Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Нурлыбекұлы Н - 01 .DOC
Скачиваний:
1
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
4 Мб
Скачать
☆

2.3.2 Су өткізетін таратқыш жүйелер

Су өткізетін таратқыш жүйелер сумен қамтамасыз ету жүйесінің бір ең негізгі элементтері болып табылады және өз жұмысында су өткізгіштермен сорап станциясымен жүйеге берілетін, сондай-ақ реттеуші ыдыстармен (резервуарлар мен мұнаралар) үздіксіз байланысты.

Су өткізгіш жүйе келесі негізгі талаптарды қанағаттандыру керек.

1. Берілген су мөлшерін оны тұтынушы орындарға керекті Арынмен су беруді қамтамасыз ету.

2. Жеткілікті сенімділік дәрежесімен және тұтынушыларды сумен қамтамасыз етудің үзіліссіздігіне ие болу керек.

Осыдан басқа қойылған талаптарды орындау кезінде жүйе экономикалық ең тиімді болып жобалануы тиіс, демек жүйенің өзен, сондай-ақ онымен үзіліссіз байланыста жұмыс істейтін басқа да жүйенің құрылыстарын салу және пайдалану кезіндегі келтірілген шығындардың ең төмен мәнін қамтамасыз ету керек.

Бұл талаптарды орындау құбыр материалы мен жүйенің конфигурациясын дұрыс таңдай білумен, сондай-ақ техника және экономика көзқарасынан құбыр диаметрін дұрыс анықтаумен жетуге болады.

Жүйені жобалаған кезде шешетін ең бірінші есеп болып оны трассалау жатады. Демек жоспарда оған анық геометриялық форма беру керек.

Су өткізгіш таратушы жүйе резина манжеттерімен нығыздалған. ГОСТ 9583-75 шойын құбырларымен жасалған. Құбыр диаметрлері гидравликалық есептеулерге сәйкес қабылданған.

Жүйеде диаметрі 1,25 және 1,3 м задвижкалар мен өрт гидранттары орнатылған құдықтар қарастырылады. Сондай-ақ 150-200 м ара қашықтықта су таратқыш колонкалар орнату қарастырылған (сурет 2.2).

Құбырлардың салыну тереңдігі 2-2,2 м етіп қабылданған.

Сурет 2.2- Қарамұрт елді мекенінің жоспары

Су өткізгіш жүйенің есебі 2 жағдайда есептелген: ең жоғарғы су тұтынуға және өрт жағдайына.

Жүйені есептеу үшін келесі формуламен анықталатын үлесті су шығынын анықтау қажет.

(2.5)

мұндағы

Q – ең жоғарғы су тұтыну кезіндегі су шығыны;

Σl – барлық учаскенің ұзындықтарының қосындысы.

Жолдық су шығыны үлесті су шығынының есептелуші учаскесінің ұзындығына көбейткенге тең.

(2.6)

Жолдық су шығынынан басқа әр учаскеден жүйенің келесі учаскелерін қоректендіру үшін транзиттік су шығыны qn + qт тең, ал учаске соңында qт тең болады.

Гидравликадан белгілі бір уақытта бөлінген және транзиттік су шығындарының сызықтық есептелуші су шығыны төмендегіге тең:

(2.7)

Есепті жеңілдету үшін учаскенің жолдық су шығындарын су шығындарына келтіреміз.

Әр желінің түйіндік су шығыны, осы берілген түйінге тірелетін барлық учаскелердің жолдық су шығындарының жартылай қосындысына тең, демек

(2.8)

Нәтижесінде, тек түйіндік жинақталған су шығындары желісін саламыз.

Су таратушы желі схемасы суретте келтірілген.

2.1-кесте. Жолай шығындарды анықтау

Учаскелер

Учаске ұзындығы, l, м

Үлесті шығын, qүл, л/с

Жолай шығын, qж, л/с

1

2

3

4

8-9

160

0,00082

0,13

9-10

160

0,13

10-11

120

0,10

11-1

160

0,13

1-2

423

0,35

2-3

348

0,29

3-4

280

0,23

4-5

160

0,13

5-6

166

0,14

6-7

376

0,31

7-8

390

0,32

8-16

320

0,26

9-17

255

0,21

9-18

180

0,15

11-19

200

0,16

2-20

140

0,12

5-21

125

0,10

13-22

110

0,09

13-23

150

0,21

15-24

130

0,11

15-12

120

0,10

10-14

406

0,34

14-4

362

0,30

2-13

160

0,13

13-14

120

0,10

14-15

160

0,13

15-7

160

0,13

2.2-кесте.Түйіндік шығындарды анықтау

Түйін №

Жолақ

Σqж

0,5 Σqж

Бір жердік шығын, qбж, л/с

Түйіндік шығын, qт­, л/с

1-2; 1-11

0,48

0,24

1,52

1,76

1-2; 2-3; 2-20; 2-13

0,89

0,45

0,45

2-3; 3-4

0,52

0,26

1,52

1,78

3-4; 4-5; 4-14;

0,66

0,33

0,33

4-5; 5-6; 5-21

0,37

0,18

0,18

5-6; 6-7

0,45

0,23

0,23

6-7; 7-8; 7-15

0,76

0,38

1,52

1,90

7-8; 8-9; 8-16

0,71

0,35

1,53

1,88

8-9; 9-10; 9-14; 9-18

0,62

0,31

0,31

9-10; 10-11; 10-14

0,57

0,29

0,29

10-11; 11-1; 11-19

0,39

0,19

0,19

12-15

0,10

0,05

0,05

2-13; 13-14; 13-22; 13-23

0,53

0,27

0,27

13-14; 14-15; 4-14; 14-10

0,87

0,43

0,43

14-15; 15-12; 15-24; 15-7

0,47

0,24

0,24

8-16

0,26

0,13

0,13

9-17

0,21

0,10

2,95

3,05

9-18

0,15

0,08

0,08

11-19

0,16

0,08

0,08

2-20

0,12

0,06

0,06

15-21

0,10

0,05

0,05

13-22

0,09

0,04

0,04

13-23

0,21

0,11

0,11

15-24

0,11

0,05

0,05

Σ=4.90

Σ=9.04

Σ=13.94

2.3-кесте. Учаскелік шығынды анықтау

Учаскелер

Учаске ұзындығы

Учаскедегі шығын, л/с

Диаметр, мм

1-2

423

6,18

170

2-3

348

3,00

110

3-4

280

1,22

110

4-5

160

1,31

110

5-6

166

1,08

110

6-7

376

0,85

110

7-8

390

0,51

110

8-9

160

1,50

110

9-10

160

4,94

110

10-11

120

5,73

110

11-1

160

6,0

110

2-13

160

2,67

110

13-14

120

2,25

110

14-15

160

1,90

110

15-7

160

1,56

110

4-14

362

0,42

110

14-10

406

0,5

110

2-20

140

0,06

110

5-21

125

0,05

110

8-16

320

0,13

110

9-17

255

3,05

110

9-18

180

0,08

110

11-19

200

0,08

110

13-22

110

0,04

110

13-23

250

0,11

110

15-24

130

0,05

110

15-12

120

0,05

110

. 2.3.3 Желінің гидравликалық есебі

Су өткізгіш желінің гидравликалық есебі желі сызығындағы құбырдың диаметрін және ондағы арынның жоғалуын анықтау үшін негіз болып желінің түйіндік нүктелерінде жинақталған су шығындары шамасы жатады.

Бұл жобада есептеу көбірек тараған тәсілмен Лобачев-Кросстың әдісімен сақиналы су өткізгіш жүйелерді байланыстырумен жүргізілген.

Бұл әдістің мағынасы барлық учаскелерде алғашқы ағындардың бөлінуінің су шығындарының тізбекті дұрыстап, оларды соңғы жиынтығында байланыспаған жоғалулар мәнін Δһ әрбір жуықтауда дұрыс мәніне дейін жеткізу. Мұнда учаскелердегі су шығындарының бағыты артып кеткен учаскелердегі су шығындарының азайту және жетпейтін жерлердегіні көбейту жүргізіледі, сағат стрелкасының жүру бағытымен судың қозғалуының учаскелердегі арынның жоғалуын оң, мәнді, сағат стрелкасының жүру бағытына қарсысын теріс мәнді деп есептейміз. «n» сақинадағы учаскелер үшін түзету коэффициенті сақина бойынша Δһ байланыспаған мәнінде байланысты келесі формуламен анықталады.

(2.9)

Сақина бойынша арынның жоғалуының байланыспаған мәнін алдын-ала құбыр диаметрі табылғандағы қабылданған су шығынының ағыны бөлінуін, сосын әр жуықтау үшін дұрысталған су шығыны бойынша анықтаймыз.

(2.10)

Жеке сақиналар бойынша байланыспаудың мәні ±0,5 м аспауы керек. Есептеулер кесте түрінде жүргізіледі.

Ең жоғарғы су тұтыну жағдайындағы және өрт жағдайына су өткізгіш желінің гидравликалық есебі 2.4-кестеде келтірілген.

Желі есебі оның өрт кезіндегі жұмысы жағдайында мағынасы бойынша тексеру есебі болып табылады және оның мақсаты болып қабылданған құбыр диаметрі кезінде өрт сағаттарында желідегі арынның жоғалуын анықтау.

СНиП 2-802-82 сәйкес өрт сөндіруге кететін есептелуші су шығыны 1 өрт санына секундына 10 л деп қабылданған.

Жобада төмен қысымды өрт сөндіру жүйесі қабылданған. Су құбыр желісі бойымен тек гидранттарға беріледі және бас Арыны 10 м кем емес. Гидранттан су жылжымалы өрт сорапымен әкетіледі, сосын өрт шлангасы арқылы жанып жатқан объектіге қажетті арынмен беріледі

2.3-сурет. Максимальды су тұтыну сағатының есептік схемасы

2.4-сурет. Өрт кезіндегі су шығынының бөлінуінің есептік схемасы

2.4-кесте. Лобачев-Кросс әдісі бойынша ең жоғарғы су тұтыну кезінде желідегі су тұтынудың гидравликалық есебі

Сақина нөмірі

Желі учаскесі нөмірі

Ұзындығы, l, м

Диаметрі, d, мм

S0, см2/м6

V, м/с

к

S=S0·L·K

q, л/с

q·S

n=S·q2, м

Бірінші дұрыстау

d=S·q2

V, м/с

Берілген сақинада

Іргелес сақинада

Жалпы

Бірінші дұрысталған су шығыны

І

1-2

423

110

323,9

0,97

1,007

0,1380

3,18

0,8526

+5,27

-0,76

-0,76

5,42

+4,05

0,83

2-13

160

110

323,9

0,42

1,217

0,0631

2,67

0,1684

+0,45

-0,76

+0,35

-0,41

2,26

+0,32

0,35

13-14

120

110

323,9

0,35

1,268

0,0493

2,25

0,1109

+0,25

-0,76

+0,35

-0,41

1,84

+0,09

0,28

14-10

406

110

323,9

0,08

1,776

0,2334

0,5

0,1168

-0,06

+0,76

+0,57

+1,33

1,83

-0,58

0,28

10-11

120

110

323,9

0,90

1,024

0,0398

5,73

0,2281

-1,31

+0,76

+0,76

6,49

-1,68

1,00

11-1

160

110

323,9

0,94

1,014

0,0525

6,0

0,3153

-1,89

+0,76

+0,76

6,76

-2,40

1,04

Σ=1,7921 Δn=-2,71 Δq=0,76

Δn=-0,20

ІІ

2-3

348

110

323,9

0,47

1,187

0,1338

3,0

0,4014

+0,06

-0,35

-0,35

2,65

+0,94

0,41

3-4

280

110

323,9

0,19

1,167

0,1330

1,22

0,1623

+0,20

-0,35

-0,35

0,87

+0,10

0,13

4-14

362

110

323,9

0,06

1,832

0,2148

0,42

0,0902

-0,04

+0,35

+0,07

+0,36

0,78

-0,13

0,12

14-13

120

110

323,9

0,35

1,268

0,0493

2,25

0,1109

-0,25

+0,35

-0,76

-0,41

1,84

-0,09

0,28

13-2

160

110

323,9

0,42

1,217

0,0631

2,67

0,1684

-0,45

+0,35

-0,76

-0,41

2,26

-0,32

0,35

Σ=0,9332 Δn=+0,66 Δq=0,35

Δn=+0,50

ІІІ

7-8

390

110

323,9

0,08

1,776

0,2243

0,51

0,1144

+0,

+0,57

+0,57

1,08

+0,22

0,17

8-9

160

110

323,9

0,24

1,382

0,0776

1,50

0,1074

-0,57

-0,16

-0,57

0,93

-0,06

0,14

9-10

160

110

323,9

0,78

1,058

0,0548

4,94

0,2709

-0,57

-1,34

-0,57

4,37

-1,05

0,67

10-14

406

110

323,9

0,08

1,776

0,2334

0,5

0,1168

+0,57

+0,06

+0,76

+1,33

1,83

+0,58

0,28

14-15

160

110

323,9

0,30

1,313

0,0680

1,90

0,1293

+0,57

+0,25

-0,01

+0,56

2,46

+0,41

0,38

15-7

160

110

323,9

0,25

1,368

0,0709

1,56

0,1106

+0,57

+0,17

-0,01

+0,56

2,12

+0,32

0,33

Σ=0,8494 Δn=-0,96 Δq=0,57

Δn=+0,42

4-5

160

110

323,9

0,20

1,439

0,0746

1,31

0,0977

+0,01

+0,13

+0,01

1,32

+0,13

0,20

5-6

166

110

323,9

0,17

1,523

0,0819

1,08

0,0884

+0,01

+0,10

+0,01

1,09

+0,10

0,17

IV

6-7

376

110

323,9

0,13

1,635

0,1991

0,85

0,1693

+0,01

+0,14

+0,01

0,86

+0,15

0,13

7-15

160

110

323,9

0,25

1,368

0,0709

1,56

0,1106

-0,01

-0,17

+0,57

+0,56

2,12

-0,32

0,33

15-14

160

110

323,9

0,30

1,313

0,0680

1,90

0,1293

-0,01

-0,25

+0,57

+0,56

2,46

-0,41

0,38

14-4

362

110

323,9

0,06

1,832

0,2148

0,42

0,0902

+0,01

+0,04

+0,35

+0,36

0,78

+0,13

0,12

Σ=0,6855 Δn=-0,01 Δq=0,01

Δn=-0,22

2.5-кесте.Тұйық су өткізгіш желінің гидравликалық есебі

Учаске нөмірі, №

Ұзындығы, L, м

Диаметрі, d, мм

S0 см2/м6

S=S0-h

q, л/с

q·S

L=S·q2

2-20

140

110

323,9

0,0453

0,06

0,0027

0,01

5-21

125

110

323,9

0,0405

0,05

0,0020

0,01

8-16

320

110

323,9

0,1036

0,13

0,0135

0,01

9-17

255

110

323,9

0,0826

3,05

0,0135

0,01

9-18

180

110

323,9

0,0583

0,08

0,2519

0,77

11-19

200

110

323,9

0,0648

0,08

0,0047

0,01

13-22

110

110

323,9

0,0356

0,04

0,0014

0,01

13-23

250

110

323,9

0,0810

0,11

0,0089

0,01

15-24

130

110

323,9

0,0421

0,05

0,0021

0,01

15-12

120

110

323,9

0,0389

0,05

0,0019

0,01

2.6-кесте. Лобачев-Кросс әдісі бойынша өрт жағдайында және ең жоғарғы су тұтыну кезінде су өткізгіш желінің гидравликалық есебі

Сақина нөмірі

Желі учаскесі нөмірі

Ұзындығы, l, м

Диаметрі, d, мм

V, м/с

S0, см2/м6

S=S0·L·K

q, л/с

q·S

n=S·q2, м

Бірінші дұрыстау

m=S·q2

V, л/с

Берілген сақинада

Іргелес сақинада

Жалпы

Бірінші дұрысталған су шығыны

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

І

1-2

423

110

1,92

0,863

323,9

0,1182

12,18

1,4400

+17,54

-0,09

-0,09

12,09

+17,27

2-13

160

110

0,94

1,014

323,9

0,0525

6,0

0,3153

+1,89

-0,09

-0,01

-0,10

5,90

+1,83

13-14

120

110

0,88

1,032

323,9

0,0401

5,58

0,2238

+1,25

-0,09

-0,01

-0,10

5,48

+1,20

14-10

406

110

0,78

1,058

323,9

0,1391

4,94

0,6873

-3,40

+0,09

+0,29

+0,38

5,32

-3,94

10-11

120

110

2,32

0,827

323,9

0,0321

14,73

0,4735

-6,97

+0,09

+0,09

14,82

-7,05

11-1

160

110

2,36

0,824

323,9

0,0127

15,0

0,6405

-9,61

+0,09

+0,09

15,09

-9,72

Σ=3,7804 Δһ=+0,70 Δq=0,09

Δһ=-0,46

ІІ

2-3

348

110

0,89

1,028

323,9

0,1159

5,67

0,6570

+3,73

+0,01

+0,01

5,68

+3,74

3-4

280

110

0,61

1,119

323,9

0,1015

3,89

0,3948

+1,54

+0,01

+0,01

3,90

+1,54

4-14

362

110

0,64

1,106

323,9

0,1297

4,09

0,5304

-2,17

-0,01

+0,48

-0,47

4,56

-2,70

14-13

120

110

0,88

1,032

323,9

0,0401

5,58

0,2238

-1,25

-0,01

-0,09

-0,10

5,48

-1,20

13-2

160

110

0,94

1,014

323,9

0,0525

6,0

0,3153

-1,89

-0,01

-0,09

-0,10

5,90

-1,83

Σ=2,1213 Δn=-0,04 Δq=0,01

Δһ=-0,45

ІІІ

7-8

390

110

0,64

1,106

323,9

0,1397

4,05

0,5658

-2,29

-0,29

-0,29

3,76

-1,98

8-9

160

110

0,96

1,012

323,9

0,0524

6,06

0,3178

-1,93

-0,29

-0,29

5,77

-1,74

9-10

160

110

1,49

0,913

323,9

0,0473

9,5

0,4495

-4,27

-0,29

-0,29

9,21

-4,01

10-14

406

110

0,78

1,058

323,9

0,1391

4,94

0,6873

+3,40

+0,29

+0,09

+0,38

5,32

+3,94

14-15

160

110

0,94

1,014

323,9

0,0525

6,0

0,3153

+1,89

+0,29

-0,48

-0,19

5,81

+1,77

15-7

160

110

0,87

1,035

323,9

0,0536

5,56

0,2982

+1,66

+0,29

-0,48

-0,19

5,37

+1,55

Σ=2,6339 Δһ=-1,54 Δq=0,29

Δһ=-0,47

4-5

160

110

1,20

0,960

323,9

0,0450

7,65

0,3806

+2,91

+0,48

+0,48

8,13

+2,97

5-6

166

110

1,16

0,968

323,9

0,0520

7,42

0,3862

+2,87

+0,48

+0,48

7,90

+3,25

IV

6-7

376

110

1,23

0,955

323,9

0,1163

7,81

0,9083

-7,09

-0,48

-0,48

7,33

-6,05

7-15

160

110

0,87

1,035

323,9

0,0536

5,56

0,2982

-1,66

-0,48

+0,29

-0,19

5,37

-1,55

15-14

160

110

0,94

1,014

323,9

0,0525

6,0

0,3153

1,89

-0,48

+0,29

-0,19

5,81

-1,77

14-4

362

110

0,64

1,106

323,9

0,1292

4,09

0,5304

+2,17

+0,48

-0,01

0,47

4,56

+2,70

Σ=2,8190 Δһ=-2,69 Δq=0,48

Δһ=-0,45

2.7- кесте. Желідегі еркін арындарды және пызаметрлік сызық белгілерін анықтау

желі

тұйық

көлем

өтім

Арын

Ысырап, м

Анықталған

Жобалы

есепті

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

49,4

68,77

19,37

69,30

19,90

1-2

423

+4,05

+3,97

49,8

64,80

15,0

65,33

15,53

2-3

348

+0,94

+0,88

50,4

63,92

13,52

64,45

14,05

3-4

280

+0,10

+0,05

49,9

63,87

13,97

64,40

14,50

4-5

160

+0,13

+0,10

49,8

63,77

13,97

64,30

14,50

5-6

166

+0,10

+0,07

49,7

63,7

14

64,23

14,53

6-7

376

+0,15

+0,08

49,9

63,62

13,72

64,15

14,25

7-8

390

+0,22

+0,015

50,0

63,47

13,47

64

14

8-9

160

-0,06

-0,09

50,0

63,56

13,56

64,09

14,09

9-10

160

-1,05

-1,08

49,7

64,64

14,94

65,17

15,47

10-11

120

-1,68

-1,70

49,6

66,34

16,74

66,87

17,27

11-1

160

-2,40

-2,43

49,4

68,77

19,37

69,30

19,90