Kishkene Shahzada
.pdf
– Kesh bolǵan waqta meniń ústimdi shiyshe qalpaq penen bastırıp qoyıń. Sebebi, sizlerde dım suwıq eken. Dım qolaysız planeta. Al, men kelgen jaqta...
Gúl sózin juwmaqlamadı. Bul jerge ushıp kelgen waqıtta ol tuqım edi – basqa álemler
tuwralı túyirli bir nárse biliwi |
múmkin |
emes |
|
edi. Áshkara bolarıńdı bile |
tura |
jalǵan |
sóylew |
– barıp turǵan axmaqshılıq |
ǵoy! |
Gózzal |
uyalıp |
qaldı, sońınan bir-eki márte jótellep, Kishkene shahzadanı óziniń aldında ayıplı sezdiriw ushın:
– Perdeń qayaqta? – dep bopsa qıldı.
41
– Men házir perde tawıp qaytajaq edim, biraq seniń sózińdi bóle almadım.
Bunnan soń gúl burınǵıdan beterirek qattıraq jótelledi: ol Kishkene shahzadanı ele de beterirek ayıplı etejaq edi!
Kishkene shahzada shıraylı gúldi táwir kórip qalǵanı hám oǵan ǵamxorlıq etiwge tayar bolǵanı menen, tez arada onıń kókireginde bir gúmanlar payda bola basladı. Gózzal qonaqtıń hawayı gáplerin ol kewline awır alıp, ózin dım baxıtsız seze basladı.
– Biykar men onı tıńladım, – dedi ol maǵan bir saparı jarılıp. – Hesh waqıtta gúllerdiń aytıp
42
atırǵanların tıńlamaw kerek. Olardı tamashalaw hám iyiskelew kerek. Meniń gúlim planetamdı xosh iyiske toltırdı, biraq men buǵan quwanıp bilmedim. Onıń jolbarıslar hám olardıń tırnaqları tuwralı aytqan gápleri... Olar mende ayanısh sezimin oyatıwdıń ornına, qaytama ǵázeplendirip jiberdi...
Jáne ol bılay dedi:
– Men ol waqıtta hesh nárseni túsinbes edim!
Onı sózleri boyınsha emes, isleri boyınsha bahalaw kerek edi! Ol maǵan óziniń xosh iyisin baǵıshladı, meniń ómirimdi nurǵa toltırdı. Men onnan qashıp ketpewim kerek edi. Men onıń mayda hiylekerlikleri hám tásilleri perdesi artınan janı názikligin tanıp alıwım kerek edi. Gúller sonday – mıń muhamǵa dóne beredi! Biraq, men onda júdá jas edim, súygen adamımdı qádirlep úyrenbegen edim.
IX
Meniń túsingenim sol boldı, ol gúlden bezikkennen soń jıl qusları menen birge sayaxat etiwdi sheshken. Sońǵı kúni azanda ol óziniń planetasın ádettegiden muqıyatıraq tártiplestirdi. Oyaw vulkanlardı ǵamxorlıq penen tazaladı. Onıń eki oyaw vulkanı bar edi – olar azanda ústinde awqat jılıtıwǵa qolaylı edi. Bunnan tısqarı, onıń jáne bir
43
sónip qalǵan vulkanı boldı. Erteń ne boların kim biledi, dep oyladı ol. Sonlıqtan sóngen vulkandı da tazaladı. Vulkanlardı muqıyat tazalasań, olar tútemey, bir qálipte hám áste janıp turadı. Vulkannıń tútewi – bul peshtiń ishindegi kúyeleri janıp, órt shıqqanınday nárse. Álbette, bizler Jer adamları vulkanlardıń qasında qumırsqadaymız hám olardı tazalay almaymız. Mine, sonlıqtan olardan kóp zıyan kóremiz.
Bunnan soń Kishkene shahzada muńlı júrip baobablardıń sońǵı nállerin julıp tasladı. Ol endi bul planetaǵa qaytıp kelmespen, dep oylar edi. Biraq sol tańda kúndelikli jumısı oǵan oǵada zawıq baǵıshladı. Al, ájayıp gúline sońǵı márte suw quyıp, ústin shiyshe qalpaq penen qaytıp bastırajaq bolıp atırǵanda, onıń júregi eljirep, jılaǵısı kelip ketti.
–Xosh bol, – dedi ol.
Gózzal juwap bermedi.
–Xosh bol,–dep qaytaladı Kishkene shahzada. Gúl jótelledi. Biraq, bul ayaz tiygennen emes
edi.
– Men awısh edim, – dedi gózzal. – Meni keshir. Endigi jaǵında baxıtlı bolǵaysań.
Heshbir tikenekli sóz aytpadı. Kishkene shahzada hayran qaldı. Ol qolına shiyshe qalpaqtı
44
45
uslap, ne oyların bilmey, bir turǵan ornında qatıp qaldı. Bul múláyimlik burın qayda edi?
–Awa, awa, men seni jaqsı kóremen, – dedi gúl. – Bunı saǵan sezdire almaǵanım – meniń ayıbım. Endi bunıń áhmiyeti de joq. Biraq sen de mendey qam ediń. Baxıtlı bolıwǵa tırıs... Qalpaqtı bılay qoya ber, endi maǵan onıń zárúrligi joq.
–Biraq samal boladı ǵoy...
–Men júdá bir ayazlaǵan joq edim... Túngi
salqın maǵan payda boladı. Aqırı, men gúlmen
ǵoy...
– Biraq haywanlar, jánlikler...
46
–Eger men gúbelekler menen tanısqım kelse, bir-eki gúbelekqurtqa shıdawım kerek ǵoy. Olar jaman jánlikler bolmasa kerek. Endi olardan basqa kim mennen xabar aladı? Sen alısqa ketip baratırsań. Al, úlken haywanlardan men qorqpayman.
Meniń de tırnaqlarım bar.
Ol sawdıraǵan aqkókireklik penen óziniń tórt tikenegin kórsetti. Sońınan qosıp qoydı:
–Búytip júregimdi awırta berme! Ketetuǵın bolsań kete ǵoysań-o.
Gúl óziniń jılap atırǵanın Kishkene shahzadanıń
kóriwin qálemedi. Ol júdá ór kókirek gúl edi...
X
Kishkene shahzadanıń planetasına 325, 326, 327, 328, 329 hám 330-asteroidlar jaqın jaylasqan edi.
Sonlıqtan ol usı asteroidlardı barıp kóriwdi sheshti – aqırı ol bir nárse menen shuǵıllanıwı hám birer nárselerdi úyreniwi kerek ǵoy.
Birinshi asteroidta patsha jasar edi. Qaraltımqızıl jipek kiyimleriniń ústinen aqsuwsar ton jamılǵan ol ápiwayı, biraq, saltanatlı taxtında otırar edi.
Patsha Kishkene shahzadanı kórip:
47
48
– Oho, meniń puqaram keldi! – dep baqırıp jiberdi. «Ol qalay meni tanıdı? – dep oyladı
Kishkene shahzada. – Ol meni birinshi márte kórip turıptı ǵoy!»
Ol patshalardıń sada adamlar boların bilmes edi: olarǵa barlıq adamlar – olardıń puqaraları.
–Beri jaqınla, men seni jaqsılap kórip alayın,
–dedi patsha, bir adamǵa bolsa da húkimdar bolıp atırǵanınan kewli ósip.
4–Kishkene shahzada |
49 |
|
Kishkene shahzada qay jerge otırsam eken dep ján-jaǵına qaradı – biraq, bos jer joq, pútin planetanı patshanıń aqsuwsar tonı jawıp tur edi. Oǵırı sharshaǵanına qaramastan, tik ayaqta turıwǵa tuwra keldi. Usı waqıtta ol erksiz esnep jiberdi.
– Sıpayılar patshanıń aldında esnemeydi, – dedi patsha. – Men saǵan esnewdi qadaǵan etemen.
– Men bilmey qaldım,–dep juwap berdi
Kishkene shahzada qısınǵan halda.–Men kóp waqıt jolda boldım hám uyqılamadım...
–Máyli, onda saǵan esnewge hámir etemen,– dedi patsha.–Men kóp jıllar boldı, esnegen adamdı kórmep edim. Bul maǵan, hátte, qızıqlı.
Demek, esney ber! Bul meniń hámirim.
–Biraq, men júreksinbey turman,–dedi Kish-
kene shahzada zorǵa úni shıǵıp hám birden qızarıp ketti.
– Him, him... Onda... Onda men saǵan birese esnewdi, birese...
Patsha sózinen ǵabırısıp qaldı hám, negedur, ashıwı kelgenge usadı.
Sebebi, patsha ushın áhmiyetli nárse – puqaralarınıń onıń aldında ún-túnsiz bas iyip turıwı. Patsha moyıntawlıqtı kótermeydi. Bul da sol taqılettegi patshalar patshası edi. Biraq ol júdá
50