- •1.Қазіргі заманғы өлшеу техникасының орны.
- •1)Өлшенетін технологиялық параметрлер. Технологиялық үрдістерді үздіксіз және дискретті сипаттамалары қатысатын өндіріс.
- •2)Теңестірілген және теңестірілмеген көпірлер
- •1)Температураны өлшеу. Жалпы мағұлмат. Температуралық шкалалар.
- •2)Бірорамды құбырлы серіппесі бар өлшеу аспабы
- •Температураны өлшеу құрылғылардың классификациясы. 8 билеттің 1 cұрағы
- •Қысымды деформациялық өлшеу құрылғының сезгіш элементтері
- •1)Манометрлік термометрлер түрлері, жұмыс істеу принципі.
- •Термоэлектрлік термометрлер теориясы. Тэт негізгі теңдеуі.
- •Өлшеу аспаптардың абсолюттік, салыстырмалы және келтірілген қателіктері. Өрнектері, анықтамалары
- •Өқ сынауы және калибровкасы. Анықтамалар
- •1)Ұзартқыш термоэлектродтық сымдар
- •2) Өқ негізгі метрологиялық мінездемелері. Олардың классификациясы.
- •8 Билет
- •9 Билет
- •10 Билет
- •11 Билет
- •12 Билет
- •13 Билет
- •14 Билет
- •Емтихан билеті № 15
- •1.Өлшеудің компесациялық әдісі.
- •2. Өлшеулер. Өлшеудің негізгі заңы. Өлшеу объекттері.
- •1.1 Кесте – Технологиялық процестің сипатына байланысты өлшенетін көрсеткіштердің түрлері
- •Емтихан билеті № 16
- •Тұрақты жұмыстық ток күші бар потенциометрдің сұлбасы.
- •2. Концентрацияны өлшеу. Жалпы мәліметтер. Концентрацияны өлшеу құрылғылардың классификациясы.
- •Емтихан билеті № 17
- •Жылулық саулелену. Теориялық кіріспе.
- •2.Айнымалы жұмыстық ток күші бар потенциометрдің сұлбасы.
- •Емтихан билеті № 18
- •1. Кедергі термотүрлендіргіштер (ктт). Металдық және жартылайөткізгіштік ктт.
- •2. Электромагниттік шығынөлшеуіштер. Сұлбасы және жұмыс істеу принципы.
- •Емтихан билеті № 19
- •1. Деңгейді өлшеу. Жалпы мәліметтер. Деңгей өлшейтін құрылғылардың классификациясы.
- •Емтихан билеті № 20
- •Тэт тізбегіне өлшеу аспабын қосу.
- •Сұйықтың, газдың, будың мөлшерін және шығынын өлшеу. Жалпы мәліметтер. Мөлшерін және шығынын өлшеу құрылғылардың классификациясы. Сұйықтықтар мен газдар тығыздығын өқ
- •13.2 Сұйықтықтардың тұтқырлығын өқ
- •Емтихан билеті № 21
- •1. Қысымды өлшеу. Жалпы мәліметтер. Қысым өлшеу құрылғылардың классификациясы.
- •9.2 Пьезоэлектрлік қысым өлшегіш түрлендіргіштер
- •9.3 Дифференциалды-трансформаторлы қысым өлшегіш түрлендіргіш
- •2. Акустикалық деңгей өлшеу құрылғылар.
- •1. Абсолютті қара дене. Планк заңы.
- •2. Деңгейдің кондуктометрлік сигнализаторлары.
- •1. Түстілік температурасы. Түстілік температураны өлшеу құрылғылары.
- •2. Жылулық шығынөлшеуіштер.Сұлбасы және жұмыс істеу принципы.
- •1. Жарықтық температура. Жарықтық температураны өлшеу құрылғылары.
- •2. Көлемдік санауыштар. Овалды шестернясы бар санауыштар.
- •1. Оптикалық пирометр.Сұлбасы, жұмыс істеу принципы.
- •2. Электрлік деңгей өлшеу құрылғылары.Сыймдылық деңгейөлшеуіштер.
- •1. Сильфонды дифманометр. Сұлбасы, жұмыс істеу принципы.
- •2. Айнымалы қысым құламасын шығынөлшеуіштер.
- •1. Оптикалық пирометр.Сұлбасы, жұмыс істеу принципы.
- •2. Электрлік деңгей өлшеу құрылғылары.Сыймдылық деңгейөлшеуіштер.
2. Электрлік деңгей өлшеу құрылғылары.Сыймдылық деңгейөлшеуіштер.
Сезгіш элемент түріне байланысты олар сыйымдылықтық деңгейөлшегіштер және кондуктометрлік деңгей сигнализаторлары болып бөлінеді.
12.1.1 Сыйымдылықтық деңгейөлшегіштер
Сыйымдылықтық деңгейөлшегіштердің жұмысында 1-нші реттік аспаптың сезгіш элементінің электрлік сыйымдылығының сұйықтық деңгейіне тәуелділіг қолданылады. СЭ бұл конструкциясы жағынан арақашықтықта орналасқан екі цилиндрлік электрод. Олардың конструкциясы сұйықтықтың физика-химиялық қасиетіне байланысты:
электрлік өткізгіштігі 10 См/м кем электрөткізгішемес сұйықтықтар үшін (диэлектриктер) 12.1, а суретінде көрсетілген СЭ қолданылады, электродтар қорғанысы (изоляциясы) болмайды;
электрөткізгіш сұйықтықтар деңгейін өлшеу үшін 12.1, б суретінде көрсетілген СЭ қолданылады (меншікті электрөткізгіштік > 10 См/м).
12.1 суретіндегі белгілеулер: 1,2 – арақашықтықта орналасқан электродтар (цилиндрлік конденсаторлар); 3 – изолятор.
|
|
|
|
|
|
12.1 Сурет- Сыйымдылықтық деңгейөлшегіштердің сұлбасы
Сыйымдылықтық деңгейөлшегіштердің өлшеу диапазоны: (00,4м) және (020м); жұмысшы қысымы 2,510 МПа; дәлдік класы 0,5; 1,0; 2,5.
27 – билет.
1. Сильфонды дифманометр. Сұлбасы, жұмыс істеу принципы.
Сұйықтықтар және газтәріздес орталардың қысымдарының айырымасы мен шығындарын өлшеу үшін сильфонды дифманометрлер кең қолданылады (10.2 сурет).
|
|
|
|
Суреттегі белгілеулер: 1,4–жұмысшы сильфондар; 2–шток; 3–рычаг; 5–қарсы әсер етуші серіппелер.
Өлшенетін қысымдар айырмашылығының нәтижесінде 1 жұмысшы сильфон қысылады да, дифманометрдің ішін толтыратын жұмысшы сұйықтықты 4 жұмысшы сильфонның ішіне ығыстырады. Сильфон деформациясынан шток 2 ығысады және қарсы әсер етуші серіппелердің 5 тартылыс күші өзгереді. Сильфон деформациясының күші қарсы әсер етуші серіппелердің күшімен теңескенде шток ығысуы тоқталады. Штоктың 2 ығысуы кезінде ол рычагты 3 сағат тіліне қарсы бұрады. Рычаг жазушы механизммен байланысқан.
2. Айнымалы қысым құламасын шығынөлшеуіштер.
Сұйық,
газ және бу шығынын өлшеудің ең көп
тараған принциптерінің түрі тарылатын
құрылғыда айнымалы қысымдар айырмасын
өлшеу принципі болып
табылады.
Қарастырылып
отырған принципке сәйкес құбырға
тарылатын құрылғы (ТҚ) орнатылады. Ағын
А
– А
қимасмен өткенде (11.2,а
сурет)
қысылады да, инерцияға байланысты ТҚ-ның
шығысында қысылу жалғаса береді, белгілі
бір қашықтықта ең жоғары мәнге ие болады.
Ағынның азаюы ағын жылдамдығының W
тарылуға дейінгі жылдамдыққа қарағанда
артуына әкеп соғады (11.2,в
сурет).
Ағынның кинетикалық энергиясы артады.
Энергияның сақталу заңына сәйкес
кинетикалық энергияның артуы потенциалдық
энергияның кемуі есесінде жүзеге асады.
Ал бұл өз кезегінде ТҚ-ның шығысында
ағын қысымының Р азаюына себеп болады.
Тарылатын құрылғыда дифманометрмен
өлшенетін қысымдар айырмасы пайда
болады
Р
= Р1 – Р2 (11.2,б
сурет).
1
1.2
Сурет – ТҚ айнымалы қысымдар айырмасының
принципі
Стандартты ТҚ түрлері (11.3 суретте): стандартты диафрагма (а), стандартты сопло (б), Вентури құбыры (в), Вентури соплосы (г).
|
|
|
|
11.3
Сурет
– Тарылатын с
тандартты
құрылғылар
28 – билет.
