Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Әлемдік экономика шпор.docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
221 Кб
Скачать
☆

27. Елдердің ресми алтын резервтік қорлары: маңызы, мақсаттары мен көлемдері

Алтын нарығы-бұл алтынға сұраныс пен ұсыныстан тұратын және оның сауда саттығы жүйелі түрде іске асатын алтынның сауда орталықтары.

Әлемдік алтын нарығы мынадай процесстерді қамтиды: өндіру; Бөлу; Тұтыну

Әлемнің алтын нарықтары

Батыс Европда -11нарық - Лондон, Цюрих,

Париж, Женева, Франкфурт т.б ;

Азия - 19 нарық - Токио және Бейрут, Гонконг т.б; Америка- 14 нарық , олардың 5-і АҚШ-та; Африка - 8 нарық.

Мемлекеттің реттеу дәрежесіне қарай:

әлемдік - Лондон, Цюрих, Франкфурт, Чикаго, Гонконг;

сыртқы еркін - Милан, Париж, Рио-де-Жанейро;

жергілікті бақыланушы - Афина, Каир;

қара нарық - Бомбей.

Әлемдік экономикада алтын ролі мен мәнінің эвалюциясы бірнеше кезеңдерден өтті,яғни:

1. Алтын стандарт. Айналымда жүрген ақша көлемі (ақша ұсынысы) елдің алтын қорына қатал түрінде сәйкес болатын.

2. Генуия валюта жүйесі.30 елдің ақша жүйесі алтындевиздік стандартқа негізделді. Алтын паритеті сақталынды

3. Бреттон-Вуд жүйесі. Алтын доллар (алтын валюта) стандарты бекітілді

4. Ямайка валюта жүйесі. Алтының демонетизациясы Елдердің алтын резервтерін сақтау себептері

1. Ресми активті резервтердің диверсификациясы

2. Физикалық қорғаныс

3. Экономикалық тұрғыдан қорғалғандық

4. Кіріс

5. Сақтандыру

6. Сенім

7. Бірқатар ақша қызметін атқарушы қаржылық актив.

Валюта нарығындағы алттын ролінің өзгеруі (ХХ - ХХІ )

Кредиттік ақшалыр алтынның ішкі және халықаралық айналымнан ығыстырып шығарды;

Қазіргі кезде алтын қоры 3 түрлі формада болады:

  1. қазыналық және мемлекеттік банктердегі орталықтандырылған қоры ретінде;

  2. заңды және жеке тұлғалардың(банк, фирма) жекеменшік жинақтамалары;

  3. Алтын металл экономика саласында қолданылады,мысалы: зергерлік және тіспротездік бағытта

28. Әлемнің қаржы ресурстарының жаһандануы мен оның салдары. Әлемдік қаржы дағдарыстар

Қаржы ресурстары бұл әлемнің экономикалық жаһанданған ресурстарының бірі. Бұл жайлы әлемдік қаржы нарығы сигменттерінің өзгерісінен, және валюталық нарық сонымен қатар несие мен акция нарығындағы резидент еместердің қатысуының ұлғаюынан көруге болады. Қаржы ресурстарының жоғарғы деңгейі экономикалық ресурстардың мобильді түрімен түсіндіріледі. Жалпы әлемнің қаржы ресурстарының жаһандануының жағымды және жағымсыз салдары бар.

Жағымды салдары:

  • Әлемдік қаржы ресурстарының жетіспеушілігінің жеңілдеуі, яғни қазіргі жағдайларға байланысты дамыған елдел мен кейбір дамушы елдерде капитал тапшы емес ресурстар болып табылады;

  • Ұлттық қаржы нарығындағы бәсекелестіктің күшеюі;

  • Қаржы қызметінің ақысының төмендеуі.

Жағымсыз салдары:

  • Жекелеген аумақтардағы дағдарыстардың басқа аймақтардағы елдердің экономикасына әсерінің күшеюі;

  • ұлттық қаржы нарығының либерализациясы ұлттық қаржы нарығының тұрақсыздығының күшеюіне алып келуде;

  • әлемдік экономиканың қаржы капиталына тәуелді болуы;

  • ұлттық басшылықтың ұлттық қаржыларға, ТҰК ға, халықаралық инвесторлар институттары мен халықаралық интеграциялық одақтарға әсер етуінің әлсіреуі.

Баршамызға мәлім ағымдағы әлемдік қаржы дағдарысы ешбір мемлекеттке оң қырымен танылып қойған жоқ. Қазіргі таңда әлемнің ең ірі, алпауыт елдерінің өзі қомақты қаржылық және өндірістік тоқырауларды бастан кешуде, сонымен қатар жүз мыңдаған адамдар жұмыссыз қалуда, көптеген шарушылық орталықтары жабылуда.

1825жылы көп мәліметтерде ең алғашқы әлемдік қаржы дағдарысы болды. 1820 жылы Латын Америкасының тәуелсіздік үшін күресінде Ұлыбританиядан капитал ағымының азаюына алып келді. Сауда дисбалансының өсуі және алтын резервтердің қолданыстан шығуы Ұлыбратанияның Банкінің 1825 жылы есептік бағамдардың өсуіне әкелді. Латын Америка елдеріне өздерінің қарыздарының төлеуіне және шетел капиталының ағымын жаңартуына отыз жылдай кетті.

1836-1838.жж дағдарыс. 1836 жылы халықаралық алтын резервінің қысқартылуына жауап ретінде Ұлыбритания Банкі өзінің есептік бағамын көтерді. Последующий крах фондового рынка в декабре 1836 жылы Қор нарығының қирауы Парижға дейін таралды. Бұның салдары АҚШ қа да ауыр әсер етті. Бұл дағдарыс капитал нарығы мен төлем механизмінің каналдары арқылы таралды.

Ұлттық шаруашылық пен АҚШ, Германия, АНглия мен Францияның қоғамдық өміріне ауыр әсер еткен тағы бір дағдарыс 1857 жылы болды. Дағдарыс АҚШ та басталды. Бұл дағдарыстың негізгі себебі теміржол компанияларының банкротқа ұшырауы мен акция нарығының құлдырауы болды.

Келесі әлемдік қаржы дағдарысы 1873 жылы Австрия мен Германиядан бастау алды. Бұл дағдарыстың салдары ауыр болды, яғни америкалық және еураполық экономика репрессияға ұшырады, Латын Америка елдерінің экспорты төмендеді,бұның барлығы мемлекет бюджетінің тапшылығына алап келді.Ұзақ дағдарыстардың қатарына жатады, 1878 жылы аяталды.

Ғасырда көптеген әлемдік қаржы дағдарыстары болды. Бұл дағдарыстар әлемнің көптеген елдеріне жағымсыз салдарын тигізуде. Енді ғасырдың соңғы онжылдығымен ғасырдың дағдарыстарын атап өтетін болсақ: