3. Халықаралық сауда құқығы курсының жүйесі

Халықаралық комерциялық және халықаралық сауда құқығы XX ғасырдың 60 жылдары пайда болды. Бұл БҰҰ халықаралық сауда құқығы жөнінде комиссияның 1966ж аталған терминдері пайда болды. Терминдер бір-бірімен синоним болып келеді. Халықаралық комерциялық (сауда) ЮНСИТРАЛ құжаттарында кеңінен қолданды. Бұл сауда сипатын барлық қатынастардан туындайтын мәселелерді қамтиды. (жазбаша келісім шарттар дәне ауызша мәселелер)

Сауда сипатына қатысты келесі мәмлелер кіреді: кез келген сауда мәмлелері( тасымлдау, жеткізу, айырбастау, қайтару келісімдері, лизинг, франчайзинг, құрылыс материалдарына қатысты объектілер келісімдер, кеңес бері қызметі, сату сатып алу линцензиясы, инвесторлық, қаржылық және банкттік қызметтер кіреді.

Халықаралық сауда құқығының пәні реттеледі:

• Кәсіпкерлік қызметтер яғни олардың субъектіліреімен

• Сыртқы экономикалық сипат яғни шетел элементтің болуы

Шетелтдік элементтер:

• Субъектівті құрам (контракт)

• Объектівті қатынас

• Заңды факт негізіндегі шетел аумағындағы орын

• Шетелдік аумақ

Халықаралық Сауда құқығы түсінігі кәсіпкерлік қызмет саласында шетелдік элементпен қатынастың бір бөлігін реттейтін құқықтық нормалар жиынтығы.

4. Халықаралық сауда құқығының басқа құқық салаларынан айырмашылығы

Халықаралық сауда құқығы - бұл халықаралық сауда қатынастарын реттейтін халықаралық қағидалар мен нормалардың жиынтығы. Ғасырлар бойында халықаралық экономикалық жалғыз бірден - бір түрі сауда болды. Халықаралық сауда құқығы құқық саласында дербес қалыптасып, өзіндік ерекшеліктріне ие болды. Ең басты ерекшеліктерінік бірі халықаралық сипатқа ие болып, халықаралық сауда қатынастарын реттеуі болып табылады.

Халықаралық комерциялық және халықаралық сауда құқығы XX ғасырдың 60 жылдары пайда болды. Бұл БҰҰ халықаралық сауда құқығы жөнінде комиссияның 1966ж аталған терминдері пайда болды. Терминдер бір-бірімен синоним болып келеді. Халықаралық комерциялық (сауда) ЮНСИТРАЛ құжаттарында кеңінен қолданды. Бұл сауда сипатын барлық қатынастардан туындайтын мәселелерді қамтиды. (жазбаша келісім шарттар дәне ауызша мәселелер)

Сауда сипатына қатысты келесі мәмлелер кіреді: кез келген сауда мәмлелері( тасымлдау, жеткізу, айырбастау, қайтару келісімдері, лизинг, франчайзинг, құрылыс материалдарына қатысты объектілер келісімдер, кеңес бері қызметі, сату сатып алу линцензиясы, инвесторлық, қаржылық және банкттік қызметтер кіреді.

Халықаралық сауда құқығының пәні реттеледі:

• Кәсіпкерлік қызметтер яғни олардың субъектіліреімен

• Сыртқы экономикалық сипат яғни шетел элементтің болуы

Шетелтдік элементтер:

• Субъектівті құрам (контракт)

• Объектівті қатынас

• Заңды факт негізіндегі шетел аумағындағы орын

• Шетелдік аумақ

5. Халықаралық сауда құқығының қайнар көздері

Халықаралық сауда құқығы - бұл халықаралық сауда қатынастарын реттейтін халықаралық қағидалар мен нормалардың жиынтығы. Ғасырлар бойында халықаралық экономикалық жалғыз бірден - бір түрі сауда болды.

Халықаралық сауда құқығының қайнар көздері:

• Ішкі ұлттық актілер (барлық деңгейінде) әдет-ғұрып, сот тәжірбиесі

• Халықаралық шарттар – мемлекет арасындағы (халықаралық әде-ғұрып, ұйымдар шешімдері)

Ішкі заңнамалар бұл қайнар көздін маңыздылығы халықарлық шарт үшін:

• Халықаралық шарттар барлық мемлекеттерде әрекет ете алмайды

• Халықаралық сауда аясында қатынастардын барлығы біріктірілген нормалармен реттемейді

• Халықаралық шарттар толық реттейтін қатынасты қамтамасыз ете алмайды.

Кез келген мемлекет шиелініскен шетем элементімен қатынасқа түскендереттейтін норманы өзі анықтайды. Мыс: халықаралық жеке құқық туралы заңнамалар. Осы тәріздес нормалар Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы мемлекеттерінің Азаматтық кодекстеріне арнай бөлім болып көрсетіледі. Көптеген дамыған мемлекеттер аталған қатынаста реттеуге минималды көңіл бөледі.

Аталған қайнар көздер Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінде Ерекше бөлімінде арнайы коллизиялық нормаларға арналған.

Халықаралық шарттар:

Ең алдымен халықаралық шартта басқа мемлекеттер нормаларын қолдану Қазақстан Ресубликасы шартын ескере отырып басқа да елдің шарттарына таратады. Халықаралық сауда қатынастарын реттейтін халықаралық шарттар мыналар:

• Халықаралық сатып алу сату тур Вена конвенциясын 1980ж

• Тауарларды сатып алудағы талап ету мерзімінік ескіруі туралы Нью- Йорк ков

• Тауарларды сатып алу сатудағы құқықты қолдану тураалы 1986ж Гаага Конвенциясы

• Факторинг туралы 1988ж

• 1988ж Халықаралық Лизинг туралы Оттава Конвенциясы

• ХСҚ қайнар көздері:

• - Халықаралық заңнама. Экономика және ғылыми-техникалық саланы реттеу үшін

• мемлекеттер нормалар қабылдайды. Халықаралық заңнама екі нысанда болады:

• а) Халықаралық шарттар;

• б) Халықаралық ұйымдардың шешімдері, мысалы, Еуропалық Одақ мемлекеттеріне

• қатысты Еуропалық Одақ шешімдері.

• - Жергілікті халықаралық заңнама:

• а) Конвенциялар;

• б) Еуропалық Одақ органдарының қабылданған актілері.

• Бұл актілердің келесі түрлері бар:

• 1. Ережелер - барлық мемлекет территориясына таратылды.

• 2. директивтер - нормаларды қалыптастыру қызметін атқарады.

• 3. Мысалы, қандай да бір әрекет жасауға тыйым салу туралы шешімдер т.б.

• - ТМД көлеміндегі шарттар. ТМД көлемінде Парламентаралық Ассамблея әртүрлі

• актілер қабылдайды. Олар ТМД мемлекеттеріне міндетті. Осы актілерге

• негізден мемлекеттер ұлттық заңды қабылдайды.

• ТМД көлеміндегі негізгі құқықтық акт- Үлгілі Азаматтық Кодекс.