1. Вызначэнне праблемы, аб’екта і прадмета даследвання.

(Праблемная сітуацыя – гэта недастатковасць ведаў аб рэальнай сацыяльнай сітуацыі, у выніку чаго немагчыма выкарыстоўваць ужо існуючыя веды для рэгулявання адпаведных працэсаў. Аб’ектам даследвання можа быць сацыяльны працэс, вобласць рэчаіснасці, адносіны, якія маюць у сабе сацыяльную супярэчнасць. Словам, усе, што параджае праблемную сітуацыю. Аб’ект – гэта тое, у чым есць сацыяльная супярэчнасць, прадмет – гэта тыя ўласцівасці і бакі, якія найбольш выпукла гэтую супярэчнасць адлюстроўваюць).

2. Вылучэнне мэты і задач даследвання.

(Мэта даследвання накіроўвае на аналіз праблемы ў двух асноўных напрамках: тэарэтычным і прыкладным. У задачах адбіваюцца асноўныя і неасноўныя патрабаванні да аналізу праблемы.

Напрыклад мэта даследвання: высветліць, як можна спыніць масавы адыход чытачоў ад бібліятэкі. Для дасягнення азначанай мэты трэба вырашыць наступныя даследчыя задачы:

1. Вывучыць змены ў сацыяльна-дэмаграфічным саставе чытацкай аўдыторыі бібліятэкі за апошнія гады.

2. Выявіць пастаянных чытачоў бібліятэкі, якія не збіраюцца яе пакідаць.

3. Вывучыць сістэму іх адносін да бібліятэкі і вызначыць фактары, спрыяючыя “замацаванню” чытачоў за бібліятэкай.

4. Выявіць чытачоў, пакінуўшых бібліятэку ў бліжэйшыя 2-3 гады.

5. Вывучыць сістэму іх адносін да бібліятэкі і вызначыць фактары, якія “адштурхоўваюць” чытачоў ад бібліятэкі.

6. Распрацаваць сістэму мер па “замацаванню” чытачоў за бібліятэкай і паскарэнню набыцця новых чытачоў.)

3. Інтэрпрэтацыя асноўных паняццяў.

(Пад інтэрпрэтацыяй у шырокім сэнсе слова разумеюць прыпісванне значэнняў асноўным выразам, тэрмінам і ўвасабленням. Дзякуючы інтэрпрэтацыі атрымліваюць сэнс зусім правільна пабудаваныя выразы. У працэсе інтэрпрэтацыі мы ад абстрактных значэнняў пераходзім да рэальных аб’ектаў, якія існуюць у рэчаіснасці (эмпірычная інтэрпрэтацыя), а затым паказваем, якія прыметы аб’екта мы збіраемся фіксаваць. )

4. Сістэмны аналіз аб’екта даследвання.

(Вызначэнне і інтэрпрэтацыя асноўных паняццяў грунтуюцца на сістэматычным уяўленні аб прадмеце даследвання. Сістэмны аналіз аб’екта павінен зрабіць вобраз прадмета больш ясным і дасканалым. Аб’ект даследвання раздзяляецца на розныя элементы, якія звязаны ў адзіную сістэму. Прадметам даследвання будуць не ўсе элементы і сувязі, а толькі тыя з іх, аналіз якіх неабходны дзеля дасягнення мэты і вырашэння задач даследвання.

5. Стварэнне рабочых гіпотэз. (Гіпотэза – гэта абгрунтаванае прадбачанне аб структуры аб’ектаў, характары сувязяў паміж вывучаемымі з’явамі і працэсамі.

Падцвердзіць альбо аправергнуць гіпотэзу магчыма толькі ў тым выпадку, калі ўсе тэрміны, у якіх яна сфармулявана, інтэрпрэтаваны, зведзены ў сістэму правяраемых паказчыкаў.

Працэдурны раздзел:

1.Прынцыповы (стратэгічны) план даследвання.

2.Абгрунтаванне сістэмы выбаркі адзінак назірання.

3.Пералік асноўных працэдур збору і аналізу дадзеных.

№ 34. Абанемент, характарыстыка дзейнасці, класіфікацыя.

Абонемент-форма индивидуального и коллективного обслуживания читателей, предусматривающая выдачу произведений печати и др. док. Для использования вне библ. на определённых условиях.

Абанементом библ. могут пользоваться как отдельные граждане(индивидуальный абонемент), так и коллективы работников небольших предприятий, учереждений и др. организаций(коллективный абонемент), бригады (бригадный абонемент). Последние 2 вида абонемента, как и заочный представляют собой формы внестационарного обслуживания.На абонементе библиотекарь имеет широкие возможности для изучения интересов читателей, изуч. их ИП, для оказания им помощи при выборе книг.

В массовой библ.-абонемент –ведущая форма обслуживания. На нём обслуживается основная часть читателей. Среди удобств характерных для этой формы обслуживания,слкдует отметить возможность чтения книг в любое подходящее для чит. время и в самых различных условиях.(не только “про себя“, но и вслух.)

Правильная организация обслуживания чит. на абонементе предпологает их дифферинциацию, учет групповых и индивидуальных потребностей и интересов.

В крупных библ. абонеменнт дифференцируется по категориям читателей, отрасли знаний и видам литературы. На абонементе применяется функциональное обслуживание, когда процессы обслуживания чит. дифференцируются по операциям. В некоторыхмассовых библ.на обонементе применяются формы приорететного обслуживания, осуществляемого за плату. Таковы пункты первопрочтения содержащие книги детективного приключенческого жанров, романы и др. лит., пользующуюся повышенным спросом. К новым услугам применяемым на абонементе можно отнести обслуживание видиокассетами, дисками и т.д. кот. выдаются за плату.

Значительные особенности имеет абонемент с открытым доступом к фонду-система обслуживания, представляющая читателям возможность непосл=редственного поиска и выбора произведений печати и др. док. в фонде библ. На абонементе открытый доступ организуется как правило к большей части фонда (за исключ. ценных изданий). Преимущества открытого доступа очевидны: он ведет к сближению чит. с книгами, к более широкому использованию фонда.

35. Рэсурсы і тэхналогія абслугоўвання у б-кі. Аказанне паслуг карыстальніку прадугледжвае выкарыстанне усіх рэсурсаў асобнай б-кі. У гэтую сістэму уваходзяці сукупны бібліятэчны фонд, доступ да якога здзяйсняецца праз МБА, і даведачна-бібліяграфічны апарат. Паколькі ў запыце чытачоў вялікае значэнне маюць такія параметры, як від д-та, то гэтыя параметры павінны быць улічаны пры арганізацыі і раскрыці фонда(ДБА). БФ і ДБА – інфармацыйныя рэсурсы абслугоўвання. Важнай часткай рэсурсаў абслугоўвання з'яўляецца МТБ канкрэтнай б-кі/бібліятэчны будынак, яго архетыктурна-планіровачнае рашэнне, абсталяванне, тэхнічныя сродкі. Рэсурсы абслугоўвання, з аднаго боку, уключаюца у вытворчасць бібліятэчных паслуг, з другога – з'яўляюцца элементамі бібліятэчнага асяродзя, прасторавым, часовым полем, у якім адбываецца прадстаўленне паслуг. Неабходна адзначыць тксама інтэлектуальные рэсурсы абслугоўвання- патэнцыял бібліятэказнаўства (тэарытычныя, метадычныя распрацоўкі) канкрэтных бібліятэкараў ад ведаў і ўменняў, агульнай культуры ад якой залежаць якасць і коллькасць прадстаўлямых паслуг. Інтэлектуальный патэнцэял карыстальнікаў ткасма стымулюе бібліятэкараў і уплывае на абслугоўванне. Усе пералічаные рэсурсы забяспечваюць працэс абслугоўвання. Рэсурсы бібліятэчнага абслугоўвання рэалізуюцца у паслугах карыстальнікаў праз іх арганізацыю, тэхналогію, адпаведную методыку. Тэхналогія бібліятэчнага абслугоўвання – не адзіны працэс, гэта сукупнасць працэсаў, паколькі у бібліятэку паступае мнаства запытаў. Прадастаўленне кожнай формы бібліятэчных паслуг здзяйсняецца падчас характэрнага менавіта для яе тэхналогічнага працэсу. Тэхналагічны працэс абслугоўвання можна вызначыць як паслядоўнасць дзеянняў (аперацый) бібліятэкара над прадметам працы, запытам, накіраванных на прадстаўленне карыстальніку пэўнай паслугі. Бібліятэчны персанал спецыялізуецца на пэўных працэсах, а у буйных б-х нават на пэўных працэдурах або аперацыях, каб аператыўна выконваць запыты карыстальнікаў. Мадэль тэхналогічнага працэсу складаецца з трох этапаў: 1. падрыхтоўка да дзейнасці, 2. асабіста дзейнасць, 3. яе аналіз. Падрыхтоўка да абслугоўвання уключае папярэдніі і бігучыя працэдуры. Бягучая падрыхтоўка уключае рэгістрацыю карыстальнікаў, афармленне абанемента і чытальных залаў, падбор літаратуры для нестацыянарнага абслугоўвання і МБА, падрыхтоўку рабочага месца бібліятэкара, растанаўку кніг і іншых дакументаў, распрацоўкусцэнарыяў, прагляд бібліятэкарам навых выданняў. У працэсе рэалізацыі бібліятэчных паслуг (цэнтральны этап тэхналагічнага працэсу) здзяйсняецца наступныя працэдуры: прыем запытаў, іх выкананне, афармленне паслуг, прадстаўленне паслуг карыстальнікам, афармленне аказаных паслуг і адмоў, прыем д-ў ад карыстальнікаў. Этапы бібіятэчнага абслугоўвання прадугледжвают працэдуры: бягучы аналіз, выкананне паслуг, іх калькасць і якасць, віды тэрміны карыстання д-мі., параўнанне паказчыкаў прадстаўлення бібліятэчных паслуг з патрэбамі карыстальнікаў рэгіена, прадпрыемства, разлік эфектыўнасці абслугоўвання, аналіз бібліятэчнага абслугоўвання з мэтай вызначэння перспектыў яго развіцця.

№ 36. Метады збору першаснай сацыялагічнай інфармацыі аб карыстальніках бібліятэк і межы іх ужывання ў сацыялагічным даследаванні. У сацыялогіі існуе тры класы метадаў збору першапачатковых эмпірычных даных: назіранне, аналіз дакументаў і апытанне. 1) Назіранне-непасрэдную рэгістрацыю падзей відавочцам. Навуковае назіранне адрозневаецца тым, што яно падпарадкавана даследчай мэце і ясна сфармуляваным задачам; усе яго вынікі адлюстроўваюцца ў пратаколах; інфармацыя, якая атрымана ў ходзе назірання павінна паддавацца кантролю на абгрунтаванасць і ўстойлівасць. А1) Кантралюемае, альбо стандартызаванае, структурнае назіранне прадугледжвае рэгістрацыю падзей па дэтальна распрацаванай схеме. А2) Некантралюемае, альбо нестандартнае, бесструктурнае назіранне праводзіцца на аснове прыцыповага плана, які мае недэталізаваны характар. Форма рэгістрацыі і адлюстравання падзей і з’яў свабодная. Б1) У простым назіранні даследчык рэгіструе падзеі “збоку” не ўключаючыся ў іх ход і развіццё. Б2) Ва ўключным – ён уваходзіць у назіраемую супольнасць, адаптуецца ў ёй і ажыццяўляе назіранне як бы “знутры”, як непасрэдны ўдзельнік падзей. 2) Аналіз дакументаў - важная крыніца сведкаў аб вывучаемай з’яве. Дакументальнай называюць любую інфармацыю, фіксіраваную ў друкаваным, рукапісным выглядзе, на магнітынай стужцы,фота-, кіна-, відэа- плёнцы. У бібліятэцы асноўнымі дакументамі для даседавання чытання з’яўляюцца: чытацкія фармуляры, патрабаванні на кнігі, дзённікі работы бібліятэк, кнігі сумарнага ўліку, планы і справаздачы, водгукі чытачоў, запісы мерапрыемстваў на магнітнай стужцы і відэакасеце, пратаколы мерапрыемстваў і г.д. 3) Апытанне – незаменяльны спосаб атрымання інфармацыі, які ўжываецца, калі неабходна мець сведкі аб суб’ектыўным свеце чытачоў, іх прыхільнасцях, матывах чытання, поглядах і адносінах. Па форме правядзення апытанні вызначаюцца на вусныя (інтэрв.ю) і пісьмовыя (анкеты). Інтэрв’ю – гэта размова сацыёлага з чытачом, альбо іншай асобай, якая праводзіцца па плану. Адказы запісваюцца інтэрв’юэрам. А) Нестандартызаванае інтэрв’ю – гэта досыць доўгая размова з рэспандентам па агульнай праграме, але без строга вызначаных пытаннях. А) Стандартызаванае інтэрв’ю распрацавана больш дэталёва: акрамя агульнага плана размовы ў ім ёсць усе неабходныя пытанні і варыянты магчымых адказаў. Інтэрв’юэр павінен строга кіравацца тэкстам апроснага ліста і інструкцыяй. Б1)індывідуальныя Б2)групавыя. Ад спосабаў зносін: асабістыя і тэлефонныя. Сацыёлагі адзначаюць, што інфармацыя, якую атрымліваюць з дапамогай гэтага метада з’яўляецца больш поўнай, глыбокай і дасканалай, таму што тут пратычна не бывае пропуску адказаў. Аднак недахопам інтэрв’ю лічыцца небяспека скажэння інфармацыі пад уплывам суб’ектыўных поглядаў інтэрв’юэра. Анкетнае апытанне дае магчымасць ахапіць вялікую колькасць чытачоў. Надзейнасць атрыманай з дапамогай анкеты інфармацыі забяспечваецца строгім выкананнем патрабаванняў методыкі і тэхнікі складання анкеты. Спачатку на падставе мэтаў, задач і гіпотыз праграмы складаецца план анкеты. У ім азначаюцца асноўныя тэмы апытання. Звычайна анкета мае тры часткі: уступ, альбо ўваходная частка, асноўная частка і “паспартычка”. Уступ уяўляе сабой зварот да чтача, у якім коратка растлумачваецца: хто дзеля чаго прводзіць апытанне і як мяркуецца выкарыстаць яго вынікі. Абавязкова трэба таксама ўвесці чытача ў тэхніку запаўнення анкеты. Асноўная частка анкеты ўяўляе сабой пералік пытанняў. Ад таго, як яны сфармуляваны залежыць вынік даследавання. Пытанні бываюць адчыненыя, зачыненыя і змешаныя. Адчыненае пытанне прадугледжвае свабодны адказ рэспандэнта. У зачыненым пытанні ўсе варыянты адказаў сфармуляваны і чытачу трэба толькі выбраць той варыянт, які адпавядае яго пункту гледжання. Змешаныя пытанні разам з варыянтам адказаў маюць месца дзеля свабоднага выказвання думак рэспандэнта. Кожны з адзначаных тыпаў пытанняў мае свае станоўчыя і адмоўныя бакі. Закачваецца анкета “паспартычкай”. Гэта пытанні аб сацыяльным становішчы і бібліяграфічных звестках рэспандэнта. Распаўсюджанай памылка бібліяграфічных апытанняў з’яўляецца знаходжанне такіх пытанняў у пачатку анкеты. Лічыцца, што такая тактыка адштурхоўвае чытача ад апытання і не спрыяе яг поспеху. “Паспартычка” павінна быць як мага больш кароткай, уключаць толькі самыя неабходны пытанні.У канцы анкеты абавязкова падзякаваць чытача за ўдзел у апытанні. Можна папрасіць выказаць свае заўвагі і меркаванні.

№ 37. Этычныя нормы абслугоування карыстальникау.

Термин «этика» был введен Аристотелем. В современном библиотековедении большое внимание уделяется изучению профессиональных качеств библиотечного работника.

Для того, чтобы иметь моральное право обслуживать читателей, библиотекарю необходимо обладать высокими профессиональными качествами. Профессионализм библиотекаря. Библиотекарю необходимо самостоятельно развивать волевые качества: умение работать по инструкции, выполнять предписания. К коммуникативным качествам относятся умение найти верный тон, целесообразную форму общения, способность установить контакт с собеседником. Важен эмоциональный уровень профессии: уравновешенность, уступчивость, доброжелательность, умение выявить привлекательные стороны в библиотечной профессии. Библиотекарю необходимо уметь четко излагать свои мысли, вести беседу на интересующие читателю темы, аргументировать свою точку зрения.

Библиотекарь обязан ценить в каждом человеке личность и уважать человеческое достоинство. Каждый человек- желанный гость в библиотеке. Единственная библиотекаря на просьбу читателя – не раздражение, а радость от возможности помочь ему. Но для всесторонней, квалифицированной помощи, помимо профессиональных качеств, необходимо знание литературы, истории, психологии, педагогики, риторики, владение иностранными языками.

Американские библиотековеды считают, что у людей, занятых библиотечным делом, обнаруживаются общие черты характера, которые в свою очередь, влияют на библиотечное дело. Библиотекарь не лишен многих консервативных черт.

Информационное обслуживание является в настоящее время приоритетным направлением в работе со многими группами читателей. Объем этой деятельности постоянно расширяется по количеству библиотечных услуг, по сложности выполняемых справок. Справочная работа сегодня – одна из самых распространенных форм предоставления информации, требующая от библиотекаря высоких профессиональных знаний. Справка –

Это и просто совет, и помощь в поиске информации, и более сложные услуги, которые включают в себя поиск, организацию и отпечатку материала, работу в системе ИРИ, ДОР, приоритетного обслуживания. Однако очень часто информационное обслуживание мыслится как некая все более автоматизирующая, этически нейтральная сфера деятельности, опирающаяся на чисто профессиональные качества библиотекаря.

Библиотекарь имеет моральное право, руководствуясь социальными обязанностями, ответственностью перед обществом, собственными этическими установками, решать: предоставлять или нет читателю требуемую информацию. Библиотекарь обладает моральным правом оградить ребенка от явно не подходящей литературы или книг, проповедующих фашизм, насилие, жестокость. Когда библиотекарь точно знает, что информация, которую он может предоставить, будет использована в каких-то неблаговидных целях, он обязан предпринять противодействующие меры. В этом случае этические соображения и законы сохранения жизни или собственности будут превалировать перед абстрактным требованием предоставления в полном объеме информации в любых случаях и по любому поводу.

№39 Канфлікты ў абслугоўванні, іх прадухіленне и вырашэнне.

Библиотечная конфликтология как самостоятельное направление стала развиваться в последнее время. Следует различать конфликты и конфликтные ситуации. Возникающие напряженность и психологический дискомфорт между библиотекарем и пользователем в процессе библиотечного обслуживания, из-за непонимания в достижении результата, создают конфликтную ситуацию. Если субъекты не способны устранить причины, вызывающие драматизм, то конфликтная ситуация перерастает в конфликт.

Конфликты и конфликтные ситуации характеризуются по следующим основаниям:

- способу разрешения (антагонистические и компромиссные);

- сфере разрешения (деловые и личностно-эмоциональные);

- социальному статусу оппонентов (вертикальные и горизонтальные);

- количественному составу (между личностями, личностью и группой, группами);

- характеру причин(объективные, субъективные);

- адекватности восприятия оппонентов (адекватные и неадекватные, закономерные и случайные, смешанные);

- интенсивности (слабые, нормальные, сильные);

- продолжительности (кратковременные, длительные, затяжные);

- напряженности (направленность на распространение, эскалацию конфликта, ограничение, затухание);

- степени проявления (острые, скрытые, потенциальные);

- последствиям (конструктивные – позитивно-функциональные, деструктивные – негативно-дисфункциональные).

Причины возникновения конфликтов:

1. Невозможность прогнозировать поведение субъектов общения, неожиданность поступков других;

2. Наличие других свидетелей, стремление сохранить имидж;

3. Субъективное восприятие поступков и малая информированность о мотивах;

4. Неумение анализировать ситуации, проявление личностных качеств и нестандартного поведения других.

Выделяют следующие виды конфликтов: деятельности, поведения и отношений. Конфликты деятельности возникают по поводу выполнения какого-либо дела. Конф. поведения – это поступки, ведущие к нарушению норм, правил. Конф. отношений принадлежат к сфере эмоционально-личностных отношений социальных субъектов, к сфере общения в процессе библиотечно-библиографической деятельности.

Способы предотвращения возможных конфликтов:

Пауза – остановиться и подумать, что произошло;

Эмоции – необходимо составлять эмоциональные карты и анализировать их с точки зрения позитивного и негативного проявления;

Воля – необходимо «зажимать» негативные эмоции и формировать положительные эмоции в отношении других;

Принятие решения – выбор наиболее рациональной модели поведения в определенной ситуации.

Способы разрешения конфликтов: жесткий и мягкий. При жестком способе выхода из конфликта, несомненно, имеет место психологический дискомфорт, оставляющий определенный осадок в душах субъектов. Фиксирование, описание и анализ конфликтных ситуаций, возникающих в процессе библиотечного обслуживания, можно использовать, как своего рода, социально-психологический тренинг.

40. Мадэль тэхналогіі абслугоўвання: хар-ка блокаў. В выделенных группах технологических процессов несмотря на их значительное отличие просматривается общность структуры. Это позволяет построить модель технологического процесса обслуживания. Модель базируются на том, что в любой деятельности можно выделить три этапа: подготовка к деятельности, собственно деятельность, ее анализ. Подготовка к обслуживанию включает предварительные и текущие процедуры. Процедуры предварител. подготовки состоят из изучения: 1. условий реализации библиотечного обслуживания (изучение социокультурной ситуации, общественных, групповых, индивидуальных читательских потребностей); 2. библиот-библиограф. ресурсов зоны обслуживания; 3. ресурсов конкретной библиотеки (ее фонда, СБА, арсенала технических средств, оборудования, архитектурно-планировочных возможностей здания). А также из: 1. планирования библиот. обслуживания (определение долговременных задач, видов, содержания, форм, объема услуг, соотнесенных с потребностями, запросами абонентов); 2. разработка текстов-диалогов с читателями для автоматизированной системы и др.

Текущая подготовка к библиот. обслуживанию включ. след. процедуры: 1.фиксацию пользователей (читателей, биб-к, коллективов бригад, лабораторий, аудиторий мероприятий); 2. оформление абонемента, читат. зала и т.д.; 3. подбор лит-ры нестационарной сети, МБА, мероприятий и др.; 4. подготовка рабочего места библиотекаря; 5. расстановка книг и др. документов в фондах открытого доступа; 6. разработка сценария, текстов для групповых и массовых форм услуг; 7. просмотр биб-рями вновь поступивших изданий с целью рекомендаций и информированию чит-лей и т.п. В процессе реализации биб.-х услуг осуществляются след. процедуры: 1. прием запросов, выполнение запросов (поиск, отбор, группировка первичных и вторичных документов, фактов), 2. оформление услуг, предоставление услуг пользователю (в тдм числе проведения мероприятий, экспонирование выставок), 3. фиксация предоставленных услуг и отказов, прием возвращенных документов.

Этап анализа биб-ного обслуживания предполагает след. процедуры: 1. текущего анализа выполнения услуг, их количества, видов, качества (ошибок отказов), срокох пользования документами, задолженностей и т.п.; 2. сравнение показателей предоставления биб. услуг с потребностями читателей региона, предприятия; 3. расчета эффективности обслуживания; 4. анализа биб. обслуживания с целью определения перспектив его развития (анализ изменения условий реализации обслуживания, выявление его динамики, тенденций и т.п.)

Это подготовка к биб. обслуживанию связывает весь цикл с внешними системами (библиотеками разных типов, органами информации, музеями и др.), с процессами в самой библиотеке – формированием биб. фонда, СБА, управлением, обеспечивая получения инф-ции, необходимых для предоставления биб. услуг. Этап анализа биб. обслуживания тоже выходит на внешние системы, в его рамках осуществляется сравнения результатов обслуживания с требованиями общества, группы, личности, а также выявления причин отступления от этих требований. Данные этапы анализа корректируют процессы подготовки и реализации биб. услуг. Этап реализаций услуг предлагает прямой выход на пользователя

42. Бібліятэчнае асяроддзе. Яго харак-ка. Чтобы отразить множественность факторов влияющих на читателя и содействующих или препятствующих их деятельности биб-ки, успеху в обслуживании рассмотрим пон. «биб. среда»

Биб. среда являет. основной частью инф-ной и культ-ой среды общества. В биб. среде теоритически может быть выделена предметная сторона (документы, составляющие биб. фонд, СБА, оборудование, технические средства здания), пространственно-временные хар-ки помещений и фонда документов, технологическая компонента и атмосфера биб. среды.

В рамках биб. среды выделяются 3 осн. функц-ые части: 1. для пользователей и их обслуживания (архитекторы наз. читательской зоной); 2. для биб. работы, не связанной с читателями (служебно-производственная зона); 3. хранилище. Поскольку в биб. среду входит в качестве составных частей фонд СБА, она отличается мощным информационным потенциалом представляющим научную, ценностно-ориентирующую, эстетическую и др. инф-цию. Однако для того, чтобы этот потенциал читатель мог использовать, биб-ри должны решить немало проблем, связанных с обеспечением доступности документов, др. инф-ции. Одна из проблем – психофизическая ограниченность объема одновременно воспринимаемой и перерабатываемой человеком инф-ции, что делает невозможным для пользователя ознакомиться в конкретное время посещение биб-ки с биб. собраниями. На основе учета спроса в рамках биб. среды выявляются несколько зон обслуживании, кот. можно обозначить как зону актуального, оперативного обслуживания (массового спроса), зону среднеактуального обслуживания (группового спроса) и зону ретроспективного обслуживания (единичного спроса). В некоторых зарубежных публичных биб-ках в вестибюле организуется зона «моментального» облуживания в кот. пользователь может обратиться к телефонной книге, железнодорожному справочнику и т.п., здесь же представлены рассчитанные на быстрый просмотр газет, иллюстрированные еженедельники. Иногда в вестибюле биб-к для оперативного обслуживания размещают справочную компьютерную систему, кот. дает читателю сведения об услугах биб-ки, правила пользования ею, данные о составе и содедржании фонда (электронный каталог); используется для инф-ции и электронная доска новых поступлений.