- •Жалпы тіл білімі
- •12. Ф.Де Соссюрдің негізгі кемшіліктері
- •1.Ғылымда тілдің шығуына байланысты болжамдар мен теориялар:
- •2.В.Гумбольдтың тілдерді типтік тұрғыдан жіктеудегі негізгі қателігі:
- •C) Махмұд ибн ал-Хусейін ибн Мұхамед әл- Қашқари.
- •B) Вилем Матезиус.
- •D) Зат атауларының пайда болу себептерін түсіндіретін теория.
- •A) Лингвистика.
- •C) Френсис Бэккон; Джон Локк; Рене Декарт; Гофрид Вельгельм Лейбнец.
- •A) Зат пен атау ажырамас бірлікте болу керек.
- •B) ф. Бопп.
- •14. Тіл немен тығыз байланысты:
- •C) Тайпамен.
- •Ғылымда тілдің шығуына байланысты болжамдар мен теориялар:
- •Структурализмді дамытқан басты мектептер:
- •Функционалдық лингвистиканың басты өкілдері:
- •Кеңестік тіл білімі теориясының ең көрнекті өкілдері:
- •12. Ф.Де Соссюрдің негізгі кемшіліктері
- •1.Ғылымда тілдің шығуына байланысты болжамдар мен теориялар:
- •3.Структурализмді дамытқан басты мектептер:
- •5.Функционалдық лингвистиканың басты өкілдері:
- •12. Кеңестік тіл білімі теориясының ең көрнекті өкілдері:
- •12. Ф.Де Соссюрдің негізгі кемшіліктері
- •Лингвистикалық зерттеу әдістері:
- •Неогумбольдтшылдық теориясын жақтаушылар:
- •Функционалдық лингвистиканың басты өкілдері:
1.Ғылымда тілдің шығуына байланысты болжамдар мен теориялар:
Cөз теориясы
Атау теориясы
Қоғамдық шарттасу теориясы
Идеалистік теория
Грамматикалық теория
Грамматикалық өнер теориясы
2.Салыстырмалы-тарихи әдіс нәтижесінде туған еңбектер:
Исланд тілінің шығу тарихы
Түркі тілдерінің сөздігі
Француз грамматикасы
Тіл туралы жаңа ілім
Араб тілі грамматикасы
Жалпы лингвистикалық курс
Латын тілінің негіздері туралы
3.Структурализмді дамытқан басты мектептер:
Копенгаген мектебі
Женева мектебі
Мәскеу мектебі
Қазан мектебі
Америка мектебі
Прага мектебі
Дескриптивті мектеп
4.В.Гумбольдтың тіл мен этностың байланысы жөніндегі көзқарасын дамытушылар:
Б.Уорф
Л.Блумфильд
Л.Вайсгербер
В.Хилл
И.Бердер
5.Функционалдық лингвистиканың басты өкілдері:
Н.Трубецкой
Г.Шухард
И.Мещанинов
Р.Карнап
Б.Уорф
6.Жасанды тілдер:
Графикалық
Волапюк
Пиджин
Идо
Эсперанто
7.Статистикалық әдістеме-бұл:
Дүние жүзі тілдерінің барлығына тән құрылымдық ұқсастықтар принципін негіз етеді.
Жекелеген тілдік бірліктің мәтіндегі лексикалық я грамматикалық қоршауын зерттеуге бағытталады.
Қайсы бір автордың идие стилін анықтауда қолданылады.
Әдістеменің нәтижелерінің бірі-жиілік сөздіктер.
Мәтінге авторлықты анықтауда қолданылатын әдістеме.
8.АҚШ құрылымдық лингвистика бағытының бір тармағы трансформациялық талдау мектебінің өкілдері:
Н.Трубецкой
Н.Хомский
Л.Блумфильд
В.Матезиус
Б.де Куртенэ
З.Харрис
Р. Лиз
9.Психологиялық бағыттың ірі негізгі өкілдері:
А.Потебня
Г.Штейнталь
К.Бругман
А.А.Шахматов
А.Лескин
10. Структурализмнің бастау алған кезеңдері:
Сепир-Уорф болжамынан
Көне үнді тіл біліміндегі Панини еңбегінен
Араб тіл біліміндегі лексикографиялық бағыттан
Женева лингвистикалық мектебінен
Көне грек тіл біліміндегі Аристотель идеясынан
Көне түркі тіл біліміндегі сөздіктерден
Арно мен Ланслоның әмбебап грамматикасынан
11. Прага және Копенгаген мектептеріне тән өзара ортақ сипаттар:
Тілді диахронды құбылыс деп табады.
Тіл мен сөйлеуді екі бөлек нәрсе деп ажыратады.
Тілді зерттеуде интеграциялық ұстанымда болады.
Тіл білімін логика ғылымының бөлшегі деп танытады.
Тілді таңбалар жүйесі деп санайды.
Тілді біртұтас жүйе, бір бүтін құрылым деп қарайды.
12. Кеңестік тіл білімі теориясының ең көрнекті өкілдері:
Л.В.Щерба
И.И.Мещанинов
А.В.Кодухов
В.М.Жирмунский
Н.А.Баскаков
В.В.Виноградов
13.Тіл дыбыстарының қысқы не созылыңқы айтылуынан сөз мағынасы өзгермейтін тілдер:
Иран
Орыс
Испан
Татар
Қырғыз
Португал
Вьетнам
14. Созылыңқы дауыстылар кездесетін түркі тілдері:
Қырғыз
Монғол
Ноғай
Түрік
Әзірбайжан
Ұйғыр
15. Граммемаға тән сипаттар:
Лексикалық мағынаға ие
Лексемалар арасындағы категориялық байланыстарды білдіреді
Төменгі деңгей бірлігі
Екі жақты бірлік, номинативтік қызмет атқарады
Екі жақты бірлік, байланыстырушылық, конгруэнттілік қызметтер атқарады
16. Интерфикске тән белгілер:
Функионалдық жағынан «байланыстырушы» категориясына енеді
Сөзжасам үшін қолданылады
Түбірден кейін жалғанатын қосымша
Сөз түрлендіретін қосымша
Грамматикалық мағынаны білдіруші тәсіл
Сөзден сөз тудырушы жұрнақ
17. Трансформациялық бағытқа тән синтаксистік қағидалар:
Элементарлы сөйлемдерден түрлі ұзындықтағы әр түрлі жаңа сөйлемдер алуға болады
Синтаксистік жүйе элементарлы сөйлемдер жиынтығынан тұрады
Морфеманың дистрибуциясы-морфеманың басқа морфемалармен қоршауының барлық жиынтығы
Сөйлемдегі өзара тікелей байланысты сөздер-тікелей құрастырушылар
Элементарлы сөйлемдерге аса тұрақтылық қасиет тән емес
Сөйлемдердің элементарлы типтері ядро сөйлемдер деп танылады
18. Тілдік әмбебаптардың түрлері:
Реалий
Типологиялық заңдылықтар
Уникалий
Статистикалық
Концепт
Экзотизмдер
Лакуналар
19. «Лингвистикалық типология» терминінің басқаша аталымдары:
Типологиялық тіл білімі
Тарихи әдіс
Типологиялық әдіс
Типологиялық белгі
Салыстырмалы әдіс
20. Көне Қытай тіл білімін сипаттайтын негізгі белгілер:
XIX ғасырға дейін өз бетінше дамығаны
Иероглифтің құрылысы мен этимиолгиясын айқындауы
Ат қою теориясының негізін қалағандары
Әр сөзге жеке таңба белгіле бергендігі
Көне сөздердің мағыналарын айқындау
Диалектизмдерді зерттегені
21. Әбу Насыр әл-Фарабидің трактаттарындағы тіл мәселелері:
Сөздік мәселелері
Күрделі сөздер мәселесі туралы
Көркем жазу мәселесі туралы
Аударма мәселелері
Орфоэпия заңдары
Сөйлеу органдары туралы
Сөз туралы
22. А.А. Потебняның ойда сөздің жасалу үрдісі тұрғысындағы тұжырымдары:
Апперцепция, ассимиляция және ассоциация сияқты психикалық заңдылықтармен басқарылатын түсініктердің түзілу үрдісі
Түсініктердің түзілу үрдісімен байланысты емес
Сөйлеуші мен түсінушінің ойлары тек сөздерде ғана сәйкестілік таппайды
Пайымдау –ойдың негізгі формасы
Сөздердің өздері таңбалап тұрған заттармен байланыста табылмауыны түйсінілуі
23. Сөйлеу әрекетін құраушы элементтер:
Ойлану
Ұғыну
Тіл
Ойлау
Сөйлеу
24. Құрылымдық әдістің сипаттама әдістен айырмашылығы:
Тілдік элементтердің өзара қатынасын сипаттау
Тілдік элементтердің дыбыстық жағын сипаттау
Тілдік тұлғалардың мағыналық жағын ашу
Сөздік құрамының ерекшелігін сипаттау
Тіл тұлғалардық қызметін сипаттау
Тілдік элементтердің дистрибуциясын айқындау
Тілдік элементтердің өзара байланысын ашу
25. Дискриптивті мектептің кемшілігі:
Тілді тек диахронды аспектіде қарастырды
Сөйлеудің ойлаумен, ұғынумен байланысын ескермеді
Симантиканың тіл білімі құрамына қосты
Фонетиканы логиканың нысаны деді
Дыбыс жүйесін зурттеумен шектелді
Салыстырмалы-тарихи әдісті жоққа шығарды
15-нұсқа
1.Жаратылыстану ғылымдарының түрлері:
А)Саяси экономика
В) Психология
С) Геология
D) Физиология
Е) Физика
F )Логика
2.Сөйлеу дыбыстарының аспектілері:
A)Фонологиялық
B)Акустикалық(физикалық)
C)Орфографиялық
D)Фонетикалық
E)Артикуляциялық(биологиялық)
F)Функционалдық
3.Ғылымда фонема теориясының ғылыми негізін жасаған ғалымдар:
А)Л.В.Щерба
В)Н.С.Трубецкой
С)Г.А.Пауль
D)В.Гумбольдт
E)Е.Д.Поливанов
F)Ф.де.Соссюр
4.Ішкі флексия тәсілін қабылдайтын тілдер:
A)Герман
B)Араб
C)Түркі
D)Кавказ
E)Тибет
5.Алғашқы типолог ғалымдар
А)В.Фон.Гумбольдт
В)Уильям Джонс
С)Гейман Штейнталь
D)Ф.Ф.Фортунатов
Е)Едуард Сепир
6.Тіл және таным арақатынасы тұрғысындағы лингвистикалық ықтимал болжамы (Сепир.Уорф болжамы)
А. Сөз – ойдың түйсікті, сезіммен қабылданатын белгісі, ал сөз мағынасы – таным мен түсініктің, яғни ойдың орнын ауыстыратын қабілеті деп көрсетті.
Б. Тілді зерттеу әр түрлі халықтардың мәдениетін тануға көмектеседі
С. Тіл формасы – бұл ойды білдіру үшін тіл тарапынан таңдалған спецификалық тісіл. Мысалы Американдық үндістер тілі.
D. Біз әлемді тану үдерісінде, оны өз ана тіліміз нұсқаған бағытта зерттеп, танимыз.
Е. Кез келген тіл тұрғысынан оның ұлттық сипаты туралы айтуға болады.
F. Адам өзге бір тілді терең меңгерген болса, оны әлем бейнесін танудың басқа бір позициясын жаулады десе болады.
G. Тіл - адамның саналы әрекетінің жемісі емес, сол уақытта ол - шығармашылық үдеріс. H. Ойлау тілге тәуелді ғана емес, ол белгілі бір деңгейге дейін әрбір тілге тәуелді.
7. Дескриптивтік мектептің басқаша атаулары
A. Сипаттама тіл білімі
B. Дескриптивтік әдіс
C. Этнолингвистикалық мектеп
D. Антропоцентристік тіл білімі
E. Америка структурализмі
8. Ғылыми зерттеудің жүргізілу үдерістері
A. тарихи деректерге жүгінбеу
B. жаңа ізденістер жасау
C. тақырып нысанын ғылымиландыру
D. әр түрлі амал тәсілдер – жүргізу
E. жазу стильіне мән беру
F. деректер негізінде ғылыми тұжырым жасау
G. қажетті деректерді жинау
H. деректеді сұрыптау, талдау
9. XVII-XVIII тіл философиясын дамытұан елдер
A. Испания
B. Англия
C. Франция
D. Африка
E. Ресей
F. Германия
10. Жас грамматистер бағытының жетістіктері
A. Ататіл мәселесіне байланысты үзілді кесілді- карсы шықты
B. Тілдік элементтерді тіл заңдылығы бойынша сәйкес келуін тексерді
C. А:Шлейхермен пікірлес болды
D. Үнді тіл білімінің жетістіктеріне сүйенді
E. А.Шлейхердің тілдің дамуына байланысты пікірін жоққа шығарды
F. Ғылымды зерттеуде өз әдіснамалары болды.
G. Тілдің психологиялық ерекшеліктеріне аса мән берді
11. Структуралық тіл білімінің туу, қалыптасу себептері
A. Ғылыми парадигмалардың орын алмастыруы
B. Ғылымда жаңа бағыттың пайда болуы
C. Нормативтік грпмматикаға жеткілікті мән берілмеуі
D. Тілдердің түп- төркінін ашу мәселесәнің күшеюі
E. Тілдің ішкі заңдылықтарының шиеленесе түсу мәселесі
F. Тіл ғ,ылымындағы ғалымдардың көзқарастарының өзгеруі
G. Тілдің практикалық қызментінің күрделене түсуі
