31. Рұқсат етілетін тәуекелдер. Мамандық тәуекелді бағалауды жүргізу және

ұйымдастыру.

1990 жылы Кельнде (Германияда) Бүкіләлемдік қауіпсіздік қызметі жайында конгресс, «Өмір-қауіпсізде» деген атаумен өтті. Әр елдің мамандары өздерінің қауіпсіздік мәселелеріне арнаған баяндамаларында, «тәуекел» деген сөздің мағынасын «Тәуекел қауіпті жүзеге асырудың жиілілігі» және тәуекел-қауіптің сандық бағалауы дегенмен ұғындырды. Қауіп дегеніміз – біз қаламайтын нәтижелерге жеткізетін құбылыс.Қауіптің мынадай белгілері бар, қирау, көліктің, жабдықтардың, ғимараттың, құрал-сайманның сынуы. Қауіп – адам өмірі мен денсаулығына қатер төндіреді. Қауіпті «Ықтималдылықтың теориясы» тұжырымдамасы ретінде қолдануға болады. Оқиға немесе кенеттен болған оқиға деп кез-келген деректі атайды, ол нәтижесінде болуы да немесе болмауы да мүмкін. Оқиғаның ықтималдылығы сандық мөлшер деңгейін атайды.Еңбек шарттары бойынша жұмыс орнын аттестациялау мәліметтері қызметкерлердің денсаулығы үшін кәсіби тәуекелдің заңмен талап етілетін бағалауын өткізуге мүмкіндік береді.Кәсіби тәуекелділікті бағалауды ұйымдастыру және өткізу.Тәуекелділікті және экономикалық пайданы салыстыру үшін көптеген мамандар адам өмірін ақша түріндегі нақты бағасын жүргізуді ұсынуда. Мұндай тәсіл белгілі ортада адамдардың қарсылығын тудыруда, олар адам өмірі өте қымбат және ақшалай келісімдерге жатпайтындығын айтуда.Алайда іс жүзінде адамдардың қауіпсіздігі мақсатында мұндай бағалаудың қажеттілігі туындайды. Сұрақты былайша қойса: "Адам өмірін сақтап қалу үшін, қанша қаражат жұмсау керек?».Шетел деректері бойынша, адам өмірі 650 мыңнан 7 млн АҚШ доллары мен бағаланады.Айта кету керек тәуекелділікті анықтау рәсімі шамамен алғандай.А оқиғасының ықтималдығы Р(А) болып белгіленіп, мұндағы А – оқиға, Р – ықтималдық болып табылады. Оқиғалар ақиқат және жалған болып жіктеледі. Ақиқат оқиғалар U, мұнда міндетті түрде Р(U) =1 орын алады. Жалған оқиға V, Р(V) =0 шарты мүмкін болмайды.Кез-келген оқиғаның болуының ықтималдығы 0≤ Р(А) ≤1 болады. Ол Р(А) =m/n формуласы арқылы анықталады. Мұндағы, m – А оқиғасына оң әсер беретін оқиғалар саны. R тәуекелі А оқиғасы жағдайында, R (А) =0 – шексіз қауіпсіздік болып саналады. Шексіз қауіпсіздік әрқашан экономикалық тұрғыдан қол жетімді болып табылмайды. Қауіптің пайда болу салалары: тұрмыстық, спорт, жол-құрылысы, өндірістік, әскери және басқа да салаларда.

32. Тәуекелді сипаттау және экспозицияны бағалау.

Экспозиция бағалауы және тәуекелдердің сипаттамасы

Қауіптілікті және тәуекелдерді бағалау 3 кезеңді қамтиды.

Біріші кезең - зерделеуге арналған жұмыс орнын тексеру:

• Еңбекті ұйымдастыруды қоса алғанда, пайда болатын немесе бірге жүретін, өндірістік ортаның қауіпті және зиянды факторлары,

• Құрал-жабдықтарды жүргізуде, тазалауда және апаттық жұмыстарды қоса алғанда, жұмысшылар қауіпті фактораларға тап болуы мүмкін жұмыс түрлері.

Екінші кезең – Тәуекел деңгейі мен қорғаныстың мүмкін болатын шараларын анықтауға арналған қауіпті және зиянды факторлар туралы ақпарат жинақтау;

Жұмысшылардың фатор деңгейі мен оның әрекетінің уақытына және оның нормативтермен салыстыруы бойынша экспозициялық бағалауы.

Үшінші кезең – қауіптілікті жою мүмкіндігін бағалау немесе оны мүмкін болатын шекті деңгейге дейін төмендету, ол уақтыт өте келе білімімен барлық еңбек өтілінің ұзақтығына кері әсерін тигізбейтін болады.

Экспозициялық бағалауда екі кезеңді ерекшелейді:

• Сынақ және өлшем;

• Экспозицияны анықтау (өлшем немесе есептеу бойынша) және тәуекелдерді бағалау.

Бірінші кезең метрологиялық қамсыздандыруға сәйкестендірілген инженерлік-техникалық компенсацияны, ал екінші – гигиеналық компентенцияны талап етеді, сондықтан да, оны еңбек гигиенасы бойынша сертификаты бар мамандар орындайды. Экспозицияны бағалауда пайда болатын стандарттар бойынша жүргізу қажетті болады; бұл артықшылықты халықаралық ИСО стандарттарына беруге болады.