиясы - қабілеттің дамуына қаншалықты дәрежеде тұқым құлаушылық пен қоршаған орта, тәрбие мен оқытуды анықтай алатындығын қарастырады. Осының барлығы білу баланың қабілетінің қалыптасуын дұрыс ұйымдастыруды және де оның тұлғалық, даралық қасиеттерінің даму

Қабілеттілік ілімі жөніндегі алғашқы зерттеулер ағылшын психологі Френсис Гальтон (XIXғ.) есімімен байланысты. Ол адамдардың жеке дара ерекшелігі мәселесін зерттеген. Ол өзінің «Таланттың тұқымқуалаушылығы: оның заңдылығы мен шығу тегі» еңбегінде қабілеттіліктің шығу тегін әдіснамалық тұрғыда негіздеп, келесі заңдылықтарды белгіледі: - өте жоғары қабілеттілігі болмаса, ешбір адам қоғамда жоғары дәрежеге, атаққа, даңққа ие бола алмайды; Ф.Гальтон көптеген ұлы да қабілетті адамдардың өмірін бакылай келе «кез келген деңгейдегі қабілеттілікте тұқымқуалаушылық негізгі шарт» деген қорытындыға келеді.

Қабілеттің жалпы теориясын зерттеуге үлкен үлес қосқан ғалым Б.М.Теплов өзінің 1941ж. „Қабілет және дарындылық“ атты еңбегінде қабілеттілік ұғымына үш басты сипатты белігіледі: біріншіден, қабілеттілік бір адамды екіншісінен айырып тұартын жеке психологиялық ерекшеліктер; екіншіден, қабілет деп барлық жеке ерекшеліктерді емес, іс-әрекетті немесе көптеген іс-әрекеттерді орындауындағы жетістікке қатысы бар ерекшеліктер; „қабілет “ ұғымы адамдағы өңдірілген білімге, дағды мен икемге апармайды.

Шетел психологиясында қабілеттер теориясы қалыптаспаған. Қабілетті зерттеудің диагностиканың әртүрлі қабілеттерді көрсету арықылы қарастырылады. Мұндай зерттеулер Ч.Спирмен, Дж.Гилфорд, Л.Тесрстоун жүргізді. Отандық психологияда жалпы және арнаулы қабілеттердің қатынасы жалпы және ерекше қатынасы ретінде қарыстырылды. Мәселен С.Л.Рубинштейн, Б.Г. Ананьев, В.А. Крутецкий с.с. ғалымдардың еңбектерінен көруге болады.

Қабілеттерді зерттеуде ғалымдар әр түрлі тәсілдерді қолдана отырып, оны:

төрт топқа бөледі:

1- сенсорлы.

2- техникалық.

3- моторлы.

4- кәсіби.