5.2.2. «Татар әдәбияты» предметы

Әдәби белем һәм мәгариф системасының сыйфатлы үзгәреше тотрыклы үсешкә омтылган теләсә кайсы җәмгыять өчен мөһим. Мондый система дүрт үзара бәйләнгән этаптан төзелә: башлангыч дәрәҗә – әдәби уку; база (нигез) дәрәҗәсе – татар әдәбиятының теориясе һәм тарихы; урта дәрәҗә – бердәм барыш буларак татар әдәбияты тарихы; югары яки һөнәри дәрәҗә – татар әдәбият белеме (әдәбият теориясе, әдәбият тарихы, әдәби тәнкыйть).

Мәктәпкәчә белем бирү оешмасында һәм башлангыч мәктәптә әдәби уку (татар әдәбияты) балаларны милли мохиткә алып керергә, татар балалар әдәбияты белән таныштырырга, китап укуга кызыксыну, әдәби текстны кабул итү культурасын формалаштырырга, үзенең кайсы милләт вәкиле булуын төшенү аша аңлы әхлаклылык һәм җаваплылык, патриотик хисләр, туган якка, Туган илгә мәхәббәт тәрбияләргә тиеш.

Төп гомуми белем бирү мәктәбендә, туган телдәге әдәбият буларак, татар әдәбияты курсы милли үзаң һәм гражданлык җәмгыяте таләпләренә җавап бирә торган шәхси сыйфатлар тәрбияләү һәм үстерүгә юнәлтелгән, укучыларны татар әдәбиятының иң яхшы әсәрләре, аерым язучыларның иҗаты белән таныштыруны, әдәби әсәрләрне анализлау һәм шәрехләү ысулларын үзләштерүне, аерым язучы һәм шагыйрьләрнең иҗатында яңалыкны аңларга, объектив нәтиҗәләр һәм мөнәсәбәт формалаштыра алуга өйрәтүне күздә тота.

Өлкән сыйныфларда (10-11 сыйныфлар) укучының танып белү һәм иҗади сәләтләре үсешен, мөстәкыйль уку күнекмәләре формалаштыруны тәэмин итә торган мәктәп курсы тәмамлана. Туган телле әдәбият һәм чит телле әдәбият буларак татар әдәбиятын укыту программасының эчтәлеге һәм структурасы нигезендә борынгы һәм урта гасырлардан башлап бүгенге көнгә кадәр өзлексез барыш рәвешендә әдәбият тарихын үзләштерү концепциясе ята.

Татар әдәбият белемен өйрәнү әдәби белем бирүнең, грамоталы белгечләр хәзерләүнең йомгаклау баскычы буларак күзаллана.

Шулай итеп, татар әдәбиятын туган телле әдәбият буларак укыту түбәндәге тәртипне күздә тота:

мәктәпкәчә белем бирү оешмаларында – хәзерлек;

башлангыч белем бирүдә – башлангыч (әдәби уку);

төп гомуми белем бирүдә – база (нигез) (татар әдәбиятының теориясе һәм тарихы);

урта гомуми белем бирүдә – югары (өзлексез барыш буларак татар әдәбияты тарихы);

урта һәм югары һөнәри белем бирү оешмаларында (хәзерләү юнәлешенә бәйле рәвештә) – югары һәм һөнәри (татар әдәбият белеме).

Татар әдәбиятын чит телле әдәбият буларак укыту, беренче чиратта, татар телендәге әдәби текстны аңлауга юнәлдерелгән. Моннан тыш, укучыларның үз фикерләрен телдән һәм язмача дөрес итеп җиткерә белүе, тормышка толерант мөнәсәбәт һ.б. формалаштыру мөһим булып санала. Ул түбәндәге дәрәҗәләргә ия булуны күздә тота:

мәктәпкәчә белем бирү оешмаларында – хәзерлек;

башлангыч гомуми белем бирүдә (8 нче сыйныфка кадәр) – башлангыч (әдәби уку форматында);

төп гомуми белем бирүдә (8-9 сыйныфлар) – база (нигез) (татар әдәбиятының теориясе һәм тарихы);

урта гомуми белем бирүдә – югары;

урта һәм югары һөнәри белем бирү оешмаларында (хәзерләү юнәлешенә бәйле рәвештә) – югары һәм һөнәри.