10 Адамдық компьютерлік интерфейсінің анықтамасын беріңіз?
(Әдетте HCI деп аталады) Адам-компьютерлік өзара іс-әрекеттер адамдар (пайдаланушылар) және компьютерлер арасында интерфейстерді бағытталған компьютерлік технологиялар, жобалау және қолдану зерттейді.
Компьютермен адам өзара іс-қимыл саласындағы ғылыми зерттеулердің көп бөлігі мүдделі:
Компьютерлік интерфейстерді жаңа әдістерін дамыту.
Интерфейсті реализациялау әдісі, мысалы бағдарламалық кітапханалар
Интерфейс бағалау және олардың жарамдылығы мен басқа да лазым қасиеттері қатысты әдістерін салыстыру.
Адамның компьютерді қолдану және оның әлеуметтік – мәдени салдарын кең ауқымда зерделеу әдісі.
Адам мен компьютер арасындағы ақпарат ағыны өзара іс-қимыл ретінде анықталады.
Пайдаланушы интерфейсі жобалау принциптері. Бұл жеті принциптерді кез келген уақытта, кез келген жерде даярлау кезінде қарауға болады: танысу, қарапайымдылығы, дәлелдер оларға жол берiлетiнiне, консистенциясы, құрылымы және кері байланыс. Жоғары сападағы адам-компьютерлік интерфейстін пайда болуын адам мен компьютер арасындағы байланыстың шарықтау шегі деуге болады.
11. Мәліметтер базасы (орыс т. База данных; ағылш. Database)
Ең алғаш мәліметтер базасы ұғымы жаңадан қалыптасқан кезде онда шындығында мәліметтер сақталған. Бірақ қазіргі кездегі көптеген мәліметтер базасын басқару жүйелері өздерінің құрылымдарында тек мәліметтерді ғана емес, сонымен қатар олардың тұтынушылармен және басқа да ақпараттық - программалық кешендермен қарым - қатынасының әдістерін де қамтиды. Сондықтан біз қазіргі заманғы мәліметтер базасында тек мәліметтер ғана емес, ақпарат та сақталады деп айта аламыз. Мәліметтер базасын басқару жүйесі дегеніміз жаңа мәліметтер базасын құруға, оны мәліметтермен толтыруға, оның мазмұнын редакциялауға, оларды реттеуге, безендіруге және баспа құрылғыларына шығаруға немесе байланыс арналарына жөнелтуге арналған программалық құрылғылар кешені.
12 What is a dbms?
Дерекқор басқару жүйесі (ДҚБ) (ағылш. database management system (DBMS)) — мәліметтер базасын құру, күту және қолдану қызметін көрсететін бағдарламалық жасақтама.
Деректер қорын басқарудың типтері
иерархиялық;
тораптық;
реляциялық.
Иерархиялық ДҚБ-да жазба элементтері реттеліп жазылады да, оның бір элементі негізгі, қалғандары бағыныңқы элементтер, ал екінші элементке бірінші элементтен басқасының барлығы бағыныңқы болып есептеледі. Мұнда элементтер нақты тізбек бойынша сатылы түрде болады. Онда берілгендерді іздеп табу саты бойынша төмен бағытта жүргізіледі. Мысалы: Windows бумасындағы файлдар жүйесі, Интернет ресурсындағы каталогтар жиыны.
Тораптық ДҚБ - объектілердің арасындағы өзара байланыс түрлері қарастырылады. Оларды ешқандай ереже болмайды. Егер бұл модельді графикалық түрде бейнелесек – жазықтықта бағыттауыш сызықтармен бейнеленген байланыстар шығады. Мысалы: сілтемемен байланысқан WWW-құжаты.
Реляциялық ДҚБ–да кесте түрінде дайындалған берілгендер. Ол ең көп тараған берілгендер қоры, кестелер арасындағы байланыстар – жиі пайдаланылатын ең маңызды ұғым. ДҚ-да бағандарды (поля) деп, ал жолдарды жазбалар (записи) деп атайды. Кестеде қайталанатын бірдей жолдар болмайды. Өрістің негізгі ерекшелігі – бір өріс элементтері бір типті етіп құрылады. Бұл реляциялық деректер қорының Excel кестелік процессорынан негізгі айырмашылығы.Нақтырақ айтқанда, реляциялық ДҚБ кесте арқылы беріледі.Реляциялық ДҚБ-ны құру шінү және онымен жұмыс істеу үшін көптеген арнайы программалар бар: dBase, FoxBase, FoxPro, Access және т.б. Оларды реляциялық типтегі деректер қорын басқару жүйелері (ДҚБЖ) деп атайды