- •Компьютерлік желілер
- •Компьютерлік желілер топологиясы
- •1.1.1 Компьютерлік желілер туралы түсінік
- •1.1.2 Компьютерлік желінің даму тарихы
- •1.1.3 Желінің негізгі компоненттері
- •Ethernet, TokengRing, fddi желілік технологиялары
- •Ethernet желілік технологиясы
- •TokengRing желілік технологиясы
- •1.2.4 Кейбір желілік технологиялар
- •Fddi желілік технологиясы
- •Құрылғы адрестерден қалауы бойынша өзiне адрес белгiлейдi.
- •Құрылғы басқа құрылғыларға өзiнiң адресi туралы хабарлап, басқа жерлерден қолданбайтындығы жайлы тексерiс жүргiзедi.
- •Егер адрес ешкiммен қолданылмаса, онда оны құрылғы есiнде сақтап, кейiнгi жұмыстарында қолданады.
- •1.3 Желілік модельдер
- •1.3.1 Osi ашық жүйелердің қарым-қатынас моделі
- •Желілік хаттамалар
- •2.1 Хаттамалар түрлері
- •Хаттамалар жұмысы
- •Apple Talk - АррIе Computer фирмасы хаттамаларының жеке стегi. Ол желiлiк ортада компьютерге файл мен принтердi бiрiгiп қолдануға көмектеседi.
- •2.1.2 Хаттамалар стегi
- •2.2.1 Ip адресация
- •2.3 Tcp/ip хаттамасының тұтастығы
- •2.3.1 Udp, icmp, dhcp, arp хаттамалары
- •2.4 Желілік қосымшаларды қолдану
- •Желілік операциялық жүйе. Желіні администрациялау
- •3.1Желілік ож түрлері және жұмыс жасау принциптері
- •3.2 Желіні администрациялау. Dns – серверлер. Виртуалды машинаны орнату және баптау.
- •Ауқымды Интернет желісі
- •4.1 Интернет сипаттамасы және оған қосылу
- •4.2 Интернет қызметтері
- •4.2.1 Электрондық пошта e-mail
- •4.2.2 Www интернет қызметі
- •23Сурет. Браузер терезесі
- •4.2.3 Ftp интернет қызметі
- •Telnet интернет қызметi
- •Жаңалықтар нтернет қызметi
- •Gopher нтернет қызметi
- •5.1 Желі қорғау құралдары мен әдістері. Filtering, Firewall ашық кілттері.
- •5.2 Вирустан қорғану
- •5.3 Бағдарламаларды қорғаудың қазіргі әдістері. Электрондык сандық қол. Жаңа буынды электрондық кілттері.
- •5.4 Криптографиялық қорғау әдістерінің түсініктері
- •5.4 .1 Ақпаратты криптографиялық қорғау
- •5.5 Шифрлеу мен дешифрлеудың негізгі әдістері
- •5.5.1 Ашық мәтінді, мәтіншифр бойынша кілтін анықтау
- •6.1 Html. Құжаттарды құру және редакциялау
- •6.1.1 Html құжаттарының сапасы
- •6.1.1 Html құжатының негізгі элементтері
- •Құжат құрылымы:
- •Тегтердің белгіленуі:
- •Түстік тегтердің белгіленуі:
- •Жолдарды беру амалдары:
- •Тақырыптар:
- •Мәтін абзацы:
- •Мәтінді бөлуге арналған тегтер:
- •Безендіру тегтері:
- •Суреттер:
- •Кестелер:
- •Ұяшықтарды біріктіру:
- •6.2 Гиперсілтеме тегі, фрейм мен пішіндер қолдану
- •6.2.1 Гипермәтіндік сілтемелерді ұйымдастыру
- •Гиперсілтемелер:
- •Сілтемелер түсі:
- •6.2.2 Фреймдер
- •Сыртқылар:
- •6.3 Java тілінің негізгі ұғымдары
- •6.3.1 JavaScript қолдану аумағы және сценарий өңдеушілер
- •Гиперсілтемемен енгізілген сценарий
- •Оқиғалар мен әрекеттер өңделуіші түрінде енгізілген сценарий
- •Script элементтерімен енгізілген сценарий
- •6.3.2 Java-скриптердің құрылымы мен принциптері
- •6.4 Java-скриптердің шаблоны мен безендіру
- •6.5 Flash Macromedia тілінің сипаттамасы
- •6.6 Macromedia Flash интерфейсі
- •6.7 Растрлық графиканы импорттау, объектілерді түрлендіру (бұрмалау).
- •6.8. Сайт құру принциптері.
- •Тәжірибелік жұмыстар
- •Тест сұрақтары
2.2.1 Ip адресация
Internet желісінің адрестік кеңістігі негізінде IP адресация жүйесі бар. Суретте оның негізгі принциптері берілген. Желі адресі мен түйін адресіндегі бит санымен өрнектелетін IP адресінің 5 классы бар. Адрес классы оның бірінші октет мәнімен анықталады. Суретте әртүрлі класстар үшін бірінші октеттің үлкен разрядтық мәндері көрсетілген. А классының адресі жалпы қолдануда үлкен желілерде пайдалану үшін арналған. Олар түйін адресінің үлкен санын жібереді. В классының адресі орташа көлемді желілерде пайдаланылады, мысалы, университет және үлкен компания желілерінде. С классының адресі аз компьютерлер желісінде пайдаланылады. Д классының адресі машина тобын қарастырғанда пайдаланылады, ол Е классының адресі алдын ала резервтелген. IP адресінің 10 жазбасын жиі қолданады, ол нүктемен ажыратылған 4 бөліктен тұрады, әр бөлігінде 3 сан болу қажет.
Кейбір IP адрестер ерекшеленген болып келеді. Сондықтан А классының адресі 1-126, аралықты қабылдайды. IP адресінің принциптері келесі суретте көрсетілген:
15-сурет. IP-адрестеудің принципі
Желілерді сегменттеуді қолдану кезінде С класының адресін қолданумен кедергілер пайда болады. Сегменттеу кезінде сегмент адресін көрсету үшін соңғы октеттің бірнеше үлкен разрядтарын резервтеуге тура келеді. Бұл жағдайда түйіндерге аз адрестер қалады. Бұл кедергілерді шешу үшін IP-пакетінің жаңа нұсқасы(V.6) берілген, онда адрес астында 16 октет белгіленген. IP-адресациясының түсінігі-бұл TCP/IP жұмыс істеуін түсінуге арналған ядро. Ең бастысы, әр бөлек TCP/IP-ге негізделген түйінді желідегі дұрыс қатынас үшін уникалды IP адрес болу керек. Бұл адрес екі басты бөлімнен тұрады, желі адресі және түйін адресі.
Сіздер Windows 2000 IP адресациясының белгілі өзгерулері туралы хабардар болуларыңыз керек. IP адрестің немесе IP адресациясының адрес класына негізделген “таптық (классность)” идеясы бар. ”Таптық (Классность)” жүйесінде адрестің 3 басты класы бар:
А классы-осы класстың адресінің бірінші октеті(32 биттік IP адрестің бірінші 8 биті) үнемі1-126 аралықта болады. Тек бірінші октет желі адресін анықтайды.
В классы-адрестің бірінші октеті үнемі 128-191 аралықта болады. Екі бірінші октетті желі анықтайды.
С классы-адрестің бірінші октеті 192-223 аралықта болады. Бірінші үш октетті желі адресі анықтайды.
Сандық пішін түрде адрестерді қосымшаларда көрсету ыңғайсыз.Сондықтан Internet-те алфавиттік-сандық түрдегі бейнеге IP адресінің сәйкестігін тағайындау жүйесі бар. Бұл жүйе “атаудың домендік жүйесі” деп аталады (DNS).
Домендер бір-бірінен нүкте арқылы ажыратылады. Мысалы, amp.iitam.omsk.net.ru адресінде 4 домен бар. amp домені компьютер адресін білдіреді, ал домен ru Ресейді білдіреді. Адрестегі сол жақтағы домен оң жақтағы доменнің жиыншасы болып табылады. Мысалы, адресте оң жақта соңғы болып тұратын (II–ға дейін ) com домені бұл адрестің коммерциялық ұйымға тиесілі екенін білдіреді, ал сол жерде edu домені болса, онда ол оқу орнының адресі екедігін білдіреді.
IP-адресінің 3 негізгі класы. IP-адресінің 4 байттық ұзындығы бар және нүктемен ажыратылады, мысалы: 128.10.2.30-адресті берудің дәстүрлі ондық формасы.
1 0000000 00001010 00000010 00011110-осы адресті берудің екілік формасы.
Адрес екі логикалық бөлімннен тұрады-желі нөмірі және желідегі түйін нөмірі. Адрестің қай бөлімі желі нөміріне жататындығы, қайсысы түйін нөмеріне жататындығы адрестің бірінші биттерінің мәндерімен анықталады:
Егер адрес 0-ден басталса, онда желі А класына жатады және желі нөмірі 1 байт алады, қалған 3 байт желідегі түйін нөмірі сияқты интерпретирленеді. А класының желілерінде 1-ден 126-ға дейінгі аралықтағы нөмірлер бар.(0 нөмірі пайдалынбайды, ал 127 нөмірі арнайы мақсаттар үшін резервтелген) А класының желілерінде түйіндер саны 216-дан көп болу керек, бірақ 224-тен аспау керек.
Егер адрестің бірінші екі биттері 10-ға тең болса, онда желі В класына жатады және 28-216 түйіндер санының орташа өлшемдігі желі болып табылады. В класының желілерінде желі адресінің асты және түйін адресінің 16 бит бойынша бөлінеді, яғни 2 байттан.
Егер адрес 110 тізбегінен басталса, онда С класының бұл желісі түйін санымен 28-ден аспау керек. Желі адресінің асты 24 бит бойынша,ал түйін адресінің асты 8 бит бойынша бөлінеді.
Егер адрес 1110 тізбегінен басталса, онда ол Д класының адресі болып табылады және топтық адрес-multicast білдіреді. Егер пакетте тағайындау адресі ретінде Д класының адресі көрсетілсе, онда берілген адрес меншіктелген барлық түйіндер сондай пакетті алулары керек.
Егер адрес 11110 тізбегінен басталса, онда ол Е класының адресі.
1-кестеде желінің әр класына сәйкес келетін желі нөмірлерінің аралықтары келтірілген.
