- •Модуль 1. Археография тарихы
- •Кіріспе. Археография туралы жалпы түсінік. 1- сағат.
- •Археографияның қалыптасу тарихы. Революцияға дейінгі археография.1- сағат.
- •XIX ғасырдың I жартысындағы Археография (1800-1860)
- •XIX ғасырдың II жартысындағы Археография
- •XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы Археография
- •Кеңестік кезеңдегі Қазақстан археографиясы. 1- сағат.
- •Тәуелсіз Қазақстан археографиясы 2- сағат.
- •1. Ресей Федерациясы
- •2. Қытай халық республикасы.
- •3. Монғолия.
- •4. Қырғыстан республикасы
- •5. Туркия республикасы Стамбул қаласында жургізілген архе-ографиялық ісспардың атқарған жұмыстары. (11 - 25 желтоқсан 2004 ж.)
- •6. Швейцария
- •Модуль 2. Археографияның теориялық-әдістемелік негіздері
- •Археографияда ғылыми басылым түсінігі 1- сағат.
- •Басылымның функциялары. 1- сағат.
- •Басылымдарды жіктеу. 1- сағат.
- •Құжаттық басылымдарды даярлау әдістемесі. 2-сағат.
- •Құжаттарды анықтау
- •Басылым үшін құжаттарды іріктеу. 1-сағат.
- •Модуль 3. Қолданбалы археография
- •Құжаттардың археографиялық безеңдірілуі. 1-сағат.
- •1509 Г. Февраля 9. – Судная грамота («вырок») вел. Кн. Лит. И кор. Пол. Жигимонта 1...
- •1509 Г. Августа 27. – Уставная подтвердительная грамота («подтверженье») вел. Кн. Лит. И кор. Пол. Жигимонта 1 мещанам г. Плолцка на магдебургское право
- •1892 Ж. 12 мамыр – «Минский листок» газетінің Минск қаласында салтанатты конки ашылуы туралы хабарынан
- •1660 Ж. 4 қазан – 1661 ж. 27 шілде. – Қару-жарақ палатасының кіріс-шығыс кітабынан. – Белорусстық оюшыларға піл сүйегін босату туралы
- •1676 Ж. 9 сәуір – 11 тамыз. – Смоленск қ. Кеден кітабынан. – витебскілік мыташы Провония мен шляхтич а. Кисельге поташ сату туралы жазба
- •1905 Ж., мамырдың 10-ы. – Минск губерниялық жандарм басқармасы бастығы көмекшісінің Полиция департаментіне Речицкий у. Лоев мекенінде 1 мамырға арналған прокламациялардың таратылуы туралы хабарламасы
- •1981 Ж., ақпанның 23-і (10). – Витебск – Орша – Могилев – Гомель шептері бойынша неміс басқыншыларына қарсы қорғанысты ұйымдастыру туралы главкозап бұйрығы
- •Баян (бақылау – анықтамалық мәліметтер)
- •Құжаттардың мәтінін таңдап алу және беру. 2-сағат.
- •Құжаттардың мәтінін берудегі мәтіндік түсініктемелер. 2-сағат
- •Ғылыми – анықтамалық аппарат және оның маңызы. 1-сағат
- •Хроника, оның міңдеттері, құрамы 1-сағат
- •Ескертпелер және түсініктемелер. Көрсеткіштер. 2-сағат
- •Терминологиялық сөздік, оның міңдеттері. Қысқартылған тізім. 2-сағат
- •Археографиялықбелгілер 1-сағат
- •Құжаттарды жүйелеу, оның бағытталуы және маңызы. 1-сағат
- •Құжаттар жинағы қолжазбасының баспаға дайындығы. 1- сағат.
- •Редакциялық–баспалық процесс. 1-сағат
- •1. Дайындық жұмысы
- •1. 1. Библиографиялық тізім құрастыру, әдебиеттерді зерттеу
- •1. 2. Құжаттарды жарыққа шығару көздерін анықтау
- •1. 3. Проспект-жоспар құрастыру
- •1. 4. Құжаттарды іздеп табу
- •2. Кинофотофоноқұжаттарды іздеп табу
- •3. Құжаттарды жарияланымға іріктеу
- •3. 1. Құжаттарды баспаға іріктеудің негізгі қағидалары
- •3. 2. Тұлғаның құжаттарын басылымға іріктеу
- •3. 3. Мерзімді басылымдарда жарияланған құжаттарды іріктеу
- •Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1660 Ж. 4 қазан – 1661 ж. 27 шілде. – Қару-жарақ палатасының кіріс-шығыс кітабынан. – Белорусстық оюшыларға піл сүйегін босату туралы
(Русско-белорусские связи. 1570–1667 гг.: Сб. документов. Мн., 1963. С. 439)
1676 Ж. 9 сәуір – 11 тамыз. – Смоленск қ. Кеден кітабынан. – витебскілік мыташы Провония мен шляхтич а. Кисельге поташ сату туралы жазба
(Сб. документов. Мн., 1972. С. 190)
Мерзімдік басылымдардың өз материалдары (мақалалар, корреспонденциялар, репортаждар, есептер, т.б.) дербес датасы жоқ болса, жариялану датасымен беріледі. Мерзімдік басылымдарда жарияланған құжаттар (декреттер, резолюциялар, қаулылар, т.б.) өздерінің даталары болмаған жағдайда, оларға да жариялану датасы қойылып, бұл туралы мәтінге түсініктемеде ескертіледі:
БЛКСМ ОК-нің БССР еңбекші жастарына Батыс Белоруссия мен Польшаның комсомолдарына олардың фашизмге қарсы күресіне қолдау көрсету мақсатында жәрдем қорын құру туралы арнауы
21 қыркүйек 1925 ж.*
* Дата опубликования в [в газете «Чырвоная змена» № 61 (209) от 21 сентября 1925 г.]
(Борьба трудящихся Западной Белоруссии за социальное и национальное возрождение и воссоединене с БССР. Т. 1. С. 321)
ХХ ғ. басына дейін жасалған құжаттарды жариялаған кезде, әдетте дата тақырыптың басында, ал оның элементтері кері бағытта (жылы, айы, күні) орналастырылады да, тақырыптың басқа бөліктерінен нүктемен және тиремен бөлінеді:
1905 Ж., мамырдың 10-ы. – Минск губерниялық жандарм басқармасы бастығы көмекшісінің Полиция департаментіне Речицкий у. Лоев мекенінде 1 мамырға арналған прокламациялардың таратылуы туралы хабарламасы
(Белоруссиядағы революциялық қозғалыс. 1905 – 1907 гг. Мн., 1955. С. 115)
ХХ ғ. құжаттарын жариялаған кезде дата әдетте тақырыптың мәтіндік бөлігінің астында, оң жағынан, жаңа жолдан қойылады. Дата элементтері тікелей тәртіппен (күні, айы, жылы) беріледі.
Құжаттарды басылымға даярлау процесінде археографқа әрқилы датировкаларды қазіргі жыл санауымызға көшіру ісімен айналысуға тура келеді. Егер датаны көшіру керектігі даусыз болса, онда басқа дәуір датасы (мысалы, Дүниені Жаратудан болған) қазіргі заманғы датадан кейін жақша ішіне алынып беріледі. Егер қыркүйектік, наурыздық немесе басқа да жылдың басталуы, айдың қойылмауы қазіргі жыл санауымыз бойынша жылын нақты анықтауға мүмкіндік бермейтін болса, онда қисық сызық арқылы екі шектес жылдар бірге беріледі:
6971 – 1463/64 ж.
Белоруссияда, Ресейде 1918 ж. 1 ақпанға дейін жасалған құжаттар көне (юлий) стилі бойынша даталанады, ал 1918 ж. 1 ақпанынан кейін жасалған құжаттар – жаңаша (григориандық) стиль бойынша даталанады.
Басылым тақырыбына байланысты құжаттарға қосарлы дата – ескіше және жақша ішінде жаңа стильмен немесе керісінше берілуі мүмкін:
1686 ж., сәуірдің 26-сы (6 мамыр). – Ресей мен Польша арасындағы Мәңгілік бейбітшілік келісімінен. – Қалалар, сауда, пошта және Польша, Литва мен Украинадағы православ тұрғындарға қысым жасамау туралы баптар
(Русско-белорусские связи во второй половине ХVП в. С. 346)
Қосарлы дата 1918 ж. 1 ақпанынан кейін жасалған, бірақ ескі стиль бойынша даталанған құжаттарға да берілуі мүмкін. Бұл жағдайда юлий күнтізбесі бойынша дата жаңа стильдегі датадан кейін жақша ішінде көрсетіледі:
