Ana tili 3 kl_

1. Marat qaqpan ... 2. Qaqpanǵa qoyan ... 3.

Bizler mallarǵa ot-shóp ... 4. Bulttıń arasınan kún jarqırap ... 5. Say boyında sulıw gúller ...

Kerekli sózler: ósip tur, shıqtı, qurdı, tayarladıq, tústi.

108-bettegi qaǵıydanı yadlap alıń.

300-shınıǵıw. Tómendegi berilgen sózlerge mánilik jaqtan

301-shınıǵıw. Berilgen bayanlawısh sózlerge gáp qurań.

Bayanlawıshtıń astın eki sızıwdı umıtpań.

113

Kerekli sózler: suwǵarıp júr, ushıp baratır, tayarladı, bardım.

303-shınıǵıw. Tómendegi bayanlawısh sózlerdi gáp ishinde keltirip jazıń.

Dúgisti, baqırdı, ash boldı, ókindi, semirdi.

304-shınıǵıw. Qawsırmanıń ishindegi sorawlardıń ornına tiyisli bayanlawıshlardı qoyıp kóshirip jazıń.

Qoyan (ne qıladı?). Qoraz (ne qıladı?). Balıqlar (ne qıladı?). Sıyır (ne qıladı?). Qoy (ne qıladı?). Jılan (ne qıladı?). Hárre (ne qıladı?).

Kerekli sózler: mańıraydı, ısıldaydı, júzedi, shaqıradı, móńireydi, dızıldaydı, sekiredi.

305-shınıǵıw. Kóshirip jazıń. Baslawıshtıń astın bir, bayanlawıshtıń astın eki sızıń.

Álisherge aǵası aǵash jonatuǵın stanok penen

ásbaplar satıp áperdi.

Álisher olar menen jumıs islewdi úyrendi. Ol ózine sırǵanaq soqtı. Sırǵanaq sulıw bolıp shıqtı. Ol dalaǵa shıǵıp balalarǵa maqtandı.

306-shınıǵıw. Gáplerdi oqıp shıǵıń. Baslawısh hám bayanlawıshlardı tawıp, aytıp beriń.

114

1. Sultanbek apası menen qıdırıp ketti. 2. Sahibjamal atız otap júr. 3. Alfiya úy tazalap atır. 4. Ájaǵam «Matiz» mashinasın aydaydı.

Til ósiriw

307-shınıǵıw. Kóshirip jazıń. Bayanlawıshtıń astın eki sızıń. Tómendegi qaǵıydanı este saqlań.

Sabaqtan keshikpeń. Klasqa muǵallimnen burın kiriń. Tánepiste klasta hám dálizde juwırmań. Shawqım salıp baqırmań. Partalarǵa sızbań. Ílas ayaǵıńız benen mektepke kirmeń.

«Ádepnama»

Súwret boyınsha «Kitapxanada» degen temada kishi tekst dúziń. Tekstińizdegi baslawısh hám bayanlawıshlardıń astın sızıń.

Kitapxanada

115

Tayanısh sózler: Kitaplar, qızıqlı, oqıwshılar, kitapxanashı, oqıymız, jazıldıq, ertek, gúrriń, shayır, jazıwshı, taza uslaymız.

308-shınıǵıw. Oqıń. Gáptegi sózlerdiń baylanısına itibar beriń.

1. Men oqıyman. 2. Sen oqıysań. 3. Ol oqıydı. 4.

Anam qaladan keldi. 5. Sizler úyge kiriń. 5. Bizler sport penen shuǵıllanamız.

309-shınıǵıw. Qawsırmadaǵı sorawlardıń ornına tiyisli sózlerdi qoyıp, kóshirip jazıń.

Ol (qayda?) ketti. Olar (qaydan?) keshqurın keldi. Oqıwshılar (neni?) qunt penen tıńladı. Jawın (qashan?) sheleklep quydı. Gúlsara (neni?) orınladı.

Kerekli sózler: mektepke, Tashkentten, sabaqtı, keshqurın, tapsırmanı.

Gáptegi sózler bir-birine baylanısadı hám tamamlanǵan oydı bildiredi.

310-shınıǵıw. Kóp noqattıń ornına tiyisli jalǵawlardı qoyıp kóshirip jazıń.

Bizler jazda toǵay... araladıq. Men kólde úyrekler... kórdim. Ol apası... kómeklesti.

116

311-shınıǵıw. Oqıń. Defis arqalı qosılıp turǵan jalǵawlardıń xızmetine itibar beriń.

— Zor iyt eken dedi, — ol apa-lar-ı-na qarap. Men kurtka-m-nıń sırtqı qalta-sı-na Aydos-tıń ten-

nis tob-ın salıp shıq-tım. Jurt-tıń iyis seziw-i-ne qara, meni jibermey tur. Aydos penen azanda básekilesip, iyttiń sezgirligin sınamaqshı edi-m.

Jumaniyaz Óteniyazov

Jalǵawlar gáp ishindegi sózlerdi bir-biri menen baylanıstıradı. Mısalı: Men-iń sińli-m birin-shi klas-ta oqıy-dı. Mektep-ke birge qat- nay-mız.

312-shınıǵıw. Jumbaqtı kóshirip jazıń hám yadlap alıń. Sózlerdiń qalay baylanısıp turǵanın túsindiriń.

Geyde jalǵız geyde kóp,

Baylanısıp kelemiz,

Tamamlanǵan oy-ıń-dı,

Aytıw-ǵa járdem bere-miz.

Oqıw kitabındaǵı I. Yusupovtıń «Báhár» qosıǵın tásirli etip oqıń. Baslawısh penen bayanlawıshın tawıp, tiyisli sorawların qoyıń.

313-shınıǵıw. Oqıń. Úlgidegidey etip soraw qoyıń. Qaysı sóz benen baylanısıp turǵanın aytıp beriń.

1. Jawın silpilep jawıp tur. 2. Samolyot aspan-

117

ǵa ushtı. 3. Kanallar suwǵa tolıp aǵıp tur. 4. Egilgen mákkeler tegis kógerdi.

Úlgi: Ne jawıp tur? — jawın. Jawın ne qılıp tur?

— jawıp tur. Jawın qalay jawıp tur? — silpilep jawıp tur.

314-shınıǵıw. Tekstti oqıń. Gáptegi sózlerdiń baylanısın soraw qoyıw arqalı anıqlań.

Oqıwshılar haywanat baǵına bardı. Ol jerde hár túrli haywanlardı kórdi. Arıslan quyashta balası menen jılınıp atır. Qoyan gójegi menen kapusta jep otır. Ana qasqır balası menen uyqılap atır.

Túlkishek qızlarǵa júdá unadı.

Úlgi:

—Kimler bardı?

—Oqıwshılar bardı.

—Qayda bardı?

— Haywanat baǵına bardı.

§ 38. JÍL DAWAMÍNDA ÓTILGENLERDI TÁKIRARLAW

315-shınıǵıw. Kóshirip jazıń. Qara hárip penen jazılǵan sózlerde neshe ses, neshe hárip bar?

Saratan — jaz máwsiminiń birinshi ayı. Bárqulla

118

dúnya júzinde paraxatshılıq bolsın! Ájaǵam pochtada isleydi. Samolyot óz waqtında qondı.

316-shınıǵıw. Qosıqtı kóshirip jazıń. Juwan dawıslı seslerdiń astın bir, jińishke dawıslı seslerdiń astın eki sızıń.

Sulıw meniń portfelim,

Kirletpeymen hesh jerin.

Portfelimniń ishinde

Taza tur kitap, dápterim.

Saǵıydulla Abbazov

317-shınıǵıw. Berilgen sózlerdi buwınǵa ajıratıń. Hárbir buwında qanday seslerdiń bar ekenligin aytıp beriń.

Mákke, qálem, dárya, pomidor, qawın, ǵarbız, shiye.

318-shınıǵıw. Qosıqtı oqıń. Bas hárip penen jazılǵan sózlerdi aytıp beriń.

Tórtkúl edi eń birinshi orayım,

Gúl jaynattı qalasınıń shırayın.

Xalıq jırlaǵan anaw Qırq qız jerinde,

Tuwdı talay Arıslan hám Gúlayım.

Tilewbergen Jumamuratov

319-shınıǵıw. Berilgen sózlerdi álipbe tártibi boyınsha kóshirip jazıń. Álipbe tártibin esińizge túsiriń.

119

Vertolyot, tramvay, Afrika, televizor, shtraf, vint, film, kartofel, Berkinbaev, Venera, fortochka.

321-shınıǵıw. Jumbaqtı oqıń. Ishinen kelbetlik hám atlıq sózlerdi tabıń. Sorawların aytıp beriń.

Quyrıǵınan bası úlken,

Qıymıldaǵan murtı bar.

Qalash shıqpas ózinen,

Kókshil reń turqı bar.

322-shınıǵıw. Kóshirip jazıń. Sanlıq sózlerdi tawıp, astın sızıń. Olardıń sorawların aytıp beriń.

120

... — jaz ayınıń aqırǵı ayı. ... kitapxanaǵa keldi.

... jazda awılda demalısta boldım. Kinoteatrlarda hár kúni jaqsı ... boladı.

Kerekli sózler: oqıwshılar, men, kino, avgust.

Baxıtlı jaspan

Watanım — anamnan tárbiya alǵan,

Oqıwǵa, bilimge kúsh-jiger salǵan,

Alǵa qádem basıp qustay talpınǵan,

Baxıt qushaǵında oynaǵan jaspan.

Watan! Xızmetińe tayar turaman.

Baxıt shıńlarına qádem uraman,

Keleshegim kúndey kúlip qaraǵan,

Báhárdiń gúlindey jaynaǵan jaspan.

Gúlistan Shamuratova

1.Muǵallimniń járdemi menen qosıqtıń mazmunın túsinip alıń.

2.«Watanım — anam» teması boyınsha sáwbetlesiń.

121

325-shınıǵıw. Kóshirip jazıń. Qara hárip penen berilgen sózlerdi túbir hám qosımtaǵa ajıratıń.

Júweri — eń jaqsı mádeniy ósimlik bolıp esaplanadı. Júwerini báhárde hám jazda egedi. Erte báhárde júwerini mákkeden keyin dán ushın egedi.

122