Бағалық шешімдер қабылдау. Баға қалыптастыру.Арнайы тапсырыстың бағасын қалыптастыру.

Баға нарықтық қатынастардың базисі ретінде, көптеген жағдайда табыстың бөлінуін, несиенің проценттік ставка-сының деңгейін, бюджеттің толығуын, қорланудың бейімділігін анықтайды. Нарықтық экономика жағдайында еліміздің аграрлық секторы экономикасында бағаны мемлекет тарапынан бақылауға қою, нарықтық бағаға кезеңдеп өтуді қамтамасыз етеді. Біріншіден, тауар бағасы құнынан ауытқуы көп болған жағдайда мемлекет сол тауарларға нақты бағалар тағай-ындайды. Екіншіден, нарық баға тағайындалатын тауарлар санын әр кезеңге сай анықтап отырады. Үшіншіден, мемлекет бағалық шектеулерді ендіреді (бағаның ең жоғары деңгейі). Бағаны босаңдату немесе бағаның қозғалы-сына қандайда болмасын бақылау қоюды алып тастау, елімізде азық-түлік тапшылығы жағдайында, өнеркәсіп және қызметтену салаларында монополиялық құрылым қалыптасқан, нарыққа қажет-ті инфрақұрылымның жоқ болуы бағаның шиеленісуіне, бірнеше жылдар бойы құрылған шаруашылық байланыстарының бұзылуына және агроөнеркәсіп кешенінен мол мөлшердегі қаржы ресурстары-ның кетуіне әкеліп соқты. Баға тауарларға енгізілген құнның ақшалай көрінісі болып табылады. Құн өнім бірлігін өндіруге жұмсалған қоғамдық қажетті жұмыс уақыты шамасымен анықталады. Сондықтан еңбектің қоғамдық қажетті шығындары баға белгілеу негізін құрайды. Баға қоғамдық қажетті шығындар деңгейін, сонымен қатар өнім мен көрсетілген қызмет сапасын нақтырақ көрсетуі, ғылыми-техникалық прогресті, ресурс сақтауды белсендірек ынталандыруы, бұйымның техника-лық-экономикалық және тұтынушылық қасиетін жақсартуы, жаңа, алдыңғы қатарлысын ендіруі, экономика режимін күшейтуге көм-ектесуі үшін баға белгілеуді жетілдіру қажет.

Басқа алдағы кезең шығындарының есебі: еңбек демалысының резервін, негізгі құралдарды жөнелтуге және т.Б. Резервтер құру

Шаруашылық қызметінің барысында, кәсіпорында келесі есепті кезеңнің өндіріс шығындарына немесе айналымына жатқызылатын шығындар туындайды. Мұндай шығындарға мынадай жұмсалған шығындар: маусымдық өнеркәсіп саласында өндірісті дайындау бойынша, жаңа өндірісті, жаңа цехтарды құрау және жаңа кәсіпорындарды игеру бойынша, өнімнің жаңа түрін өндіруді игеру, техникалық әдебиеттерге, газеттерге жазылу сомасы, алдағы есепті кезең үшін төленген жалдау ақысы, алдын ала төленген сақтандыру төлемдері және басқа да шығындар жатады.Келешек кезең шығындары 1620, 2920 “Алдағы уақыттың есебіне жататын шығындар” шоттарында жүргізіледі.

Бухгалтерияда шығындар болған кезде Дт 1620,  Кт 3390, 1010 жазуы болса, ол келешек кезең шығынының 1/12 бөлігі /мысалы, газеттерге жазылғанда/, Д 7210 К 1620 жазуымен жабылып отырады.Болашақ кезеңнің есебіне жататын шығындар жыл сайын тізімдеуді қажет етеді. Бұл тізімдеу осы шот бойынша келесі жылға ауысатын қалдықтың ақиқаттығын және олардың жыл ішіндегі өндіріс шығындарына немесе айналым шығындарының есебіне есептен шығаруылының дұрыстығын қамтамасыз етеді.

Басқа шығындардың есебі. Өндірістегі ақаулар есебі.

Өндірістегі ақау деп сапасы бойынша белгіленген стандарттар немесе техникалық шарттарға сәйкес келмейтін, сол себепті тікелей мақсаты бойынша қолданылмайтын немесе оларды түзетуге қосымша шығын жұмсалғаннан кейін қолданылатын бөлшектер, түйіндер мен бұйымдарды атайды. Кәсіпорынға өнім сапасын бақылау жүйесін орнатқанда өндірістегі ақауды анықтаудың әрбір жайтын құжат түрінде рәсімдеу қарастырылады.Анықталған ақауды ақау туралы актімен (немесе ақау туралы хабарландырумен) рәсімдейді. Онда ақауды анықтау уақыты мен орнын, себептері мен оған айыптыларды сипаттайтын егжей-тегжейлі мәліметтер, сондай-ақ ақаудың өзіндік құнын анықтау үшін керекті есеп айырысу мәліметтері мен айыптыдан ұсталатын сома көрсетіледі.Егер жарамсыз бөлшек ақауды түрлі цехтарда анықтағанға дейін өңдеуден өтсе, түпкілікті ақаудың құны актіде әрбір цехтың шығындары бойынша бөлек есептеледі.Ақау туралы акті негізінде бұйым түрлері бойынша ақаудың өзіндік құнының калькуляциясы, себептер мен айыптылар бойынша ақау есебі жасалады; оларды ақаулы өнімдердің ақау изоляторына уақтылы өткізілуін бақылау үшін пайдаланады, бұл ретте ақауға айыптыдан залалдың сомасы ұсталып қалынады.Анықталған ақауды түзету сол ақаулыққа жол берген жұмысшылардың өзіне жүктелген жағдайда аталмыш акті толтырылмайды. Егер ақауға нақты кімнің айыпты екенін анықтау мүмкін болмаса, ақаулы бөлшектерді түзету үшін басқа жұмысшыларға беру керек, бұл ретте ақау туралы акті ақауды түзетуге рұқсат жазып беруге негіз бола алады.