33. Prawo popytu I podaży - mechanizm rynkowy

Prawo popytu: Wzrost cen -> spadek popytu Spadek cen -> wzrost popytu

Prawo podaży: Wzrost cen - > wzrost podaży Spadek cen -> spadek podaży

33. Skutki kontroli cen przez państwo - przypadek zastosowania ceny minimalnej lub maksymalnej

Cena maksymalna – wprowadzona przez rząd, by chronić najuboższe społeczeństwo, określa powyżej jakiej kwoty nie można sprzedawać danego dobra; poniżej równowagi rynkowej

Możliwe skutki wprowadzenia ceny maksymalnej:

• nadwyżka popytu nad podażą

• spadek produkcji

• racjonowanie towarów (reglamentacja: bony, kartki)

• subsydia dla producentów

• kontrola kosztów (wertykalne rozszerzenie kontroli cen)

• horyzontalne rozszerzenie zakresu kontroli cen

• spadek jakości produktów i konkurencyjności firm

• zahamowanie postępu i inwestycji

Cena minimalna – wprowadzona przez rząd, określa poniżej jakiej kwoty nie można sprzedawać danego dobra, może także dotyczyć płacy pracowników; powyżej równowagi rynkowej

Prze cenie minimalnej P1 podaż wynosi Q2, a popyt tylko Q1. Przy braku zakupów rządowych sprzedanych zostanie tylko Q1 jednostek. Kupując nadwyżkę podaży AB, rząd zadowala zarówno dostawców, jak i konsumentów, przy cenie P1.

Skutki wprowadzenia ceny minimalnej:

• nadwyżka podaży nad popytem

• konieczność wykupywania przez państwo nadwyżki produkcji – powstaje problem co zrobić ze skupioną nadwyżką

• problem producentów, którym nie udało się sprzedać państwu nadwyżek produkcyjnych

• obniżenie realnych dochodów konsumentów na wskutek:

• podatków, z których finansowane są skupy nadwyżek

• wyższych cen produktów na rynku

• państwo może racjonować produkcję

• problemy powstałe po likwidacji ceny minimalnej (istniejące zapasy powodują gwałtowny spadek cen i ponowne naciski na wprowadzenie ceny minimalnej).

• spadek konkurencyjności przedsiębiorstw – „i tak sprzedam w skupie”

33. Skutki kontroli cen przez państwo - wprowadzenie maksymalnego czynszu lub minimalnej płacy

Przy danych krzywych popytu D i podaży S. równowaga w warunkach wolnego rynku ustala się w punkcie E. Po wprowadzeniu pułapu wzrostu czynszu R1 początkowo ilość oferowanych mieszkań maleje, ale tylko do poziomu Q1. Z czasem rośnie wrażliwość podaży na zmiany czynszu i krzywa podaży przesuwa się do pozycji S’. Kontrola czynszów wywołuje teraz znacznie większy spadek podaży, do poziomu Q2. Jak pokazuje wykres, takie kontrolowanie ceny stwarza niedobór rynku. Liczba ludzi pragnących otrzymać mieszkanie jest większa niż liczba dostępnych mieszkań. W związku z niedoborem mieszkań, właściciele będą mniej dbać o utrzymanie swoich domów w odpowiednim stanie, ponieważ będą mogli je zawsze wynająć.

Krzywa popytu na pracę (mierzoną liczbą godzin) D i krzywa podaży pracy S przecinają się w punkcie równowagi E. Ustawowy poziom płacy minimalnej P1 podnosi stawkę za godzinę pracy dla tych, którzy są zatrudnieni, ale jednocześnie zmniejsza poziom zatrudnienia (liczbę godzin pracy oferowanej przez pracodawców) z Q0 do Q1. Rezultatem narzucenia takiego poziomu ceny będzie nadwyżka na rynku pracy. Jest więcej ludzi którzy chcą pracować w tym zawodzie za taką stawkę, niż miejsc pracy, w których mogą zostać oni zatrudnieni na takich warunkach W konsekwencji ktoś będzie musiał ponieść koszt utrzymania tych ludzi którzy nie znajdą pracy. Państwo będzie musiało ich utrzymywać jako bezrobotnych.