66.«К» типті төменгі жиіліктік, жоғары жиіліктік, алқапты, бөгеуіштік және көпір сүзгілердің жұмыстары, орынбасар схемалары.

Егер жуктемесі төртполюстіліктің сипаттаушы кедергісімен келістірілген болса, онда кернеуі және жүктемедегі тогы төртполюстіліктің кірісіндегі кернеуі мне тогынан төмендегідей қатыспен байланыста болады: = және . Мұндағы g=(A+ )=a+jb.

Ендеше = және = . Теңдеулердегі көбейткіші сүзгінің шығысындағы кернеудің модулі оның кірісіндегі кернеуден қанша есе аз екендігін көрсетеді .

1-w жиілігінің өзгеруіне байланысты төртполюстіліктің В және С коэффиценттері өөзгереді. 2-Мөлдірлік жолағында к-сүзгілерінің сипаттаушы кедергісі активтік, ал өшу жолағындағы-реактивтік.

67.Индуктивті байланысқан шарғыларды бірізді және параллель жалғау «m» типті сүзгілер туралы ұғымдар.

Өшу жолағының басында, a=f(w) сипатының тіктілігін ұлғайту үшін, белгілі бір жиіліктегі өшудің берілген мәнін алу үшін және мөлдірлік жоллағындағы жиіліктен нің тәуелділігі аз болу үшін к- сүзгілерінде каскадты түрде қосылатын жарты үзбелі м-сүзгі қолданылады.

Параллель-туынды түріндегі сүзгі-егер тізбек параллель тұратын кедергіден түзілсе және ол сол кедергілерден тәуелді.

69.Күрделі индуктивті байланысқан тізбектерді талдау әдістері.

Өзара индуктивтік күрделі тізбекті есептеуді Кирхгофтың заңдары бойынша, символдық әдіспен жүргізу керек, себебі бұл кез-келген тізбек үшін дұрыс Алайда, Кирхгофтың екінші звңы бойынша, теңдеулерге катушкалар үшін жазылатын кернеулердің өрнегіне өзара индукцияның jw комплекстік кернеуін қосу керек. Жоғарыда келтірілген ереже бойынша, комплекстің оң таңбасының болуы, аттас қысқыштармен салыстырғанда p-катушкасын айналғандағы бағыт q-катушкасындағы токтың бағытына сәйкес келгенде орындалады Көрсетілген бағытпен сәйкес келмесе комплекстің таңбасы теріс болады.

Өзара индукциялық тізбекті есептеу үшін контурлық тоқтар әдісін қолданамыз, себебі оның қорытындылары өзара индукцияның э.қ.к ін есепке алатын Кирхгофтың екінші заңыны негізделген Контурлық токтар үшін теңдеудің түрі мынадай болады:

- jw jw = , мұндағы

-шамасы, А және В контурларындағы катушкалардың өөзара индуктивтілігі және т.б.

Өзара индукциясы бар тізбектер үшін түйіндік кернеулер әдісін қолдануға болмайды, себебі оның қорытындылары өзара индукциясының эқк-ін тікелей есепке алмайтын Кирхгофтың бірінші заңына негізделген. Өзара индукциялық тізбектерге түрлендіру әдісін қолдануға болмайды, себебі ол Кирхгофтың бірінші заңынан басқа екінші заңын да қолдануға негізделген.

Қайсыбір жағдайларда индкутивтік байланыста болатын электрлік схемалардың есебін индуктивтік байланысы жоқ эквиваленттік электрлік схемалармен алмастыруға болады. Сонын нәтижесінде электрлік схема ықшамдалады. Мұндай эквиваленттік ауыстыру тәсілін ауыстыру немнсе индкутивтік байланыстын шешілуі дейді.

69. Идеалды трансфарматорлар

Трансформатор (лат. transformo – түрлендіремін) – кернеулі айнымалы токты жиілігін өзгертпей басқа кернеулі айнымалы токқа түрлендіретін статикалық электрмагниттік құрылғы. Трансформатордың жұмыс істеу принципі электро-магниттік индукция құбылысына және параметрлік эффектіге негізделген.

Трансформатор — айнымалы токтың кернеуін жоғарылатуға немесе төмендетуге арналған электр приборы.

Қазіргі трансформаторлар, Фуко тогын азайту үшін оқшауланған пластиналардан құралған тұйық өзекшеден түрады. Өзекшеге екі катушка кигізіледі. Бір катушка айнымалы ток тізбегіне қосылады, оны біріний реттік орама (катушка) дейді. Екінші катушкаға тұтынушы, яғни электр қондырғыларын қосады. Оны екінші реттік орама (катушка) деп атайды. Катушкалардың активті кедергілері аз. Генератор бірінші реттік катушкаға   айнымалы кернеу береді.

Олай болса, бірінші реттік катушканың әр орамында өздік индукция ЭҚК-і, ал екінші реттік катушканың әр орамында дол сондай индукциялық ЭҚК-і пайда болады. Егер бірінші реттік катушканың орам саны  , ал екінші реттік катушкада   болса,  ,  , мұндағы   — бір орамдағы индукциялық ЭҚК. Осы екі өрнектен

(2.21)

шығады. Активті кедергі аз болғандықтан, бірінші реттік катушка үшін

аламыз.

Жүктемесіз трансформатор

Екінші реттік катушкаға жүктеме қосылмасын, яғни трансформатор зая жүрісте болсын. Онда екінші реттік орамада ток жүрмейді, сондықтан жуықтап алғанда оның қысқыштарындағы кернеу  .

аламыз, мұндағы   — трансформация коэффициенті, яғни екінші және бірінші реттік катушкалардың орам сандарының қатынасына тең шама. Трансформатордың зая жүрісінде  . Егер   болса,   трансформатор төмендеткіш, ал   болса,  , бұл трансформатор жоғарылатқыш деп аталады. 

Жүктемелі трансформатор 

Екінші реттік тізбекке қандай да бір жүктеме қосайық (2.25, ә-сурет). Онда бұл тізбекте жиілігі бірінші реттік тізбектегі ток жиілігіне тең   айнымалы ток туады. Сондықтан екінші катушкада өздік индукция ЭҚК-і пайда болады, оның үштарындағы кернеу аздап төмендейді. 

,

 — трансформация коэффициенті

 Қазіргі трансформаторлардың пайдалы әрекет коэффициенті   өте жоғары, ол 99%-ға дейін жетеді, 

Транфарматордың шыгыс кедергісі комплексті кедергіге тең. Оны

деп белгілейді. Жалпы формуласы: ға тең болады.

Ал шығысындағы комплекстік қуаты: -ға тең болады.