1.1 Кесте – Технологиялық процестің сипатына байланысты өлшенетін көрсеткіштердің түрлері

Өлшенетін көрсеткіштер	ҮСТП	ТПДС
Температура	50%	8%
Зат шығыны	15%	4%
Зат мөлшері	5%	5%
Қысым	10%	4%
Деңгей	6%	4%
Бұйымдар саны	-	25%
Өлшемі, арақашықтығы	-	25%
Уақыт	4%	15%
Заттың құрамы	4%	-
Басқалар (тоқ, жылдамдық..)	6%	10%

1.1 кестеден көрініп тұрғаны,  ТПҮС өндірістерінде температура, қысым, шығын, деңгей мен зат мөлшері  көрсеткіштерін өлшеу барлық өлшеулердің 86%-ын құрайды, ал ТПДС өндірістерінде көбінесе бұйымдар саны, уақыт, ұзындық, электрлік шамалар барлық өлшеулердің 75%-ын  құрап тұр.

Химия-технологиялық процестердегі технологиялық өлшеулер

жылутехникалық

физика - химиялық

электрлік

қысым

Зат құрамы

кернеу

температура

тоқ

шығын

физико - хим. қасиеттері

қуат

деңгей

 

1.1 Сурет -  Технологиялық өлшеулердің классификациясы

ТПҮС типіне жататын жылуэнергетикалық өндіріс химия-технологиялық процестерден тұрады. Химия-технологиялық процестердің технологиялық өлшеулерінің классификациясы 1.1 суретте келтірілген, одан жылуэнергетикалық өнеркәсіпте жылутехникалық өлшеулер негізгі орын алатыны көрінеді.

Қазіргі өндірістерде технологиялық аппараттар күрделі және қуаттылығы жоғары, өлшенетін әртүрлі көрсеткіштер көп болып келеді. Яғни қазіргі технологиялық процестерді толығымен немесе бөліктеп автоматтандырмай жүргізу мүмкін емес.

Технологиялық процесті және өндірісті автоматтандыру (ТПӨА) дегеніміз - процестің технологиялық операцияларын адамның тікелей қатысуынсыз автоматты түрде арнайы техникалық құралдар көмегімен орындауды ұйымдастыру (сурет 1.2).

 

		ТПӨА
автоматты бақылау (АБЖ)				Автоматты реттеу (АРЖ)
автоматты басқару (АБЖ)				Автоматтандырылған басқару (АБЖ)
Апатты режим кезінде процестерді қорғау				Қоршаған ортаны қорғау

 

 1.2 Сурет – ТПӨА құрамы