6.Қолданылған әдебиеттер:

1.      С.Р.Рузуддинов.,А.А.Седунов.,Ю.С.Лобанов, Пропедевтика ортопедической стоматологии: А. – 2010 450 с.

2.      Трезубов В.Н.,Щербаков А.С.,Мишнев А.М.Ортопедическая стоматология. Пропедевтика и основы частного курса:  М. – 2008 г 479 с.

3.      Аболмасов Н.Г.,Аболмасов Н.Н., Бычков В.А.,Аль-Хаким А. Ортопедическая стоматология: М. - 2007. 496 с.

4.      В.Н.Копейкин Руководство по ортопедической стоматологии:М. - 2004. 495с.

5.      Копейкин В.Н.,Миргазизов М.З. Ортопедическая стоматология: М.-2001.532-621с.

7. Бақылау :

Биомеханика көзқарасы бойынша жартылай алмалы протезді бекітуде қандай кламмерлі бекітілім тиімді?

1. нүктелі

2. сызықты

3. Диагональды

Жоғары жақта қандай кламмер сызығы тиімді?

1. Сагитальды

2. Трансверзальды

3. Диагональды

Төменгі жақта қандай кламмер сызығы тиімді

1. Сагитальды

2. Трансверзальды

3. Диагональды

Тірек-ұстап тұратын кламмерлердің окклюзиялық төсемдері атқарады:

1. Бекітуші қызметін

2. Стабилизациялық

3. тіректі

4. 2+3

Окклюзиялық төсеме қызметі

1. Протезді ұстап тұру

2. Тістерді шендеу

3. Шайнау жүктемесін тарату

4. Протезді жанама бекіту

Окклюзиялық төсеме орналасады

1. Тіс мойны аймағында

2. Тістің кесу қырында

3. Кіші азу тістер мен үлкен азу тістердің төмпешікаралық сайларында

4. Сүйір тіс төмпешігінде

5. 3+4

Меже сызығының орналасуын анықтайтын құрал қалай аталады?

1. Гнатодинамометр

2. Эстезиометр

3. Осциллограф

4. Параллелометр

Нея жүйесіне кіретін тірек-ұстап тұратын кламмерлер

1. Аккер

2. Кеннеди

3. Роуч

4. Джексон

5. Бонвиль

6. Аккер-Роуч

7. Кері әсер ететін біриықты кламмер

8. Бір немесе одан да көп окклюзиялық төсемесі бар дөңгелек кламмер

9. 1+3+6+7+8

10. 1+2+3+4+5

Доғалы протезді енгізу жолдары жүзеге асады

1. Гнатодинамометр көмегімен

2. Параллелометр көмегімен

3. Реограф көмегімен

4. Осцилограф көмегімен

Жоғары жақтың доғалы протезінің таңдайлық доғасының қатты таңдай шырышты қабатына қатынасы

1. жанасады

2. 0,5- 1,0 жанаспайды

3. 1,0 -1,5 жанаспайды

4. 1,5 -2,0 жанаспайды

Доғалы протездің негізгі элементі

1. доға

2. жасанды тістерімен торша

3. тірек -ұстап тұратын кламмер

4. көпқызметті кламмер

5. Кипмайдер

Доғалы протездің торша каркасының шекарасы мен шырышты қабаттың альвеолды бөлігі көлемі тең

1. 0

2. 0,2

3. 0,5

4. 1,0

5. 1.05

Орталық окклюзияны анықтау үшін клиникаға тіс техникалық зертханадан ғаныштық мүсін келеді:

1. Окклюдаторда бекітілген

2. окклюдаторға бекітілген балауызды базисі мен окклюзионды білігі бар

3. балауызды базисі мен тістем білігі бар

ұстап тұратын кламмер тұрады

1. иығынан

2. өсіндісінен

3. Окклюзионды төсемеден

4. денесінен

5. тарамдарынан

6. құрамдарынан

7. 1+2+4+5

8. 1+2+4

Ұстап тұратын кламмер иығы

1. Тіс сауыты экваторы мен қызылиек шетінің ортасында орналасу қажет

2. Тіс сауыты экваторы мен тіс сауыттының шайнау беті ортасында орналасу қажет

3. Тіске бір нүктеде жату

4. Қызылиек шетінің пішінін қайталау

5. 1+4+5

6. 2+3

Алмалы протездің конструкциясын шақтау барысында клиникаға келеді

1. Ғаныштық мүсінде окклюзионды білігімен балауызды базис

2. Ғанышты мүсінде жасанды тістер мен кламмері орналасқан балауызды базис

3. Оккюдаторда бекітілген ғанышты мүсінде жасанды тістер мен кламмері орналасқан балауызды базис

Алмалы протез конструкциясын тексеру басталады

1. Беттің төменгі бөлігін анықтаудан

2. Балауызды конструкцияны ауызға енгізуден

3. окклюдаторда ғанышты мүсінде конструкцияның дайындалуын бағалау

4. науқастың ауыз қуысынды жасанды тістер мен табиғи тістерінің толық түйісуін бақылау

Алмалы пластиналы протезді сақтау қажет

1. қайнатылған суда

2. Спиртті ерітіндіде

3. Құрғақ күйінде

4. марганец калия қышқылы ерітіндісінде

Науқасқа алмалы протездің бірінші коррекциясына келуге нұсқау беріледі

1. Ауру сезімі пайда болғанда

2. Протезді қолданғаннан кейін келесі күні

3. Протезді қолданғаннан кейін келесі аптада

Алмалы протезді шақтау жүргізіледі

1. Тіс технигімен мүсінде

2. дәрігер техникпен мүсінде, кейін дәрігермен науқастың ауыз қуысында

Алмалы протез коррекциясы алдында ауру сезімі пайда болғанда науқасқа нұсқау беріледі

1. Дәрігерге келгенге дейін протезді ауыз қуысынан шешпеу

2. Протезді шешіп, дәрігерге келер алдында 3-4 сағат бұрын қайта киіп келу

Ситуациялық тапсырмалар

1. Ер адам 49 жаста. Тіс қатары формуласы

		0	0			0	0			0	0	0	0
8	7	6	5	4	3	2	1	1	2	3	4	5	6	7	8
0	0	0	0								0	0

1. диагноз қойыңыз

2. емдеу жоспары

3. қай тістерге кламмер орнатасыз

2. ер адам 48 жаста

ортопедиялық «жақтардың орталық окклюзия жағдайында ара қатынасын» анықтау кезеңінде

1. есеп бойынша қай этап

2. қандай лабораториялық этап

3. Әйел адам 60 жаста. Тіс қатары формуласы

0	0	0	0		0	0	0	0	0	0	0	0	0	0	0
8	7	6	5	4	3	2	1	1	2	3	4	5	6	7	8
0	0	0	0	0	0	0	0	0	0			0	0	0	0

Жартылай алмалы пластиналы протез дайындаудың орталық окклюзиясын анықтау кезеңі.

Тістем білігімен балауызды базистің нашар бекітілетіні анықталды

1. Есеп бойынша нешінші клиникалық кезең

2. Тістем біліктерінің бекітілімінің нашар болуына қандай себеп?

3. Қалай жөндеуге болады

4. Әйел адам 58 жаста. Тіс қатары формуласы

0			0	0	0	0	0	0	0	0			0	0
8	7	6	5	4	3	2	1	1	2	3	4	5	6	7	8
0			0	0	0	0	0	0	0	0				0	0

Объективті: орталық окклюзия жағдайын анықтауда альвеола өсіндісінің біркелкі емес атрофиясы

1. Клиникалық кезеңнің қай кезеңі

2. Қандай кламмерлерді қай тістерге орналастырасыз

5. Ер адам 40 жаста. Тіс қатары формуласы

			0	0	0	0					0	0	0	0	0
8	7	6	5	4	3	2	1	1	2	3	4	5	6	7	8
0	0	0													0

Жартылай алмалы пластиналы протезбен протезделу кезеңінде. Орталық окклюзиясы анықталған.

1. Клиникалық кезеңді анықтаңыз

2. Осы кезеңді жүргізудің реттілігі қандай

3. Протездің балауызды композициясының сапалық критерийі қандай

6. Әйел адам 50 жаста. Тіс қатары формуласы

0	0	0	к	0	0	0	0	0	0	0	0	0	0	к	к
8	7	6	5	4	3	2	1	1	2	3	4	5	6	7	8
0	0	0	0	0	0	0	0	0				0	0		0

Клиникаға шайнау қызметі бұзылуына, косметикалық ақауға, дұрйс сөйлей алмайтынына шағымданып келді.

Объективті: шырышты қабаты алқызыл түсті, ылғалданған. 15,27,28 тістері штампталған сауыттармен қапталған.

1. Протез конструкциясын таңдаңыз

2. Протездің клинико-лабораторилық дайындалу кезеңдерін атап шығыңыз.

7. Ер адам 70 жаста. Тіс қатары формуласы

0	0	0	0								0	0	0	0	0
8	7	6	5	4	3	2	1	1	2	3	4	5	6	7	8
	0	0	0	0	0	0	0	0	0	0			0	0	0

. Ортопедиялық емдеу кезеңінде. Балауызды композиция уақытында бүйір тістердің төмпешікті түйісуін және алдыңғы тістердің қосылуын көрдік

1. Қателік себебі

2. Бұл қатені қалай жөндеуге болады

8. Әйел адам 57 жаста. Тіс қатары формуласы

0	0			0	0	0	0	0	0		0	0	0		0
8	7	6	5	4	3	2	1	1	2	3	4	5	6	7	8
0	0	0	0		0	0	0	0	0	0			0	0	0

Композицияны тексеру барысында жасанды тістердің түйісуін және табиғи тістер арасында қуыс бар екенін көрдік. Қандай қателік кетті және қалай жөндеуге болады.

9. Әйел адам 55 жаста. Тіс қатары формуласы

0	0			0	0	0	0	0	0		0	0	0		0
8	7	6	5	4	3	2	1	1	2	3	4	5	6	7	8
0	0	0	0		0	0	0	0	0	0			0	0	0

Жартылай алмалы пластиналы протезді тапсыру кезеңінде.

1. ЖАПП шақтау және тапсыру кезеңдерін атаңыз

2. Протездің технологиялық сапасын қалай тексересіз

3. Протезді тапсыру барысында науқасқа қандай ақыл-кеңестер бересіз

4. Протезді тапсыру барысында дәрігерге қандай инструменттер қаежт.

10. ЖАПП базисі сынып қалғанда, жалғау кезеңдері қалай?

11. Жоғары жаққа протезді шақтап көргенде,шырышты қабатқа біркелкі отырмайды, баланс бар.

1. Клиникалық қайта базистеуді қалай жүргіземіз

2. Лабораториялық қайтабазистеуді қалай жүргіземіз

12. ЖАПП композициясын шақтап көру барсында, науқастың бетінің төменгі бөлігі биіктеген, сөйлеу барысында алдыңғы тістер арасында қуыс көрінбейді, тістердің сықыры естіледі, еріндері қиындықпен түйіседі.

1. Қай кезеңде қателік кетті

2. Қандай қателік

3. Қателікті жөндеу әдістері

13. Әйел адам 48 жаста

Жартылай тістерінің жоқтығына, шайнау қызметі бұзылуына шағымданады.

Тіс қатары формуасы

	0	0	0							0	0	0
8	7	6	5	4	3	2	1	1	2	3	4	5	6	7	8

Объективті:Альвеола өсіндісінің білінбес атрофиясы. Шырышты қабаты тығыз. Сақталған тістері сау, қозғалмайды.

1. Диагноз қойыңыз

2. Доғалы протездің тиімді конструкциясын таңдаңыз

3. Қандай кламмерлер қолданылады және қай тістерге орнатылады.

14. Ер адам 46 жаста. Төменгі жаққа доғалы протездің каркасын шақтау барысында тірек тістің окклюзиялық бетіне окклюзионды төсеменің дұрыс отырмауын көрдік.

Тіс қатары формуласы

8	7	6	5	4	3	2	1	1	2	3	4	5	6	7	8
0	0	0	0										0	0	0

1. Қандай қателік кетті және кіммен?

2. Дәрігердің әрекеті?

15. Доғалы протезді дайындауда

1. Қанай массамен қалып алады

2. Қанша және қандай мүсіндер құйылады

3. параллелометр құрылғысының тағайындалуы

4. палаллелометрия әдістері

Тақырып. №21:Доғалы протездің құрылымын тексеру және салу.Сапа өлшемдеріне баға беру, емдеу болжамы.  

2.     Мақсаты:

1)    Білімді төменде көрсетілгендер бойынша бөлу:

-доғалы протезді дайындаудың технологиялық сапа өлшемдеріне баға беру

 - доғалы  протезді дайындаудың клиникалық сапа өлшемдеріне баға беру

- емдеу болжамы

2) Тәжірибелік дағдыны қалыптастыру :

- доғалы протездің құрылымын тексеру

- доғалы протезді салу

-жөндеулер жүргізу

      3) Коммуникативті дағдыны жетілдіру:

- жаңа терминдер мен түсініктерді енгізу жолымен: «Сөздік және бейсөздік коммуникация», «Шағымды анықтау», «Сырқаттың анамнезі» , «Өмір анамнезі»

- Ортопедиялық қабылдау кезіндегі науқасты қараудағы Сөздік және бейсөздік коммуникация

4) Төмендегілерді оқу арқылы құқықтық құзыретті қалыптастыру:

- Ортопедиялық профильдегі стоматологиялық науқастың қаралу протоколы

- ортопед – стоматолог дәрігердің  есеп беру –тіркеу құжаты, оны арнау ережелері мен сақтауы

     5) Студенттердің берілген «Бюгельді протездің құрылымын тексеру және салу.Сапа өлшемдеріне баға беру, емдеу болжамы.» тақырыбы бойынша оқып үйренуі үшін қызығушылықтарын дамыту.

      3.Оқытудың жаттығулары:

- доғалы протездің сапа өлшемдерін білу

- емдеу болжамы мен алдын алу

- доғалы протезді ауыз қуысына отырғыза алу

-протездің жөндеулерін жүргізу

-  доғалы протезді өткізу

-протезді қарау және қолдану жөнінде кеңес беру

 

3.     Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1. доғалы протезді өткізу

2. доғалы протезді қолдану ережелері

3. доғалы протездермен науқастарды ортопедиялық емдеу кезіндегі мүмкін асқынулар және оларды жою

4. Тіс қатарлары ақауларында алынбалы пластиналы протезді дайындауға көрсеткіштер

5. Тіс қатарларының жартылай ақауларында алынбалы пластиналы протездің стабилизациясын, бекітілуін анықтайтын факторлар

 

5.Сабақ беру оқыту тәсілдері:.тақырыпқа байланысты жағдайлық есептерді шығару, студент оқытушымен бірге дұғалы протездің құрылымын тексереді, оның пациент  немесе волонтердің ауыз қуысына салуы, оның спасын тексереді , протезді қолдану және қарауы бойынша кеңес береді.

4.     Оқыту көздері: «Дұғалы протездің құрылымын тексеру және салу.Сапа өлшемдеріне баға беру, емдеу болжамы» мультимедиялық презентация , схемалар, стоматологиялық құрал жабдықтар, мүсіндер,  043/y формасы, 037/y формасы ,039/y формасы