- •Аналитикалық химияға кіріспе
- •Сапалық химиялық талдау Сапалық талдау әдістерінің жіктелінуі
- •Аналитикалық реакциялар мен реагенттер
- •Талдаудың жүйелік және бөлшектеу әдістері
- •Катиондардың аналитикалық топтары және элементтердің периодтық жүйесі
- •Аниондардың аналитикалық топтары
- •І аналитикалық топ аниондарының жеке реакциялары
- •Ерітінділердегі химиялық реакцияларға жалпы сипаттама
- •Идеалды және реалды жүйелер
- •Материалдық балланс және электронейтралдық принципы
- •Талдаудағы протолиттік реакциялар. Бренстед-Лоуридің протолиттік теориясы
- •Күшті және әлсіз протолитер
- •Қышқылдар мен негіздер ерітінділерінің рН-ын есептеу. Буферлі жүйелер
- •Буферлі жүйелердің рН-ын есептеу
- •Сандық талдаудың мақсаттары мен міндеттері. Титрметриялық талдаудың негіздері
- •Титриметриялық анализ әдістерінің классификациясы (жіктелуі)
- •Титриметрлік талдау
- •Титрметрлік талдаудағы протолиттік реакциялар
- •Көппротонды қышқылдар мен негіздерді және олардың тұздарын титрлеу.
- •Титрлеуге қажетті индикаторды таңдау
- •Индикаторлық қателіктер
- •Комплекс түзу тепе-теңдіктері
- •Комплексті иондарды түзу жэне ыдырату процестеріне түрлі жағдайлардың әсері
- •Комплексометриялық титрлеу әдісі.
- •Комплексонометрлік титрлеу қисықтары
- •Металохромды индикаторлар
- •Тотығу-тотықсыздану тепе-теңдігі
- •Тотығу-тотықсыздану реакциялардың бағытын анықтау
- •Тотығу-тотықсыздану потенциалға әртүрлі жағдайлардың әсері
- •Тотығу-тотықсыздану титрлеуі әдістері.
- •Тотығу-тотықсыздану әдісіндегі титрлеу қисықтары.
- •Жиі қолданылатын тотығу-тотықсыздану титрлеу әдістері.
- •Кейбір жиі пайдаланылатын тотығу-тотықсыздану индикаторлары
- •Гетерогенді тепе-теңдік.
- •Нашар еритін қосылыстардың ерігіштігі
- •Тұнба түзілу процесіне әсер ететін жағдайлар
- •Тұнбаларды еріту шарттары
- •Комплекстүзу және тотығу-тотықсыздану реакциялардың
- •Титрметрлік талдауда тұнба түзу реакциялардың қолдануы
- •Эквивалентті нүктені анықтау жолдары
- •Сандық анализ. Гравиметрлік әдіс
- •Тұнбаның ластануы.
- •Тұндыру және тұндырылған түрге қойылатын талаптар.
- •Химиялық талдаудың метрологиялық негіздері Аналитикалық сигнал, оны өлшеу
- •Химиялық анализдің қателері. Қателер классификациясы
- •Жүйелі қателер
- •Кездейсоқ қателер
- •Анализ нәтижелерінің дұрыстығы, жинақтылығы, қайталанымдылығы, дәлдігі, орта мән және стандартты ауытқу
- •Стьюдент коэффициенттері (t p, f)
- •Оптикалық талдау әдістері
- •Электромагниттік толқын табиғаты
- •Электромагниттік сәулеленудің корпускулалық қасиеті
- •Молекулярлы адсорбциялық спектроскопия
- •Жарық жұтудың негізгі заңы
- •Жарық жұту заңынан ауытқылар себептері
- •Аддитивтілік заңы
- •Анализдің практикада қолданылуы
- •23 Дәріс Потенциометрия және потенциометрлік титрлеу әдісі
- •Потенциометрияда қолданылатын электродтар
- •Индикаторлық электродтар
- •Шыны электроды
- •Сұйық мембраналы электродтар
- •Қатты мембраналы электродтар
- •Индикаторлық электродтардың негізгі сипаттамалары
- •Потенциометрлік титрлеу әдісі
- •Вольтамперометрлік әдістер.Полярография
- •Полярографиялық әдісті талдауда қолдану
- •Инверсионды вольтамперометрия
- •Бөлу және концентрлеу әдістері
- •Экстракция
- •Хроматографиялық талдау әдістері
Жиі қолданылатын тотығу-тотықсыздану титрлеу әдістері.
1.Перманганатометриялық титрлеу. Перманганатометрия әдісі тотықсыздандырғыштарды перманганатпен көбінесе қышқыл ортада тотықтыру реакцияларына негізделген:
MnO4- + 8H+ → Mn2+ + 4H2O
fэкв =1/5; Е0(MnO4- / Mn2+) = +1.51B
KMnO4 стандарт ерітіндісін тұздың нақты мөлшерін алып дайындауға болмайды (MnO2) бар. 7-10 күнге қараңғы жерге қойылады, MnO2 тұнба түрінде бөліп алып, KMnO4 натрий оксолаты ерітіндісімен титрленіп стандартталады:
2MnO4- + 5H2C2O4 + 6H+ → 2Mn2+ + 10CO2 + 8H2O
fэкв (H2C2O4·2H2O) = ½
Қатарласу реакциясын болдырмау үшін анализдейтін ерітіндіге Циммерман-Рейнгардтың қоспасын қосады. Оның құрамында: Mn(II) сульфатының ерітіндісі, H3PO4 және H2SO4 қышқылдары бар.
2. Бихроматометриялық титрлеу.
Қышқылдық ортада бихромат-иондарымен тотықсыздандырғыштарды тотықтыру реакцияларына негізделген.
Cr2O72- + 14H+ → 2Cr3+ + 7H2O
fэкв (Cr2O72) = 1/6; Е0(Cr2O72- /2Cr3+) = 1,33В.
K2Cr2O7 стандартты ерітіндісі нақты өлшем мөлшерінен дайындалады. Fe(II) иондарын анықтауда жиі қолданылады. Алдын ала Fe(III) –ті Fe(II) иондарына дейін алдында айтылға. әдістермен тотықсыздандырады. Бұл әдісте тотығу-тотықсыздану индикаторлары дифениламин, фенантролин қышқылы қолданылады. K2Cr2O7 реактивінің бір кемшілігі э.н. анықтауды қиындататын жасыл түске боялған Cr3+ түзілуі.
3. Иодометриялық титрлеу. Бұл әдіс J2-нің J--иондарына дейін тотықсыздану немесе J-- иондарының J2-қа дейін тотығу реакцияларына негізделген.
J2 + 2e ↔ 2J-
f(J2)=1/2
2J- → J2
f(J-) = 1
E0 J2/2J- = +0.54B
Тотығу-тотықсыздану титрлеуіндегі индикаторлық қателер.
Тотығу-тотықсыздану титрлеуіндегі индикаторлы қателер титрленудің соңғы нүктесі (т.с.н.) мен эквивалентті нүктенің (э.н.) сәйкес келмеуіне байланысты. Титрлеудің соңғы нүктесіндегі потенциал тотығу-тотықсыздану индикаторының потенциалына тең деп алынады. Индикаторлы қатені есептеу үшін реакцияласатын тотығу-тотықсыздану системаларының стандартты потенциалдарын, эквивалентті нүктедегі потенциалды (ЕЭ.Н)
және
тотығу-тотықсыздану индикаторының
түсін өзгерту аралығына сәйкес
потенциалдарды (E
)
бөлу керек. Реакцияласатын системалардың
потенциалдарын пайдаланып ЕЭ.Н
мәнін есептейді. Индикатордың потенциалын
E
анықтамалық
таблицалардан табады. ЕЭ.Н
мен
E
мәндерін
салыстырып қатенің таңбасын және т.с.н.
есептеуге қажетті тотығу-тотықсыздану
жұбын анықтайды. Содан кейін заттың
тотыққан және тотықсызданған түрінің
қоспасын 100 0/0
деп алып, артық титрленген, не титрленбей
қалған заттың процентік мөлшерін табады.
Индикаторлық қате 0,1-0,20/0-тен
аспаса, не
қатынасы
103-не
тең, не одан үлкен болса, индикатор дұрыс
таңдап алынған.
Кейбір жиі пайдаланылатын тотығу-тотықсыздану индикаторлары
Индикатор |
Бояуы |
Стандартты потенциал Е0, В
|
Жағдайы |
|
Тотыққан түрі |
Тотықсыздан-ған түрі |
|||
Темірдің 5-нитро-1,10-фенантролинаты |
Көк |
қызыл |
+1,25 |
IM H2SO4 |
2,3-дифениламино-карбон қышқылы |
күлгін |
түссіз |
+1,12 |
7-10M H2SO4 |
Фенилантронил қышқылы |
қызыл |
түссіз |
+1,08 |
IM H2SO4 |
Дифениламин |
Көк |
түссіз |
+0,76 |
IM H2SO4 |
Метиленді көк |
Көк |
түссіз |
+0,53 |
IM қышқыл |
Мысалы, FeSO4 ерітіндісін K2Cr2O7 ерітіндісімен дифениламин (ДФА) индикаторы қатысында титрлеудің индикаторлық қатесін табайық:1) ерітіндіге Н3РО4 қосылмаған 2) ерітіндіге Н3РО4 қосылған.
Титрлеудің
жартылай реакциялары: Ғе3++
Ғе2+,
Е0Ғе3+/Ғе2+=0,77В,
n=1
Cr2O
+14Н++6
2
Cr3++7Н2О,
E0Cr
O
/Cr
=1.33B,
n=6
E0ДФА=0,76В, түсінің ауысу аралығы (0,73+0,79)В.
1. Н3РО4 қоспай титрлегенде: ЕЭ.Н.=0,77+1,33*6/1+6=1,25В
Қатенің табысы «-»ЕЭ.Н.> E0ДФА,1,25>0,76В.Ғе2+ аяғына дейін титрленбей, яғни э.н.-ге дейін индикатор өзінің түсін өзгертеді. Т.с.н.-не сәйкес / қатынасын табамыз:
ЕТ.С.Н. = E0ДФА =0,79В = Е0Ғе3+/Ғе2++0,058 lg * / =0,77+0,058 lg * / ,
бұдан lg * / =0,79-0,77/0,058=0,3; / =100,3=2
Сондықтан =2 ; + =100%, енді пропорция құрып қатені табамыз:
+ ------100%
----х%
х= *100/ + = *100/2 + =100/3=33%
2. Н3РО4 қосып титрлегенде: ЕҒе3+/Ғе2+=0,53В; ЕЭ.Н.=0,53+6*1,33/7=0,93В.
Қатенің табысы «-»ЕЭ.Н.> E0ДФА, 0,93В>0,76В.
ЕТ.С.Н. = E0ДФА =0,79=0,53+0,058 lg * / ;
lg * / =0,79-0,53/0,058=4,4; / =104,4; =104,4*
+ ------100%
----х%
х= *100/ + = *100/ + *104,4=100/1+104,4=0,004%
13 дәріс
