53. Еркін сауда аймағы

Еркін сауда аймағы - қатысушы елдердің халықаралық шартқа сәйкес , өзара саудада кедендік баждарды , салықтар мен алымдар , сондай-ақ сандық шектеулер алынып тасталды , онда халықаралық интеграция түрі . Бұл жеңілдік келісімдер қарағанда интеграцияны түрі болып табылады . Әрбір қатысушы ел үшін үшінші елдерге қатысты өзін-өзі билеу және тәуелсіз сауда режимін құқығын сақтайды . Көп жағдайларда , еркін сауда аймақтарын шарттары ауыл шаруашылығы өнімдерін қоспағанда, барлық өнімдер үшін қолданылады. Еркін сауда аймағын мүше елдердің бірінде орналасқан шағын хатшылық мемлекетаралық, үйлестіреді , бірақ әдетте онсыз , бірақ еліміздің дамуының негізгі көрсеткіштері тиісті ведомстволарының басшылары мерзімді кездесулер бойынша келісімге болады . Мүше мемлекеттер арасындағы кедендік шекара лауазымдарды бөлінбеген және олардың шекараларын кесіп тауарлардың шығу тегін бақылау

Қазіргі уақытта Қазақстан мен Түркіменстанды қоспағанда, ТМД басқа елдері және арасында тиісті екі жақты келісімдер негізінде еркін тауар саудасы режимі әрекет етеді.

ТМД шеңберінде Тәуелсіз мемлекеттер достастығының көп жақты еркін сауда аймағын құруды болжайтын 1994 жылғы 15 сәуірдегі Еркін сауда аймағы туралы келісім жасалғанын атап өткен жөн.

Келісімнің қолданыста болуына қарамастан (Әзербайжан, Молдова, Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан және Өзбекстан үшін күшіне енді; Армения, Белоруссия, Ресей, Түркіменсан және Украинада уақытша қолданылады) көп жақты негіздегі еркін сауда режимі қолданысқа енгізілген жоқ. Осыған байланысты, 2011 жылы еркін сауда аймағын дамыту шеңберінде өткен жылы ТМД елдері еркін сауда аймағы туралы көп жақты жаңа Шартқа қол қойды, ол преференциялық саудаға қатысатын елдердің өзара қатынасын қозғайтын сұрақтардың толық спектр қамтиды. Бұл шарт толық ауқымды еркін сауда режимін енгізу үдерісін аяқтауға бағытталған. Ол ДСҰ нормаларына барынша сәйкес келеді. Біріншіден, Шартқа сәйкес, қатысушы елдер өзара саудада Шартқа қол қою кезінде келісілгендерді қоспағанда, импорт және экспорт баж салығын қолданбайды. Сондай-ақ онда кедендік баз салығының белгіленген деңгейінің көтерілмейтіндігі көзделген. Сонымен қатар, көп жағдайларда импорт баж салығын болдырмау мерзімдері көзделген немесе белгіленген, ол қосымша келіссөздерден кейін анықталатын болады. Екіншіден, Шарт шеңберіндегі тағы бір маңызды сауда шарты тыйымдарды және сандық шектеулерді қолданбау болып табылады. Қазіргі уақытта Шарт қатысушыларының өзара саудада қандай да бір тыйымдарды қолданбайтындығын атап өту керек. Сонымен бірге бүгінгі күні Қырғыз Республикасында қолданыстағы алкогольді өнім импортына квота беру болдырмау мерзімі (2015 жыл) қарастырылған. Сонымен бірге Шартта елдер тыйымдар немесе сандық шектеулерді белгілей алатын жағдайлар көзделген, осы нормалар ДСҰ ережелірен сәйкес келеді. Біз үшін бұл жағдайда ішкі нарықта тауарлардың тапшылығы кезінде экспортқа тыйым белгілеу мүмкіндігі маңызды болып табылады. Үшіншіден, қарастырылып отырған Шарттың бұрынғы қолданыстағы Шарттан айырмашылығы қатысушы елдердің ішкі салық салу және реттеуге қатысты ұлттық режимді ұсынуы болып табылады, ол отандық және импорт тауарлар үшін тең режим ұсынуды (кемсітпеу қағидаты) білдіреді. Төртіншіден, Шарт шеңберінде сондай-ақ қатысушылардың мемлекеттік сатып алу саласындағы өзара қатынасы да қозғалады. Шарт қатысушыларына отандық және импорт тауарларды мемлекеттік сатып алуға тең қол жеткізуді ұсыну қарастырылған. Бұл ретте мемлекеттік сатып алу саласын реттеуді анықтайтын Хаттама Шарт күшіне енгеннен кейін 3 жыл ішінде қатысушы елдер әзірлейді және келіседі. Бесіншіден, Шарт талаптарында жеке Келісіммен реттелетін құбыр көлігі транзитін қоспағанда, Шартқа қатысушы мемлекеттер аумағында транзит еркіндігі бекітілген. Шартқа сәйкес құбыр көлігі транзиті шарттары бойынша елдер Шарт күшіне енгеннен кейін 6 ай ішінде Келісімді әзірлеуге және келісуге кіріседі. Алтыншыдан, ұлттық өнеркәсіп саласына ұлғайған импорттан немесе демпингтік баға бойынша жеткізілетін немесе қаражаттандырылатн импорттан зиян келтірілу немесе зиян келтіру қаупі жағдайында Шартта қатысушы елдердің қорғау, демпинге қарсы және компенсациялық шараларды қолдану құқығы көзделген.   Шартта Кеден одағы елдерінің Кеден одағының мүшелері болып табылмайтын ТМД басқа елдеріне қатысты бірыңғай шараларды қолдану мүмкіндігі қарастырылғанын атап өту керек. Жетінші – сондай-ақ Шартта жәрдем қаражат беру мәселелері айтылады. Осылайша, Шарт қатысушылары тыйым салынған жәрдем қаражат, атап айтқанда экспортқа бағытталған немесе импортты ығыстыруға бағытталған жәрдем қаражат ұсынуға тиісті емес. Шартқа сәйкес әр мемлекет басқа қатысушыларға ұсынылатын жәрдем қаражат туралы жыл сайын немесе нақты жағдайларда талап ету бойынша хабарлауы тиіс. Сегізінші – Шарттың ережелерінде саудада техникалық кедергілерді, санитарлық және фитосанитарлық шараларды қолдану ДСҰ Келісімдеріне сәйкес болуы тиіс деп көзделген.

Үшінші елдермен еркін сауда аймағы

Біз сондай-ақ алыс шет елдердің бірқатарымен ынтымақтастықты дамытамыз, олармен еркін сауда аймақтарын құру бойынша келіссөздер жүргізілуде.

Осылайша, мысалы, бүгінгі күні біздің үш мемлекет – Кеден одағының мүшелері (Беларусь, Ресей және Қазақстан) Жаңа Зеландиямен және Швейцария, Норвегия, Исландия және Лихтенштейн жататын Еуропалық Еркін Сауда Қауымдастығы (ЕЕСҚ) елдерімен еркін сауда аймақтарын құру жөнінде келіссөздер жүргізуде.

Кеден одағы мен ЕЕСҚ елдері арасындағы еркін сауда аймағы Қазақстанның бәсекелестік қабілетін нығайтады және фармацевтика, өндірістік инжиниринг саласында отандық және еуропалық кәсіпкерлер арасындағы ынтымақтастықты арттырады, сондай-ақ технология трансфертіне септігін тигізеді. Сондай-ақ Кеден одағы мен Вьетнам арасындағы өзара сауданы ырықтандырудан экономикалық әлеуетті зерделеу бойынша бірлескен жұмыс басталды.

Басқа елдермен еркін сауда аймағын құру бойынша талдау жүргізілді. Тұтас алғанда, біз еркін сауда аймағы туралы келісімге қол қою шеңберіндегі ынтымақтастықты әрі қарай да дамытуды жоспарлап отырмыз.

органов власти и управления с четким размежеванием круга решаемых ими вопросов