- •Автордан
- •Фонетика
- •1 Нче бирем. Сњздђге сузык авазларга тулы характеристика бирегез.
- •2 Нче бирем. Сњздђге тартык авазларга тулы характеристика бирегез.
- •9 Нчы бирем. Яћгырау (саћгырау) тартыклардан гына, яћгырау џђм саћгырау тартыклардан торган кеше исемнђрен љч баганага аерып языгыз.
- •10 Нчы бирем. Сњз басымы беренче (икенче, љченче, дњртенче) иќеклђргђ тљшкђн сњзлђрне баганалап язып алыгыз.
- •Сузык авазларга тулы характериститка бирү таблицасы
- •2. Берничђ иќекле сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђклђре.
- •2.1. Ђйтелеше белђн язылышы туры килгђн сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге.
- •2.2. Ђйтелеше белђн язылышы туры килмђгђн сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге.
- •Сњзлђргђ тулы фонетик анализ ясау њрнђклђре
- •1. Бер иќекле сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге.
- •2.4. “Г” хђрефе ике авазга ([гъ], [г] авазларына) билге булып йљри.
- •2.5. “Я” хђрефе нечкђ сњзлђрдђ [йђ], калын сњзлђрдђ [йа] булып укыла.
- •2.5. “Ю” хђрефе калын сњзлђрдђ [йу], нечкђ сњзлђрдђ [йњ] булып укыла.
- •2.6. “Е” хђрефе калын сњздђге иќек башында [йы], нечкђ сњзнећ иќек башында [йэ]; иќек уртасында џђм азагында [э] авазы булып укыла.
- •2.7. “У” хђрефе [у], [w] авазларына билге булып йљри.
- •2.8. “Њ” хђрефе [њ], [w] авазларына билге булып йљри.
- •2.11. Сњз уртасындагы “э” хђрефе бугаз тартыгын (џђмзђне) белдерђ.
- •2.12. Аеру билгесе (ь, ъ) булган сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге
- •2.13. Сњз уртасындагы иќек башында “и” хђрефе язылган сњзлђргђ фонетик анализ ясау.
- •2.14. Тартыклар ассимиляциясе књзђтелгђн сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђклђре. [н] авазыныћ [м] авазы белђн чиратлашуы.
- •2.15. Тел арты џђм кече тел ассимиляциясе.
- •2.16. Борын ассимиляциясе.
- •2.17. [Л] авазыныћ [н] авазы белђн чиратлашуы.
- •2.18. [З] авазыныћ саћгыраулашуы
- •2.19. [З] авазыныћ [ч] авазы белђн чиратлашуы.
- •2.20. “В” хђрефе 3 авазга ([в], [w], [ф]) билге булып йљри.
- •2.21. Яћгыраулыкта – саћгыраулыкта охшашлану.
- •2.22. [Д] авазыныћ [т] авазы белђн чиратлашуы.
- •3. Парлы сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге
- •4. Кушма сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге
- •5. Алмашлыкларга фонетик анализ ясау њрнђге
- •6. Теркђгечлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге
- •7. Рђвешлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге
- •8. Затланышлы фигыльлђргђ фонетик анализа ясау њрнђге Боерык фигыль
- •Хикђя фигыль
- •Шарт фигыль
- •9. Затланышсыз фигыльлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге Сыйфат фигыль
- •Хђл фигыль
- •Инфинитив
- •Исем фигыль
- •10. Ымлыкларга фонетик анализ ясау њрнђге
- •11. Бђйлеклђргђ џђм бђйлек сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге
- •12. Модаль сњз тљркемнђренђ фонетик анализ ясау њрнђклђре
- •Хђбђрлек сњз
- •Модаль сњз
11. Бђйлеклђргђ џђм бђйлек сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге
Љчен – сњздђ 2 иќек бар: љ-чен; хђрефлђр: љ, ч, е, н; авазлар: [љ], [ч], [љ], [н]; сњздђ 4 хђреф, 4 аваз; хђреф саны белђн аваз саны туры килђ; [љ] – нечкђ сузык; сњзнећ ђйтелешендђ сузыклар гармониясе саклана; [ч] – парлы саћгырау тартык, [н] – парсыз яћгырау тартык; сњзнећ язылышы ђйтелешенђ туры килми; басым соћгы иќеккђ тљшђ [љчљн].
Саен – сњздђ 2 иќек бар: са-ен; хђрефлђр: с, а, е, н; авазлар: [с], [а], [й], [ы], [н]; сњздђ 4 хђреф, 5 аваз; хђреф саны белђн аваз саны туры килми; [а], [ы] – калын сузыклар; сњзнећ ђйтелешендђ сузыклар гармониясе саклана; [с] – парлы саћгырау тартык, [й], [н] – парсыз яћгырау тартыклар; сњзнећ язылышы ђйтелешенђ туры килђ; басым соћгы иќеккђ тљшђ [сайын].
Карамастан – сњздђ 4 иќек бар: ка-ра-мас-тан; хђрефлђр: к, а, р, а, м, а, с, т, а, н; авазлар: [къ], [а], [р], [а], [м], [а], [с], [т], [а], [н]; сњздђ 10 хђреф, 10 аваз; хђреф саны белђн аваз саны туры килђ; [а] – калын сузык; сњзнећ ђйтелешендђ сузыклар гармониясе саклана; [къ], [т] – парлы саћгырау тартыклар, [р], [м], [н] – парсыз яћгырау тартыклар; сњзнећ язылышы ђйтелешенђ туры килђ; басым икенче иќеккђ тљшђ [къарамастан].
Кљенчђ – сњздђ 3 иќек бар: кљ-ен-чђ; хђрефлђр: к, љ, е, н, ч, ђ; авазлар: [к], [љ], [й], [љ], [н], [ч], [ђ]; сњздђ 6 хђреф, 7 аваз; хђреф саны белђн аваз саны туры килми; [љ], [ђ] – нечкђ сузыклар; сњзнећ ђйтелешендђ сузыклар гармониясе саклана; [к], [ч] – парлы саћгырау тартыклар, [й], [н] – парсыз яћгырау тартыклар; сњзнећ язылышы ђйтелешенђ туры килми; басым икенче иќеккђ тљшђ [кљйљнчђ].
Кадђр – сњздђ 2 иќек бар: ка-дђр; хђрефлђр: к, а, д, ђ, р; авазлар: [къ], [ђ], [д], [ђ], [р]; сњздђ 5 хђреф, 5 аваз; хђреф саны белђн аваз саны туры килђ; [ђ] – нечкђ сузык; сњзнећ ђйтелешендђ сузыклар гармониясе саклана; [къ] – парлы саћгырау тартык, [д] – парлы яћгырау тартык, [р] – парсыз яћгырау тартык; сњзнећ язылышы ђйтелешенђ туры килми; басым соћгы иќеккђ тљшђ [къђдђр].
12. Модаль сњз тљркемнђренђ фонетик анализ ясау њрнђклђре
Кисђкчђ
Тњгел – сњздђ 2 иќек бар: тњ-гел; хђрефлђр: т, њ, г, е, л; авазлар: [т], [њ], [г], [э], [л]; сњздђ 5 хђреф, 5 аваз; хђреф саны белђн аваз саны туры килђ; [њ], [э] – нечкђ сузыклар, сњзнећ ђйтелешендђ сузыклар гармониясе саклана; [т] – парлы саћгырау тартык, [г] – парлы яћгырау тартык, [л] – парсыз яћгырау тартык; сузнећ язылышы ђйтелешенђ туры килђ; басым беренче иќеккђ тљшђ [тњгэл].
Хђбђрлек сњз
Ярый – сњздђ 2 иќек бар: я-рый; хђрефлђр: я, р, ы, й; авазлар: [й], [а], [р], [ы], [й]; сњздђ 4 хђреф, 5 аваз; хђреф саны белђн аваз саны туры килми; [а], [ы] – калын сузыклар, сњзнећ ђйтелешендђ сузыклар гармониясе саклана; [р], [й] – парсыз яћгырау тартыклар; сњзнећ язылышы ђйтелешенђ туры килђ; басым беренче иќеккђ тљшђ [йарый].
Ярамый – сњздђ 3 иќек бар: я-ра-мый; хђрефлђр: я, р, а, м, ы, й; авазлар: [й], [а], [р], [а], [м], [ы], [й]; сњздђ 6 хђреф, 7 аваз; хђреф саны белђн аваз саны туры килми; [а], [ы] – калын сузыклар, сњзнећ ђйтелешендђ сузыклар гармониясе саклана; [р], [м], [й] – парсыз яћгырау тартыклар; сњзнећ язылышы ђйтелешенђ туры килђ; басым икенче иќеккђ тљшђ [йарамый].
Кирђк – сњздђ 2 иќек бар: ки-рђк; хђрефлђр: к, и, р, ђ, к; авазлар: [к], [и], [р], [ђ], [к]; сњздђ 5 хђреф, 5 аваз; хђреф саны белђн аваз саны туры килђ; [и], [ђ] – нечкђ сузыклар, сњзнећ ђйтелешендђ сузыклар гармониясе саклана; [к] – парлы саћгырау тартык, [р] – парсыз яћгырау тартык; сњзнећ язылышы ђйтелешенђ туры килђ; басым икенче иќеккђ тљшђ [кирђк].
Кирђкми – сњздђ 3 иќек бар: ки-рђк-ми; хђрефлђр: к, и, р, ђ, к, м, и; авазлар: [к], [и], [р], [ђ], [к], [м], [и]; сњздђ 7 хђреф, 7 аваз; хђреф саны белђн аваз саны туры килђ; [и], [ђ] – нечкђ сузыклар, сњзнећ ђйтелешендђ сузыклар гармониясе саклана; [к] – парлы саћгырау тартык, [р], [м] – парсыз яћгырау тартыклар; сњзнећ язылышы ђйтелешенђ туры килђ; басым икенче иќеккђ тљшђ [кирђкми].
