Тэма 2. Акупацыйны рэжым на тэрыторыi Беларусi

План

1. Ваенна-эканамічныя мэты захопнікаў.

1. Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Беларусі.

3. Палітыка генацыду. Карныя экспедыцыі

4. Дзейнасць беларускіх калабаранцкіх аргнанізацый.

Спіс рэфератаў

1. Рабаванне нямецкімі акупантамі нацыянальных багаццяў Беларусі.

2. Акупацыйны рэжым на Міншчыне (Гродзеншчыне, Магілеўшчыне і інш.)

3. Беларускія палітычныя згуртаванні на акупаванай тэрыторыі рэспублікі.

4. Сутнасць і метады рэалізацыі эканамічнай палітыкі акупантаў.

5. Беларускія «остарбайтэры» на прымусовых работах у Германіі.

6. «Беларускае пытанне» ў палітыцы В. Кубэ.

7. Яўрэйскае гета: рэалізацыя палітыкі генацыду.

8. Генацыд на беларускіх землях.

Літаратура:

1. Бастун, Д. Ю. Канфесійныя пытанні ў палітыцы нямецкіх акупацыйных улад на тэрыторыі Беларусі (1941—1944 гг.) / Д.Ю. Бастун // Весн. Беларус. дзярж. ун-та. Сер. 3. — 2005. — № 2. — С. 40.

2. Беларусь у выпрабаваннях Вялікай Айчыннай вайны: масавыя забойствы нацыстаў / Гіст. майстэрня ў Мінску [і інш.]; рэдкал. Э.Р. Іофе [і інш.]. — Мінск : Гіст. майстэрня ў Мінску, 2005. — 305 с.

3. Белорусские остарбайтеры: ист.-аналит.исслед. / Г.Д. Кнатько, В.И. Адамушко, Н.А. Бондаренко, В.Д. Селеменев; под ред. Г.Д. Кнатько. — Минск: НАРБ, 2001. — 336 с.

4. Великая Отечественная война советского народа (в контексте Второй мировой войны) : учеб. пособие / А.А. Коваленя [и др.]; под ред. А.А. Ковалени, Н.С. Сташкевича; пер. с бел. яз. А.В. Скорохода. — Минск : Изд. Центр БГУ, 2004. — С. 86 — 106.

5. Грыцкевіч, А. Праваслаўная царква ў Беларусі ў гады Вялікай Айчын­най вайны / А. Грыцкевіч // Беларус. гіст. часоп. — 2006. — № 5. — С. 12.

6. Казлова, С. Аграрная палітыка германскіх акупантаў на тэрыторыі Заходняй Беларусі ў 1941 — 1944 гг. / С. Казлова // Беларус. гіст. часоп. — 2005. — № 12. — С. 14.

7. Ковкель, И.И. История Беларуси. Сдревнейших времен до нашего времени / И.И. Ковкель, Э.С. Ярмусик. — Минск : Аверсэв, 2004. — 606 с.

8. Літвін, А. Акупацыя Беларусі (1941—1944) : пытанні супраціву і калабарацыі / А. Літвін — Мінск : Беларускі кнігазбор, 2000. — 288 с.

9. Мюллер, Н. Вермахт и оккупация. (1941 — 1944) / Н. Мюллер. — М. : Воениздат, 1974. — 376 с.

10. Нацистская политика геноцида и «выжженной земли» в Белоруссии. 1941—1944 гг. — Мн., 1984.

11. Нямецка-фашысцкі генацыд на Беларусі (1941—1944). — Мінск : БелНДЦДААС, 1995. — 416 с.

12. Нямецкая прапаганда на Беларусі 1941—1944 гг. Канфрантацыя паміж прапагандай і рэчаіснасцю. — Выдавец Іаханец Шлоотц, 1997. — 80 с.

13. Раманоўскі, В. П., Міхальчанка, А. М. Акупацыя : злачынныя мэты — злачынныя сродкі / В. П. Раманоўскі, А. М. Міхальчанка // На скрыжаванні думак : вучоныя аб «белых плямах» гісторыі Беларусі. — Мн, 1990. — С. 89—99.

14. Семиряга, М.И. Коллаборационизм. Природа, типология и проявления в годы Второй мировой войны / М. И. Семиряга. — М. : РОССПЭН, 2000. — 863 с.

15. Туронак, Ю. Беларуская кніга пад нямецкім кантролем (1939—1944) / Ю. Туронак. — Мінск : Беларускі гіст.агляд, 2002. — 144 с.

16. Туронак, Ю. Беларусь пад нямецкай акупацыяй / Ю. Туронак. — Мінск : Беларусь, 1993. — 236 с.

17. Факторович, А. А. Крах аграрной политики немецко-фашистских ок­ку­пантов в Белоруссии / А. А. Факторович. — Мн. : Наука и техника, 1979. — 150 с.

18. Ярмусик, Э. С. Католический костел в Белоруссии в годы второй ми­ровой войны (1939—1945) : моногр. / Э. С. Ярмусик. — Гродно : ГрГУ, 2002. — 240 с.

Метадычныя парады

Разглядаючы першае пытанне, студэнтам неабходна асэнсаваць мэты і задачы акупацыйнага рэжыму, сродкі іх дасягнення, а таксама ў чым асаблівасці гітлераўскай акупацыйнай палітыкі ў Беларусі. У гэтай сувязі разгледзьце сутнасць генеральнага плана «Ост», ваенна-эканамічныя мэты захопнікаў, ваенна-паліцэйскія органы кіравання. Немалаважна адлюстраваць сутнасць і мэты германскай прапаганды і агітацыі: формы і метады. У чым прявілася неадпаведнасць паміж гітлераўскай прапагандай і рэчаіснасцю? Дайце адказ на пытанне, у якім становішчы знаходзіліся школа, тэатр, друк, радыё, царква. Якую ролю адводзілі немцы рэлігіі і якое стаўленне было ў іх да рэлігійных канфесій? Прааналізуйце эканамічную і сельска-гаспадарчую палітыкў германскіх акупацыйных улад, як ішло рабаванне матэрыяльных рэсурсаў і культурных каштоўнасцяў. Прасачыце, як працякала паўсядзённае жыцце насельніцтва ва ўмовах акупацыі.

Пры адказе на другое пытанне вызначце асноўныя прынцыпы і мэты тэрытарыяльнага падзелу акупіраванай тэрыторыі Беларусі. Рэйхкамісарыяты «Остланд» і «Украіна». Генеральная акруга «Беларусь». Вобласць тылу арміі «Цэнтр». Акупацыйны апарат кіравання. Склад і структура. Генеральны камі­са­рыят Беларусі, абласныя камісарыяты, раённыя і валасныя управы. Дапа­можныя акупацыйныя арганы кіравання.

Трэцяе пытанне прысвечана разгляду палітыка генацыду. Пры асвятленні дадзенага пытання трэба спыніцца на праблеме знішчэння на­сельніцтва і ваеннапалонных, ахарактарызаваць злачынную дзейнасць СС, службы бяспекі (СД), Айнзацгруп і зондэркаманд (карныя экспедыцыі, канцэнтрацыйныя лагеры, турмы, гета, вываз насельніцтва на прымусовую працу ў Германію). Прывядзіце факты, якія сведчаць аб мэтанакіраваным ажыццяўленні палітыкі генацыду і тактыкі выпаленай зямлі. Звярніце ўвагу на ўдзел венгерскіх, італьянскіх, французскіх, румынскіх, славацкіх, а таксама украінскіх, рускіх, літоўскіх, латышскіх, эстонскіх, остмусульманскіх і іншых ваенна-паліцэйскіх фарміраванняў ва ўмацаванні германскага акупацыйнага рэжыму. Раскажыце пра ваенна-эканамічныя фарміраванні, а таксама такую з’яву як «Остарбайтэры».

Пры падрыхтоўцы да чацвертага пытання студэнты перш за ўсе павінны ведаць, што такое калабарцыянізм і ўяўляць асноўныя прычыны, па якіх насельніцтва ішло на супрацоўніцтва з ворагам. Раскажыце аб супрацоўніцтве часткі насельніцтва Беларусі з нямецкімі акупантамі: Беларуская народная самадапамога (БНС), Беларуская самаахова (БСА), Рада Даверу (РД), Саюз беларускай моладзі (СБМ), Беларуская цэнтральная рада (БЦР), Беларуская краявая абарона (БКА), дапаможныя паліцэйскія фарміраванні.

Завяршаючы падрыхтоўку дадзенай тэмы, зрабіце вывад аб тым, якія страты панесла рэспубліка ў выніку акупацыі.