30.12.2009 Жылға төлем мерзімдері бойынша алуға арналған шоттарды талдау

Сатып алушылар	Төлеуге арналған сома	Төлеу мерзімі келмеген	Кешіктірілген
			1 күннен 30 күнге дейін	31 күннен 60 күнге дейін	61 күннен 90 күнге дейін	90 күннен асатын
АҚ «Рахат»	250		250
ЖШС «Барс»	600			600
ЖАҚ «Ертіс»	4000	3600	400
РГП «Аққу»	1250
Өзге	46500	2100	14000	3800	2200	5500
Жиыны	52600	24600	14650	4400	3450	5500
%, күмәнді қарыздар		1,0	2,0	10,0	30,0	50,0

Аталған мысалда, төлем мерзіміне сәйкес төлеуге жататын, компанияның шоттары берілген. Әрбір шот мынадай топтар бойынша жіктеледі: төлем мерзімі келмеген, 1 күннен 30 күнге, 30 күннен 60 күнге дейін, 61 күннен 90 күнге дейін және 90 күннен жоғары. Әрбір топ күмәнді қарыздардың «тәжірибе негізінде анықталған) болжанатын пайызы көрсетіледі. Осылайша, мерзімі келмеген, алуға арналған шоттардың 1%-ы және 1 күннен 30 күнге дейін кешіктірілген шоттардың 2%-ы төленбейтін болады, ал 31 күннен 60 күнге дейін, 61 күннен 90 күнге дейін және 90 күннен жоғары кешіктірілген, алуға арналған шоттардан тиісінше 10%, 30%, 50% төленбейтін болады. Жиынында 52 600 теңге жалпы сомадан 4764 теңге сомадағы шоттар төленбеуі мүмкін.

30.12.2008жылға болжанып отырған күмәнді қарыздар

Көрсеткіштер	Сомасы	Күмәнді болып есептелетін қарыздар пайызы	Күмәнді қарыздар бойынша резерв, теңге
Мерзімі келмеген	24 000	1,0	246
01-ден 30 күнге дейін	14 650	2,0	293
31-60 күнге дейін	4400	10,0	440
61-ден 90 күнге дейін	3550	30,0	1035
90 күннен жоғары	5500	50,0	2750
	52 600		4764

Мысалы, 1290 «Күмәнді талаптар бойынша резерв» шотындағы «АБС» компаниясының ағымдағы кредиттік сальдосы 800 теңгені құрайды. Осылайша, бір жылдағы күмәнді қарыздар бойынша болжанып отырған шығыстар сомасы 3964 (4764-800) теңгені құрайды. Осы сомаға 1290 «Күмәнді талаптар бойынша резерв» шотының кредитінен 7440 «Үмітсіз талаптарды есептен шығару және резерв жасау бойынша шығыстар» шотының дебеті бойынша бухгалтерлік хаттама (проводка) беріледі. Егер 1290 шоты дебет сальдоға ие болса, онда оның сомасы болжанып отырған күмәнді қарыздарға (берешектерге) қосылуы тиіс.