Тақырып бойынша бақылау сұрақтары

&

1. Суспензия дегеніміз не? Оның алу жолдары қандай? Қандай белгілер бойынша суспензиялар ажырата алынады?

2. Эмульсиялардың жіктелуі. Қандай тәсілдермен эмульсиялардың түрлері анықталады?

3. Аэрозольдердің негізгі физикалық қасиеттері қандай? Пропеллент, фреон дегеніміз не? Аэрозоль қорабының түзілуінде олардың рөлдері қандай?

4. Ұнтақтардың негізгі физикалық қасиеттерін сипаттаңыз. Ұнтақтардың түйіршіктенуі дегеніміз не? Тағам өндіріснде ұнтақтардан қандай жолдармен түйіршіктерді алады?

5. Тағам өндірісінде суспензия, эмульсия, ұнтақтар, пасталар, көбіктер және аэрозольдер түрінде өндірілп шығатын ас тағамдарды сипаттаңыз.

Зертханалық жұмыстарды орындаудың әдістемелік нұсқаулары

Химия зертханасында жұмыс істегенде мынадай ережелерді орындалуы тиіс:

1. Алдын ала оқулықтың жұмысқа сәйкес тарауларын, дәріс конспектісін оқып шығу және зертханалық жұмыстың мазмұнымен танысу қажет.

2. Тәжірибеге қажетті ыдыстар, приборлар, реактивтердің барлығын тексермей тәжірибені бастауға болмайды.

3. Нұсқауда көрсетілген жұмыс ретін мұқият орындап отыру қажет.

4. Газ тартатын шкафтарды, жанғыш және қауіпті заттармен жұмыс істегенде қажетті сақтық шараларын бұлжытпай орындау керек.

5. Тәжірибенің барысына зер салып, бақылап, оның барлық құбылыстарын байқап отыру керек.

6. Тәжірибелерді аяқтаған соң жұмыс орнын тәртіпке келтіру қажет.

7. Барлық байқалған өзгерістерді, реакция теңдеулерін тәжірибе біткеннен кейін арнайы жұмыс дәптеріне жазу керек.

8. Дәптерге күні, айы, жылы, тақырып аты, жұмыстың мазмұны, аспаптың суреті, бақылау нәтижелері, реакция теңдеулері жазылады, есеп шығару жолдары көрсетіледі және қорытынды жасалады. Жұмыс дәптерінің шетінен оқытушы пікірін жазу үшін бос орын қалдырылады.

Химиялық зертханада жұмыс істегенде қолданатын сақтық шаралары

Химиялық зертханада жұмыс істеу барысында студент келесі ережелерді оқып оларды мұқият орындау қажет:

1. Жұмыс орнында артық заттар болмау қажет.

2. Жұмыс столдың үстінен атауы көрсетілмеген реактивтерді алып тастау керек.

3. Оңай от алғыш, улы және жағымсыз иісті заттармен жасалатын тәжірибелер оттан аулақ және тартпа шкафта жүргізіледі.

4. Оңай жанатын және жанғыш сұйықтары бар ыдыстарды қыздыратын қондырғылардың жанында ұстауға болмайды.

5. Пробиркада сұйықты қыздыру барысында оның ауызын бұрып өзінен және көршіден сәл арақашықтықта ұстау қажет, себебі сұйық қайнаған кезде шашырап күйдіру мүмкін.

6. Газ өткізгіш түтікшесімен жұмыс істеу барысында түтікшенің ұшын сұйықтан алып тастаған соң ғана реакциялық қоспасы бар пробирканың астынан спирт шамын алуға болады.

7. Жанғыш газдармен тәжірибе өткізу барысында жанында қопарғыш қоспалар болса оларды жандыруға болмайды.

8. Суда еритін органикалық заттар (мысалы спирттер) жанған жағдайда сумен сөндіруге болады.

Суда ерімейтін сұйықтар (бензол, толуол және басқа көмірсутектер) жанғанда суды қолдануға болмайды. Бұл жағдайларда өрттің орталығын асбесті сүлгімен не көрпемен жауып, құм сеуіп немесе өрт сөндіргіш құралдарды қолданып сөндіруге болады.

9. Адам жарақат немесе күйік алған жағдайда көмек көрсете білу керек. Термиялық күйік алған жағдайда күйген жерді 40%-ті этил спиртінде ерітілген 5%-ті таннин ерітіндісімен жылдам шайып, осы ерітіндіге батырылған мақта немесе марлімен таңып қойған жөн.

Қышқылмен күйген жағдайда күйген жерді бірден сумен шайып, 1%-ті сода ерітіндісіне батырылған мақта немесе марлі компрессін басылады.

Сілтімен күйген жағдайда күйген жерді бірден сумен шайып, 1%-ті сірке қышқылының ерітіндісіне батырылған мақта немесе марлі компрессін салады.

Қолды шынымен кесіп жарақат алған жағдайда, кесілген жерге 3%-ті йодтың спирт ерітіндісін жағу керек. Қан тоқтамаған жағдайда кесілген жерді 10%-ті темір хлориді (FeCl₃) ерітіндісімен тампон қойған жөн.

10. Зертханадан кетерде газ жаңарғылары шүмектерінің жабықтығын, электрлік қыздыру құрал-жабдықтардың сөндірілгенін тексеру қажет.