Уайтова Ақбөпе 107-109 беттер

Нәрестенің әр түрлі заттарға қызығушылығын арттыру үшін екі түрлі активті және пассивті ойыншықтарды зерттеуде қолданылған. Активті және пассивті ойыншықтарды басқа бейтаныс заттардың арасында қолданған.Қорытынды бақылау жетінші сабақтан кейін жасалып отырған(барлығы 15 сабақ өткізіледі ), 1 және 2 аптадан кейін бақылаулар сараптамасы үлкен адамдар мен қарым қатынаста қолданылған заттар нәрестеде айтарлықтай қызығушылықтарға ие болған. Үш төрт айлық нәрестенің өзі барлық ойыншықтардың ішінен ақ машинаға мән беріп, машинаны алып сонымен ойнай бастаған.Олар бұл ойыншықты сабақ өткеннен екі аптадан кейінде тани бастаған. Ал пассивті ойыншыққа деген қызығушылық пен ұмтылыс байқалмаған.Активті түрдегі тәсілде баланың ойыншыққа деген қызығушылығы үдемелі түрде өсе бастаған. Бастапқы жаттығуларда көпшілік қимылдар тек ересек адамға бағытталған болса, кейінгі жаттығуларда баланың бүкіл зейіні ересек адамның қолындағы ойыншыққа ауған. Алдында жатқан пассивті түрдегі ойыншықтарға 3-4 айлық бала мән бермеген.Олар бүкіл зейінін үлкен адамға аударып, онымен қарым -қатынас жасауға ұмтылған.Бала алдында жатқан пассивті ойыншыққа мән бермей, тек ересек адамның іс -әрекетін қарап отырған.Бұл нәтижелер баланың бастапқы алты айлық өмірінде зейінінің бір бағытта емес екенін көрсеткен.Бұл зерттеулер ересек адамның қатысуынсыз жәй заттар балаға жаңа әсер береді деген екінші гипотозаны жоққа шығарады. Біріншіден, баланың затқа деген қызығушылығы оның физикалық қабілеттілігін анықтамайды:балаға ересек адамның көрсеткен ойыншығы ерекше әсер қалдырады.

Екіншіден, Баланың затқа деген және ересек адамға деген салыстырмалы түрдегі анализі екі түрлі қорытынды берген:ересек адамға бағытталған іс әрекеті эмоциялық және вакальды дауыс қайтару түрінде болса, затқа деген зейіні көбіне бақылау және практикалық қимыл іс- әрекет түрінде көрінген.Бұл ерекшеліктер баланың іс- әрекетіндегі ересек адаммен затқа деген іс -әрекеттің екі түрлі екенін көрсетеді.Заттар нәрестеге ересек адамның орнын ауыстыра алмайды.Ересек адаммен араласу және затпен араласу арқылы бала екі түрлі іс- әрекетке қол жеткізеді.Осы эксперимент арқылы алынған нәтижелер психологиялық құрылымында заттарға деген қарым -қатынасында ерекшеленеді: ересек адам аффектілік центр болу арқылы заттың субъективті мағынасын ашып отырады.Осындай іс- әрекеттердің арқасында зейінін толықтай затқа аударып, қарқынды түрде ұмтыла бастайды.Бұл активті түрдегі қозғалыс балада сенсорлы моторлы бастауына және затты түсінуінің негізін салады.Сенсор моторлық тұтастық балада алғашқы рефлекторлық байланыстың аффекті түрде құрылуына себеп болады.Берілген зат қызығушылығын оятып, соған қарай ұмтылыс жасай бастайды.Ойыншыққа деген көзқарас эмоционалды күйдің айырылмас бөлігі.Заттарға деген мұндай көзқарас ересек адамның көзқарасы арқылы ғана жүзеге асады. Балалардағы заттарға деген монифулятивті іс- әрекеттің дамуы баланың бірінші нәрестелік кезеңнің аяқталғандығын білдіріп, қоршанған ортамен жаңа қарым- қатынастарға түсуіне жол ашады.

Резюме

Нәрестенің психологиялық дамуына цитуативті жекелік қарым -қатынастар ерекше әсер етеді

1. Нәресте өзіне деген ересек адамдардың қарым -қатынасынан өзінің жеке субъекті екенін анықтайды, өзін- өзі тануда жақсы әсерлер қалыптасады.

2. Өмірінің алғашқы алты айында жақын туыстарымен аффектілік жекелік қарым -қатынастар орнығуы баланың дамуының негізін салады.

3. Ересек адаммен эмоционалдық түрдегі қарым қатынасы баланың қоршаған ортаны қабылдауына, затты ұстау мақсатындағы қимыл қозғалыстарының дамуын қалыптастырады.Заттарға деген мұндай қарым- қатынас пен қызығушылығы нәрестелік кезеңнің алты айының бітіп, психологиялық дамудың жаңа этапына көшудің белгісі болып табылады.