- •«Ауытқулар» түсінігі, ауытқулардың пайда болуы. Қолайлы және қолайсыз ауытқулар.
- •Ақауды сатудан түскен табыстар есебі
- •Ақауды түзету бойынша шығындар есебі
- •Ақаудың құжатталуы, пайда болу себептері мен орындар бойынша ақаулар есебі
- •Алдағы кезең шығындар есебі мен таратылуы
- •Аяқталмаған өндірісті түгендеу
- •Аяқталмаған өндірістің бағалануы
- •Аяқталмаған өндірістің мәні
- •Басқа алдағы кезең шығындарының есебі: еңбек демалысының резервін, негізгі құралдарды жөнелтуге және т.Б. Резервтер құру
- •Басқа шығындардың есебі. Өндірістегі ақаулар есебі.
- •Бағалық шешімдер қабылдау. Баға қалыптастыру.Арнайы тапсырыстың бағасын қалыптастыру.
- •Басқару есебінің мағынасы, оның мәні, мақсаттары мен міндеттері.
- •Басқару есебінің маңызды объектілері, ретіндегі шығындардың орталықтары; пайда орталықтары және жауапкершілік орталықтары.
- •Басқарудағы өндірістік есеп және оның маңызы.
- •Бос тұрып қалудан шекен шығындар есебі
- •Бірлесіп өндірілетін және жанама өнімдер түсінігі. Технологиялық үрдістегі бөліну нүктесі мен бөлек шығындар.
- •Директ - костинг» жүйесі. «Маржиналдық табыс» түсінігі
- •Еңбек ақы төлеу және еңбек ақыдан есептелетін аударымдар шығындарының есебі
- •Еңбек ақы төлеу шығындар есебінің мақсаты
- •Еңбек ақы төлеуден есептелетін аударымдар есебі
- •Есеп және калькуляциялау объектілері бойынша шығындардың қосылуы, шығындарды жинақтау процесі ретіндегі жиынтық есеп
- •Есепке алынатын, есепке алынбайтын шығындар мен табыстар (алдағы кезең шығындары және өткен кезең шығындары).
- •Есептің тапсырыстық әдісі: қолдану өрісі мен айрықша белгілері.
- •Жанама шығындарды бөлу және қайта бөлу негіздері.
- •Инвестицияны бағалаудың дисконттық емес әдістері.Дисконтталған ақша ағымы, таза тіркелген құн, табыстылықтың ішкі мөлшері.
- •Калькуляция баптары бойынша өндіріс шығындарының есебі.
- •Көмекші өндірістердің есеп объектілері мен калькуляциялау объектілері
- •Көмекші өндірістердің өндірілетін өнім, орындалатын жұмыс, көрсеткен қызметтер құрамы мен сипаты бойынша түрлері
- •Күрделі қаржы салымы сметасын құрудың мақсаты мен сапалары.
- •Қабылданған баламалық бағыт нәтижесіндегі жорамалдағы шығындар.
- •Қорлардың өзіндік құнын бағалау.
- •Қысқа мерзімді басқару шешімдерін қабылдау.
- •Материалдардың тасмалдану мен орын ауыстыру шығындарының есебі
- •Материалдық шығындар есебі
- •Мерзімдік шығындардың таратылуы
- •Натуралды бірлік әдісі, сатудың таза құн әдісі.
- •Негізгі өндіріс есебі.
- •Негізгі өндіріске қызмет көрсетудегі көмекші өндірістердің ролі мен маңызы.
- •Негізгі, үстеме, жанама, тікелей шығындар, өткен шақтың шығындары, өндірістік, өндірістік емес шығындар.
- •Өндіріс жұмысшыларының негізгі және қосымша жалақысының есебі.
- •Өндіріс көлеміне қарай шығындардың динамикасы: өзгермелі, тұрақты, жартылай өзгермелі, жартылай тұрақты шығындар.
- •Өндірістік есептің маңызы: өндіріс шығындарының есебі, шығындардың жиынтық есебі, өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау.
- •Өнімнің (жұмыс, қызмет) өзіндік құны – ұйым қызметінің сапалы көрсеткіші. Өзіндік құн құрамы мен түрлері.
- •Стандарт - кост» жүйесі шығындар есебі және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың нормативтік әдісінің жалғасы ретінде.
- •Стандарттық өзіндік құн алгоритмі. Ауытқулар түрлері, болу себептері. Ақаудың құнын анықтау.
- •Түзелмейтін ақаудан шеккен шығындар есебі.
- •Ұйым бюджетінің функциялары. Бюджеттеу үрдісінің сатылары. Негізгі бюджет үшін функционалды смета құру.
- •Ұйымдардың әкімшілік қызметкерлерінің еңбек ақысын төлеу шығындарының есебі
- •Үстеме шығындар есебі.
- •Үстеме шығындар құрамына кіретін еңбекке ақы төлеудің есебі
- •Шешім қабылдау және жоспарлау үшін шығындардың жіктелуі.
- •Шығындар есебі мен өзіндік құнды анықтаудың тапсырыстық әдісінің негізі.
- •Шығындар есебінің жеделдігіне және оларды бақылауға байланысты калькуляциялаудың әдістері: нақты және нормативтік шығындар есебі.
- •Шығындар және олардың жіктелуінің жалпы түсінігі.
- •Шығындар түсінігі, шығындар есебінің объектілері, калькуляциялау объектілері.
- •Шығындарды толық үлестіру бойынша (абзорпшен - костинг) және айнымалы шығындар бойынша калькуляциялау: өнімнің өзіндік құн құрамындағы тікелей және жанама шығындар есебі.
- •Шығындарды топтастыру және бөліп тарату.
- •Шығындардың жіктелуі, оның мақсаттары мен мәні. Шығындарды жіктеудің негізгі бағыттары.
- •Шығынды бөлудің функционалдық жүйесі.Сипаттамасы, ұқсастығы мен айырмашылығы.
- •Эквиваленттік өнім, нормативті және нормативтен тыс шеккен шығын
Ақауды түзету бойынша шығындар есебі
Түпкілікті ақау бойынша барлық шығындар өндірісте өндірілетін өнімнің өзіндік құнына жатқызылады. Түзетуге келмейтін ақау өзіндік құны шығындарының сомасына келесі баптар кіреді:
– шикізат пен материалдар;
– жалақы;
– жалақыдан аударымдар;
– қондырғыны күтіп-ұстау мен пайдалану бойынша шығындар;
– басқа шығындар.
Жөндеуге келетін ақаудың өзіндік құны шығындарының сомасына келесі баптар кіреді:
– ақауды жөндеу үшін жұмсалған шикізат пен материалдар;
– ақауды жөндеуді жүзеге асырған жұмысшылардың жалақысы;
– жалақыдан аударымдар;
– ақауды жөндеуге жұмсалатын қондырғыны күтіп-ұстау мен пайдалану бойынша шығындар үлесі;
– ақауды жөндеумен байланысты басқа шығындар.
Ақаудың құжатталуы, пайда болу себептері мен орындар бойынша ақаулар есебі
Материалдардың, еңбек және ақшалай ресурстардың өндірістік шығындары, өңдеудің технологиялық режимінің бұзылуы, жұмысшылар біліктілігінің төмендігі, өндірістің нашар ұйымдастырылуы нәтижесінде пайда болатын өндірістегі ақаулықтан болатын шығындар жататын өндірістік шығындарды жүйелі түрде қысқарту ішкі резерв есебінен өнімнің (жұмыстың, қызметтің) өзіндік құнын төмендетудің ең маңызды жолдарының бірі болып табылады.
Өндірістегі ақау деп сапасы бойынша белгіленген стандарттар немесе техникалық шарттарға сәйкес келмейтін, сол себепті тікелей мақсаты бойынша қолданылмайтын немесе оларды түзетуге қосымша шығын жұмсалғаннан кейін қолданылатын бөлшектер, түйіндер мен бұйымдарды атайды.Анықталған жарамсыздықтың сипатына қарай ақауды түпкілікті (түзетуге келмейтін) және жөндеуге болатын деп ажыратады.Түпкілікті ақау деп техникалық тұрғыдан түзету мүмкіндігі жоқ немесе экономикалық жағынан алғанда түзету тиімсіз өнім ақауын атайды.Жөндеуге болатын ақауға жарамсыздықты жою техникалық жағынан мүмкін және экономикалық жағынан тиімдісін жатқызады.Кәсіпорында өнімді сатып алушыға жеткізгенге дейін анықталған ақауды ішкі, ал сатып алушы анықтаған ақауды сыртқы ақау деп атайды.
Кәсіпорынға өнім сапасын бақылау жүйесін орнатқанда өндірістегі ақауды анықтаудың әрбір жайтын құжат түрінде рәсімдеу қарастырылады.Анықталған ақауды ақау туралы актімен (немесе ақау туралы хабарландырумен) рәсімдейді. Онда ақауды анықтау уақыты мен орнын, себептері мен оған айыптыларды сипаттайтын егжей-тегжейлі мәліметтер, сондай-ақ ақаудың өзіндік құнын анықтау үшін керекті есеп айырысу мәліметтері мен айыптыдан ұсталатын сома көрсетіледі.Егер жарамсыз бөлшек ақауды түрлі цехтарда анықтағанға дейін өңдеуден өтсе, түпкілікті ақаудың құны актіде әрбір цехтың шығындары бойынша бөлек есептеледі.Ақау туралы акті негізінде бұйым түрлері бойынша ақаудың өзіндік құнының калькуляциясы, себептер мен айыптылар бойынша ақау есебі жасалады; оларды ақаулы өнімдердің ақау изоляторына уақтылы өткізілуін бақылау үшін пайдаланады, бұл ретте ақауға айыптыдан залалдың сомасы ұсталып қалынады.Анықталған ақауды түзету сол ақаулыққа жол берген жұмысшылардың өзіне жүктелген жағдайда аталмыш акті толтырылмайды. Егер ақауға нақты кімнің айыпты екенін анықтау мүмкін болмаса, ақаулы бөлшектерді түзету үшін басқа жұмысшыларға беру керек, бұл ретте ақау туралы акті ақауды түзетуге рұқсат жазып беруге негіз бола алады.