3. Дәріс тезистері

Терминология. Наркотикалық зат терминінің үш критерийі бар: медициналық, әлеуметтік, заңды. Олар бір – біріне тәуелді және белгілі бір затты наркотикалық деп атау тек осы үш критерий негізінде жүргізіледі:

- медициналық критерий – егер сәйкес келетін зат, дәрілік зат, дәрілік препаратты медициналық емес қолданылуы кезінде ОЖЖ-не спецификалық әсер көрсететін болса ( күшейткіш, седативті, галлюцинациялық және т.б.);

- әлеуметтік критерий - егер медициналық емес қолдану ауқымды масштабты алатын болса, онда ол әлеуметтік;

- заңды критерий – жоғарыда аталғандарды ескере отырып, сәйкес келетін затты есірткі деп және есірткі заттар тізіміне кіргізеді;

Осы аталған критерийлердің біреуі болмаса, дәрілік препарат немесе химиялық затты, тіпті осы зат немесе дәрілік препарат қарсы қолданып және сәйкес ауру сезімін шақырса да, бұл оны есірткі деп негіздеуге болмайды.

Наркологиялық жұмыс – бұл алкоголизммен, наркоманиямен және токсикоманиямен ауыратын науқастарға емдік-профилактикалық, медициналық-әлеуметтік және медициналық-заңды көмек көрсететін специализацияланған мекемелер ағымы.

Наркологиялық жұмыс денсаулық сақтау жүйесінде өзінің құрамына наркологиялық мекемелер мен наркологиялық бөлімдер, психиатриялық және жалпы соматикалық емдеу-профилактикалық мекемелер кіреді. Негізгі наркологиялық мекеме диспансер болып табылады, ол наркоманиямен, токсикоманиямен, алкоголизммен ауыратын науқастарға әдістемелік ұйымдастыру және емдеу-профилактикалық көмек көрсетеді.

Химика-токсикологиялық зерттеулерді құжаттау

ХТА жүргізу үшін келесі негізгі құжаттар қажет: 1) химик-токсикологтың анализінің жұмыс журналы, 2) хроматограммалар, 3) спектрограммалар, 4) ЭВМ табулограммалары немесе кестелер, 5) химико-токсикологиялық зерттеулердің тіркеу журналы (№1 кескін), 6) химико-токсикологиялық зерттеу журналы (№ 2 кескін).

Барлық хроматограммаларда, спектрограммаларда және басқа құжаттарда қойылуы тиіс: 1)науқастың аты-жөні, тегі, 2) науқастың стационарлық немесе амбулаторлық медициналық картасының номері немесе медициналық куәләу актінің номері, 3) зерттеу күні мен уақтысы. Біріншілік құжат жоғарыда көрсетілген реквиттерінсіз ХТЗ-ді қорытындылауға болмайды.

Тіркеу журналында ХТЗ-ң жұмыс журналы жазбасының негізіндегі анализ нәтижелерін тіркейді.

Химико-токсикологиялық зерттеу нәтижелеріне акт жазылады, оны жіберілген мекемеге қолға немесе пошта арқылы жіберіледі. Толтырылған акт зерттеу жүргізушілердің қолымен және бас дәрігермен куәландырылады. Акт көшірмесі зертханаларда сақталынады.

4. Иллюстративті материал

Кескін 1

Тіркеу журналы химико-токсикологиялық анализдердің нәтижелері

№№ пп

күні

уақыты

Сынама шифры

ЛПУ атаулары, бөлімдері

А.Ж.Т.

мед. картасы

Зерттеу объекті

Табылғ.көлемі

нәтиже

қолы

алыну

жеткізу

Зерт. жіберу

Кескін 2

Ж л и н и я о т р ы в а олдама « » ________ 19 ___ ж. ______ сағ. ____ мин. _____________________________ Зерттеу объектісі _________________ Ережеге сай жиналған Дәрігер___________________ Мед. Бике ________________ Опер. уполн. _______________ Сынама жеткізілді ______________ « » _________ 19 __ г. ___ сағ ___ мин Химик-токсик. ________ (ЛПУ қалдырылды)

Жолдама химико-токсикологиялық зерттеуге « » ________19 ___ ж. ____ сағ. _____ мин. __________________ жіберілді ______________________________________ (зерттеу нысандары) ______________ № мед. картасы ________ анықтауға ____________________________ Клиникалық диагнозы: __________________ ______________________________________ Қан алынған тері орны өңделді ______________________________________ Дәрігер____________________ Мед. бике ______________ Опер. уполн. _____________ (Зертханда қалдырылды)

5. Әдебиеттер

1. Калетина Н.И. Токсикологическая химия. – М.: ГЭОТАР-Медиа, 2008.

2. Плетенева Т.В. Токсикологическая химия. – М.: ГЭОТАР-Медиа, 2006.

3. Байзолданов Т. Токсикологическая химия ядовитых веществ, изолиремых методом экстракции. – Алматы,2002.

4. Крамаренко В.Ф. Токсикологическая химия. – Киев: Высшая школа, 1989.

5. Швайкова М.Д. Токсикологическая химия. – М.: Медицина,1975.

6. Белова А.В. Руководство к практическим занятиям по токсикологической химии.- М.:

Медицина, 1976.

7. Еремин С.К., Изотов Б.Н., Веселовская Н.В. Анализ наркотических средств, - М.: Мысль,

1993.

6. Бақылау сұрақтары (кері байланыс)

1. «Есірткі зат» терминінің құрамына қандай үш критерий кіреді және неге?

2. «Наркомания» және «токсикомания» терминінің мағынасы қандай?

3. Қандай дәрілік тәуелділік типтерін білесіз және мағынасын түсіндіріңіз?

4. Наркологиялық қызметті ұйымдастыру. Наркологиялық диспансердің құрылысы мен есебі.

5. Біріншілік көрсету кезіндегі амбулаторлық науқасқа толтырылатын құжаттама.

6. Химико-токсикологиялық анализді жүргізу үшін қандай негізгі құжаттар қажет?

7. Химик-токсикологтың жұмыс журналында қандай мәліметтер қолданылады?

8. Химико-токсикологиялық зерттеуді тіркеу журналын толтыру ережесі.

9. ХТЗ «Актін»беру және қол қою ережесі.