- •Компьютерлік желілер
- •Компьютерлік желілер топологиясы
- •1.1.1 Компьютерлік желілер туралы түсінік
- •1.1.2 Компьютерлік желінің даму тарихы
- •1.1.3 Желінің негізгі компоненттері
- •Ethernet, TokengRing, fddi желілік технологиялары
- •Ethernet желілік технологиясы
- •TokengRing желілік технологиясы
- •1.2.4 Кейбір желілік технологиялар
- •Fddi желілік технологиясы
- •Құрылғы адрестерден қалауы бойынша өзiне адрес белгiлейдi.
- •Құрылғы басқа құрылғыларға өзiнiң адресi туралы хабарлап, басқа жерлерден қолданбайтындығы жайлы тексерiс жүргiзедi.
- •Егер адрес ешкiммен қолданылмаса, онда оны құрылғы есiнде сақтап, кейiнгi жұмыстарында қолданады.
- •1.3 Желілік модельдер
- •1.3.1 Osi ашық жүйелердің қарым-қатынас моделі
- •Желілік хаттамалар
- •2.1 Хаттамалар түрлері
- •Хаттамалар жұмысы
- •Apple Talk - АррIе Computer фирмасы хаттамаларының жеке стегi. Ол желiлiк ортада компьютерге файл мен принтердi бiрiгiп қолдануға көмектеседi.
- •2.1.2 Хаттамалар стегi
- •2.2.1 Ip адресация
- •2.3 Tcp/ip хаттамасының тұтастығы
- •2.3.1 Udp, icmp, dhcp, arp хаттамалары
- •2.4 Желілік қосымшаларды қолдану
- •Желілік операциялық жүйе. Желіні администрациялау
- •3.1Желілік ож түрлері және жұмыс жасау принциптері
- •3.2 Желіні администрациялау. Dns – серверлер. Виртуалды машинаны орнату және баптау.
- •Ауқымды Интернет желісі
- •4.1 Интернет сипаттамасы және оған қосылу
- •4.2 Интернет қызметтері
- •4.2.1 Электрондық пошта e-mail
- •4.2.2 Www интернет қызметі
- •23Сурет. Браузер терезесі
- •4.2.3 Ftp интернет қызметі
- •Telnet интернет қызметi
- •Жаңалықтар нтернет қызметi
- •Gopher нтернет қызметi
- •5.1 Желі қорғау құралдары мен әдістері. Filtering, Firewall ашық кілттері.
- •5.2 Вирустан қорғану
- •5.3 Бағдарламаларды қорғаудың қазіргі әдістері. Электрондык сандық қол. Жаңа буынды электрондық кілттері.
- •5.4 Криптографиялық қорғау әдістерінің түсініктері
- •5.4 .1 Ақпаратты криптографиялық қорғау
- •5.5 Шифрлеу мен дешифрлеудың негізгі әдістері
- •5.5.1 Ашық мәтінді, мәтіншифр бойынша кілтін анықтау
- •6.1 Html. Құжаттарды құру және редакциялау
- •6.1.1 Html құжаттарының сапасы
- •6.1.1 Html құжатының негізгі элементтері
- •Құжат құрылымы:
- •Тегтердің белгіленуі:
- •Түстік тегтердің белгіленуі:
- •Жолдарды беру амалдары:
- •Тақырыптар:
- •Мәтін абзацы:
- •Мәтінді бөлуге арналған тегтер:
- •Безендіру тегтері:
- •Суреттер:
- •Кестелер:
- •Ұяшықтарды біріктіру:
- •6.2 Гиперсілтеме тегі, фрейм мен пішіндер қолдану
- •6.2.1 Гипермәтіндік сілтемелерді ұйымдастыру
- •Гиперсілтемелер:
- •Сілтемелер түсі:
- •6.2.2 Фреймдер
- •Сыртқылар:
- •6.3 Java тілінің негізгі ұғымдары
- •6.3.1 JavaScript қолдану аумағы және сценарий өңдеушілер
- •Гиперсілтемемен енгізілген сценарий
- •Оқиғалар мен әрекеттер өңделуіші түрінде енгізілген сценарий
- •Script элементтерімен енгізілген сценарий
- •6.3.2 Java-скриптердің құрылымы мен принциптері
- •6.4 Java-скриптердің шаблоны мен безендіру
- •6.5 Flash Macromedia тілінің сипаттамасы
- •6.6 Macromedia Flash интерфейсі
- •6.7 Растрлық графиканы импорттау, объектілерді түрлендіру (бұрмалау).
- •6.8. Сайт құру принциптері.
- •Тәжірибелік жұмыстар
- •Тест сұрақтары
Fddi желілік технологиясы
FDDI желілік технологиясы мәліметтерді беру ортасына қол жеткізудің маркерленген әдісін қолданатын тағы бір технология және FDDI стандарттарында сипатталады. Бұл стандарт ANSI стандарттау бойынша американдық институтта жасалған. FDDI 1988 жылы қорытып өңделген. Мәліметтерді берудің физикалық ортасы ретінде мұнда оптоталшықты топсым қолданылады. Біраз уақыт өткеннен кейін бұл технология топсыммен бірге 5-ші санатты (категориялы) экрандалмаған орама жұп негізінде жүзеге асырылған.
14-сурет. Қабылдау алмаған кездегі FDDI сақинасының реконфигурациялануы
FDDI желісі екі оптоталшықты сақина негізінде құрылады: біріншілік және екіншілік. Желінің қалыпты жұмысы кезінде мәліметтер біріншілік сақинамен беріледі, екіншілік сақина мұндай жағдайда қолданылмайды. Екі сақинаның бар болуы желінің тұрақсыздығын жоғарылатады. Желінің үзілуі кезінде сақиналар жоғалып, ақпараттарды қайта жіберу екіншілік сақинамен іске асады. Егер топсым үзілулерінің бірнеше нүктелері туындаса, онда желі бірнеше байланыспаған желілерге бөлінеді.
Бөлінетін ортасына қол жеткізудің маркерленген әдісі Token Ring әдісіне қарағанда бірқатар айырмашылықтарға ие бола алады. Жетістіктің (приоритеттің) 8 деңгейі бойынша кадрларды бөлу бұл жерде қолданылмайды. Мұның орнына барлық мәліметтер синхронды және асинхронды болып бөлінеді. Синхронды мәліметтерді қайта жіберу үшін маркерлерді ұстау уақыты Token Ring желісіндегі сияқты қатаң фиксирленген болып қалады, бірақ асинхронды мәліметтерді беру кезінде маркерді ұстау уақыты сақинаның жүктелу дәрежесіне байланысты өзгереді. Желінің жүктелуінің кемуі кезінде маркерді ұстау уақыты артады, ал арту кезінде 0-ге дейін кемуі мүмкін. Сонымен қатар, мұнда Token Ring желісі үшін маркерлерді ерте босату алгоритмі пайдаланылады. Token Ring желісі 16 Мбит/с жылдамдықта жұмыс істейді.
FDDI желісі үшін мәліметтерді беру жылдамдығы 100 Мбит/с құрайды. Түйіндердің максималды саны 500-ді құрайды. Мәліметтерді берудің физикалық ортасы ретінде көпмодтық (многомодового) оптоталшықты топсымды қолдану кезінде желі түйіндерінің арақашықтығы 2 км-ге дейін бола алады, ал бірмодтық (одномодового) оптоталшықты топсымды қолдану кезінде 40 км-ге дейін жетеді. Топсым жағдайында 5-ші санатты (категориялы) орама жұп негізінде көрсетілген арақашықтық 100м-ден аспауы қажет.
Бақылау сұрақтары
1.Token Ring желiсiнен FDDI желісінің айырмашылығы неде?
2. FDDI желісі үшін мәліметтерді беру жылдамдығы?
3. FDDI желісі қалай құрылады?
4. FDDI желісі қай жылы қорытылып өңделген?
5. Түйіндердің максималды саны?
1.2.4 Кейбір желілік технологиялар
APPLE TALK және ARCNET
Apple Сomputer Inc компаниясы 1983 жылы кiшiгiрiм топқа арнап фирмалық Apple talk желiлiк архетектурасын ұсынды. Желiлiк функциялар Macintosh компьютерiне енгiзiлдi, себебi Apple talk желiсi басқа желiлерге қарағанда қарапайым болды. Apple жұмыс ортасында қолданылатын негiзгi терминдер желiлiк жұмыстың басқа қызметтерiн атқаратын болғандықтан мәліметтердің адасуы (жоғалуы) мүмкiн. Бұл жерде келесi компоненттер қарастырылады: Apple Talk, Local Talk, Apple Share, Ether Talk,Token Talk.
Apple Talk - Apple желiлiк архитектурасының iшiне, яғни операциялық жүйе Macintosh компьютерiне қосылған. Apple Talk Phase2 - соңғы үлкейтiлген Apple Talk нұсқасы. Құрылғы Local Talk желiсiне қосылғанда өзiнiң жұмысын бастауымен қатар, тәртiп бойынша негiзгi үш әрекеттi орындайды:
