27Билет

1.Құрылыс сызбалары. Оларды талдау.

Құрылыстық сызба деп ғимараттардың, көмірлердің, тоннельдердің , жолдардың, гидротехникалық құрылыстардың және т.б. құрылыс обьектілерінің жекелеген элементтерінің сызбасын айтады.

Құрылыстық сызбалар өзінің әр алуандығымен ерекшеленеді. Құрылыстық сызбалардың мазмұны, оолардың безендірілуі, қолданылатын масштабтар, шартты бейнелеулер мен белгілеулер сызбада көрсетілетін құрылыс объектілерінің түріне байланысты.

Құрылыстық сызбаларда бейнеленетін объектілерге байланысты былайша атауға болады:

Сәулет - құрылыс сызбалары деп тұрғын үйлердің, қоғамдық және өндірістік ғимараттардың сызбаларын,

Инженерлік – құрылыс сызбалары деп түрлі инженерлік құрылыстардың (көпірлердің, темір жолдар мен тас жолдардың, гидротехникалық құрылыстардың, тоннельдердің, су салқындатқыштардың, резервуарлардың және т.б.) және бетоннан, темірбетоннан, топырақтан, металдан, пластмассадан, ағаштан және басқа материалдардан жасалған құрылыс конструкцияларының сызбаларын;

Топографиялық сызбалар деп жердің бедерін, жердің бетін, ситуацияны (тоғандарды, көшеттерді, құрылыстарды, жолдарды және т.б.) бейнелейтін сызбаларды.

Сызбалардың мазмұны мен безендірілуі, сондай-ақ жобалаудың қай кезеңде екендігіне де байланысты.

Жаңа технологиялық процестердің енгізілуі жаңа объектілердің құрылысына немесе істеп тұрған термиялық бөлімшелердің қайта конструкциялануына алып келуі мүмкін. Кейде бұл енгізу жекелеген жобалау жұмыстарының орындалуымен байланысты.

2.Жаппай өндіріс түрі.

Өндіріс - өзінің өміріне қажетті материалдық жағдайларды жасау мақсатымен адамның табиғатты белсенді жаңғырту үрдісі.

Кез келген өнімді өндіру үшін төрт элемент керек:

• сол өнімді дайындайтын табиғи зат

• өнімді дайындау үрдісінде пайдаланылатын еңбек құралы

• адам еңбегі, оның мақсатты бағытталған қызметі

• аталған үш элементті өндіріске қосатын ұйымдастырушы

Өндіріс түрі (үлгісі) - өнім номенклатурасы, жүйелілігі, тұрақтылығы мен шығару көлемі кеңдігінің белгілері бойынша айкындалатын, өндірістің классификациялық (топтастыру) категориясы (дәрежесі).

Жаппай өндіріс - ағымында жұмыс орындарының көбінде бір ғана жұмыс операциясы орындалынатын, ұзаққа созылған уақытта үздіксіз жасалынатын немесе жөнделінетін өнімдер шығарудың үлкен көлемін сипаттайтын өндіріс.

Өндірістік қуаттылық — уакыт бірлігіндегі белгілі бір жағдайда ең ұлкен көлемде шығарылатын бұйымдардың мүмкінділікгі есептеу көлемі. Өндірістік процесс

Өндірістік процесс (іс- амал) — осы өндірісте енімдерді шығару мен өңдеуге кажетті адамдар мен жұмыс құралдарының барлық іс-әрекетінің жиынтығы. Өндіріс қорлары

Өндіріс қорлары — өндіріс процесі кезінде кәсіпорындар пайдаланатын өндіріс құрал-жабдықтары. Өндіріс қоры негізгі қор мен айналым қорынан тұрады. Өндірісті қайта құруӨндірісті қайта құру — өндірісті негізінен жаңа принцип бойынша қайта құру, (реконструкциялау), қайта жарақтандыру, жабдықтау.

3.Өнімді тиеу коэффициентін есептеу.

Іске асырылған өнімнің көлемі (РП) – бұл негізгі көрсеткішінің бірі болып табылады, онда мекеменің өндірістік-шаруашылық іс-әрекетінің қортындысы бағаланылады.

ЖӨ = ТӨ+(О-О)

Мұндағы; ТӨ- тауар өнімінің көлемі, тг.;

О-О бастапқы және соңғы кезеңіндегі іске асырылмай қалған өнімнің құны, руб.

Жұмсалатын өнімнің сатылатын көлемі. Сатылу көлемінің ауқымы аса кең мекеменінің іс-әрекетінің қортындысын көрсетеді, тауар шығарушының және өндірушінің қызмет көрсетуі деп бағаланады. Бірінші термин дүниежүзлік, ал екіншісі-отандық тәжірбиеде қолданылады.

Сату көлемі- белгілі бір уақыт аралығында мекеменің өндірген және іске-асырған тауарының және көрсеткен қызметінің құны

Тауарлық өнім- толық дайындалған және сыртқа жіберуге арналған өнімнің құны деп аталады. Тауар өнімнің көлемін (ТӨ) төмендегі үлгі бойынша анықтауға болады:

Т=Tm+Tk+Ty+Tф+Тпф Мұндағы: Тm-шетке жіберілетін дайын өнімнің (топтамасының) құны, тг.;

Тпф – жартылай істелген өз өндірісінің және өнімнің құны, тг.

Тапсырыс берушіге арналған өнімдер, шикізаттар мен материалды, мекме-дайындаушы төлейтін құнға толық ақысы көрсетілген тауар өнімінің көлемі қосылады және де тапсырыс берушінің шикізатының және материалдарының құны бірге есептелінеді.

Шикізат өнімдері (ШӨ) белгіленген уақыт кезеңіне арналған, дайындық мерзіміне қатысы жоқ, мекеме жұмысының орындалу көлемінің салмағын сипаттайды (айы, тоқсан, жылы). Шикізат өнімінің көлемі төмендегі үлгі бойынша белгіленеді:

ШӨ = ТӨ+(НП_А – НП_Б)+(Иа-Иб).

Мұндағы: ТӨ – тауар өнімінің көлемі, тг.

НПб, НПа – аяқталмай қалған өнімінің қалған құны, кезеңнің басталуы және аяқталуы, тг.

Иб, Иа -арнайы тағайындалған құралдағы қалдықтың және кезеңінің бИб, Иа -арнайы тағайындалған құралдағы қалдықтың және кезеңінің басында және аяғында өздері дайындаған өнімнің құны, тг