4.7 Электр қауіпсіздігі

Электр энергиясын пайдалануда көптеген бақытсыздықтар туады, сондықтан техника қауіпсіздігін қатаң сақтау қажет. Өндірісте немесе жұмыс орнында электр энергиясының зардабынан сақтанып жүрген жөн.

Электр энергиясы күтпеген кезде адам электр тогы өтетін тізбекке жанасқан мезетте зақымдайды. Электр энергиясының зұлымдық ерекшелігі - ол көзге көрінбейді, әрі иісі мен түсі жоқ. Өртке оранған ғимараттарды қайта қалпына келтіру жағы мемлекет бюджетіне үлкен әсері тиеді.

Тұрмыстық электр техникаларын қолдану өте ыңғайлы. Электр құралдарын желіге қосу тәртібін міндетті түрде сақтау керек. Бірінші электр сымы құралға қосылады, содан кейін ғана желіге жалғанады. Құралды сөндіру осыған кері тәртіпте жүреді.

4.8 Өртке қарсы сақтық шаралары

Өрт шыққан жағдайда тиісті орынға хабарлау керек, әйтпесе өрт өршіп, біраз қажетті нәрселерге зиян шектіруі мүмкін.

Электр тогымен зақым алмау үшін келесі қауіпсіздік ережелерін есте сақтау керек:

- техникалық қорғау құралдарында айқас тұйықталуларды болдырмас үшін электр жүйелері әрқашан жөнделген болуы тиіс;

- зақымдалған резеткаларды, сөндіргіштерді, лампалық потрондарды, құралдар мен шырақтарды токқа қосулы тұрғанда ауыстыруға және сөндіруге болмайды;

Бұл жұмыстар құралдардың ажыратқыш тұтқалары токтан ажыратылған жағдайда ғана атқарылады.

Көптеген құдықтарда арнайы өрт сөндіретін гидранттар орналастырады. Егер де көмек күші азайған кезде осы гидранттардың тигізетін пайдасы зор.

Әрбір ғимаратта техника қауіпсіздігі сақталып, өрттен қорғайтын құрал-жабдықтар қорапшалары болуы керек. [7,8]

4.9 Объектілердің жұмыс тұрақтылығы негіздері

Шаруашылық объектілерінің қызметтерінің тұрақтылығы деп төтенше жағдайлар кезінде өнімді жоспарланған көлемде және номенклатурада (материалды құндылықтарды тікелей өндірмейтін – транспорт, байланыс және басқа да өз қызметтерін міндетіне қарай орындайтындар) шығару, ал авария (зақымдалу) жағдайында өте қысқа мерзімде өндірісті қалпына келтіру қабілеттілігін айтуымызға болады.

Төтенше жағдайлар кезіндегі шаруашылық объектілерінің жұмыс тұрақтылығы келесі факторлармен қамтамасыз етіледі:

- жұмысшылар мен қызметкерлерді дүлей зілзала, авария мен апат салдарынан, сонымен бірге барлық қару-жарақ түрлерінің әсерінен сенімді қорғау;

- объектінің инженерлік-техникалык кешенінің апат әсеріне қарсы тұра білу қабілеттілігі;

- жабдықтау жүйесінің (шикізат, отын, электр энергиясы, газ, су және т.б.) тұрақтылығы;

- азаматтық қорғаныс пен өндірісті басқарудың қалтқысыздығы;

- объектіде кұтқару және басқа да шұғыл жұмыстарды және зақымдалған (қираған) өндірісті қайта қалпына келтіру жұмыстарын жүргізуге дайын болуы.

Сумен жабдықтау жүйесінде төтенше жағдайлар кезінде су қоймаларының радияциялық, химиялық және бактериялық залалдан қорғалуына ерекше көңіл бөлінеді. Өрт сөндіру жүйесінің сенімділігі тексеріледі. [2]

Есеп. Жұмысшылардың және қызметкерлердің зақымданган аймақта болған кезде оларды қайтадан оқытпау мақсатында сол уақытта сәулеленудің дәрежесін анықтау.

Объектіде жарылыс болған соң 1 сағаттан кейін радиация деңгейі

Р = 200 Р/сағ.

Объекті жұмысшылары мен қызметкерлерінің ашық жерлерде және өндірістік бөлмелерде 1 сағат болу кезіндегі (Т_сағ), қабылдайтын (Д) радиация мөлшерін анықтау керек, егер сәулелену ядролық жарылыстан 3 сағат өткеннен кейін (Т_баст) басталғаны белгілі болса.

Шешімі:

[10] (№21 кесте) бойынша сәулеленудің Т_баст = 3 сағ, және сол ауданда болу уақыты - 4 сағат ашық жердегі радиация 100 Р/сағ деңгейі болған кездегі Д_сәуле табамыз, ол 62,4 тең. Ескертуге қатысты мына қатынасты анықтаймыз:

Р/100 = 250/100 = 2,5

Ашық жерде, мынадай сәулелену мөлшерін алады

Д = 62,4 – 2,5 = 158 Р

Өндіріс бөлмелерінде (К_злс= 7), мынадай сәулелену мөлшерін алады

Д =158/7 = 22,3 Р