3. Қауіпті және зиянды өндірістік факторлардың жіктелуі.

Көптеген өндіріс орындарында кездесетін негізгі зиянды факторлар келесілер болып келеді: жұмыс аймағындағы ауа газдылығы мен шаңдылығының артуы; жұмыс аймағындағы ауаның немесе қондырғылардың бетінің температурасының жоғары немесе төмен болуы; жұмыс аймағындағы ауаның ылғалдығы мен жылдамдығының артуы төмендеуі; шу деңгейінің артуы; діріл деңгейінің артуы; әртүрлі электромагниттік сәулелердің деңгейінің артуы; табиғи жарықтыңболмауы немесе жеткіліксіздігі мен жұмыс аймақтарының жарықтандыруының дұрыс болмауы және т.б.. Білім құрамында келесі түйіндік мәселелерді айқындауға болады:

• адам қауіпсіздігі мен денсаулығына әсер ететін жалпы ережелер (терминдерді, анықтамаларды, өлшем бірліктерді, тәуелділіктерді, білгені факторлардың өлшемі мен қорғаныс шараларын есептеу үшін қажет);

• факторлар өлшемін анықтауға арналған аспаптар, өлшеу әдістері;

• нормативтік құжаттар мен қарастырылатын фактордың нормалану принциптері;

• қорғану құралдары, әдістері мен принциптері.

Зиянды факторлардың саны мен мөлшері өндірістік үрдістің түріне байланысты. Зиянды заттар қауіптілік дәрежесі бойынша 4 классқа бөлінеді: I –төтенше қауіпті (ШРК 0,1 мг/м³дейін); II – жоғары қауіпті (ШРК 0,1 ден 1 мг/м³ дейін); III – орташа қауіпті (ШРК1 ден 10 мг/м³ дейін); IV – қауіптілігі аз (ШРК >10 мг/м³ ). Тиімді еңбек жағдайларын қамтамасыз ету үшін жұмыс орындарында санитарлы-гигиеналық жағдайларды қамтамасыз етуге сонымен қатар өндірістік жарақаттану мен кәсіби ауруға шалдығу қатерін төмендетуге мүмкіндік беретін өндірістік санитария мәселелерінің маңызы көп. Инженер қауіпсіз еңбек жағдайларын ұйымдастыру бойынша өзіне жүктелген қызметтерді жақсы орындау үшін жоғарыда аталған мәселелердің өзектілігін құрайтын негізгі ережелерді білуі керек.

4. Еңбек қорғаудың нормативті - құқықтық негіздері. Мемлекеттік

стандарттар (МЕСТ), еңбек қауіпсіздігінің стандарттар жүйесі (ЕҚСЖ),

санитарлық нормалар және ережелер (СНжЕ), құрылыстық нормалар және

ережелер (ҚНжЕ).

Қазақстан еңбек құқық нормалары:

Еңбек құқығы нормалары және түрлі норма-салыстырмалы құқықтық құжаттарға жазылған. Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес, екі қатынастарына тiкелей-жатқызылатын өзге еңбек қатынастарын реттеу және республикалық заңдар жүзеге асырылады:Еңбек кодексіне және еңбек нормалары бар өзге де заңдардан тұратын еңбекті қорғау туралы заңнаманы қоса алғанда

1) еңбек заңнамасы;

2) өзге де нормативтік құқықтық актілері:

Қазақстан Президентінің жарлығымен:

Қазақстан Республикасының Үкіметі мен билік атқарушы органдарының (негізінен Еңбек министрлігі, және әлеуметтік әл-ауқат) нормативтік актілері;

ҚР атқарушы органдардың -нормативтік құқықтық актілері;

жергілікті өзін-өзі басқару -нормативтік құқықтық актілер.

Құқықтық және ұйымдастыру сұрақтары ҚР Конституциясы және ҚР-ның еңбек қорғау салаларының ішіндеі негізгісі 2007 ж. Қабылданған еңбек туралы заңдар кодексі болып табылатын заңдық актілер негізінде базаланады.Бұдан басқа«Еңбек қорғаудың» құқықтық негізін заңға сәйкес актілер сияқты заңдық күші бар актілер құрайды.ҚР Президентінің жарлықтары, ҚР Үкіметінің қаулылары, сот және төрелік соттардың шешімі, министрліктер мен мекемелердің қаулылары, өздерінің құзыреттілігі шегінде биліктің атқарушы органдарымен шығарылған нормативтік актілер.Еңбек қорғаудың осы негізгі нормативтік құқықтық актілермен қатар:

• МЕСТ-тер;

• «Еңбек қауіпсіздігі стандарттар жүйесінің мемлекеттік стандарттары» (ЕҚСЖ);

• мемлекеттік санитарлы-эпидемиологиялық ережелер және нормалар (санитарлық ережелер, гигиеналық нормативтер, санитарлық ережелер және нормалар, санитарлық нормалар);

• құрылыс нормалары және ережелері (ҚНжЕ), жобалау және құрылыс бойынша ережелер жинағы;

• «Еңбек қорғау» бойынша салааралық ережелер жинағы, «еңбек қорғау» бойынша типтік нұсқаулықтар;

• қауіпсіздік ережелері, құрылу және қауіпсіз пайдалану ережелері, қауіпсіздік нұсқаулықтары;

• өнеркәсіп салалары бойынша техникалық регламенттер;

Салааралық ережелер, ҚНжЕ мен СанЕжН әр 5 жыл сайын және мекемелік нұсқаулықтар мен ережелер 3 жыл сайын жаңарып отырады