7. Бағалау критерилері:

Дәстүрлі баға	Критерилер	Балл
«5»	СӨЖ талаптары үлгісіне сәйкес тапсырманы толық орындаған кезде	9-10
«4»	Тапсырманы толық орындамаған және кішігірім кемшіліктер жіберген кезде	7,5-8,9
«3»	Тапсырманы толық орындамаған және айтарлықтай кемшіліктер жіберген кезде	5-7,4
«2»	Тапсырманы толық орындамаған және айтарлықтай міндеттелген кемшіліктер жіберген кезде, СӨЖ талаптары үлгісіне сәйкес тапсырманы толық орындамаған кезде	0,1 – 4,9
	СӨЖ болмаған жағдайда	0

8. Әдебиеттер:

1. Калетина Н.И. Токсикологическая химия. – М.: ГЭОТАР-Медиа, 2008.

2. Плетенева Т.В. Токсикологическая химия. – М.: ГЭОТАР-Медиа, 2006.

3. Лужников Е.А.Клиническая токсикология. – М.: Медицина, 1999.

9. Бақылау (сұрақтар):

1. Пестицидтерді зерттеудің объекттілерінің изолирлеу әдістері.

2. ФОВ өткір уланудың клиникалық бейнесі.

3. ФОВ пероральды уланудың ерекшеліктері.

4. ФОВ өткір уланудың дифференциальды диагностикасы.

5. ФОВ асқынған улану.

6. Ағзаның детоксикация әдістері.

Несие № 5

Тақырыбы 1. Сот – химиялық сараптамада газ – сұйық хроматографиямен бірге селективті детекторларды қолдана отырып, мәйіт ағзаларынан ФОҚ анықтау.

Мақсаты: Сот – химиялық сараптамада газ – сұйық хроматографиямен бірге селективті детекторларды қолдана отырып, мәйіт ағзаларынан ФОҚ анықтаумен танысу.

Тапсырма:

1. Фосфорорганикалық пестицидтер.

ФОП қатты кристалды заттар,түссіз немесе сары – қоңыр түсті майлы сұйықтықтар.Олардың көбісінде спецификалық жағымсыз иісі бар, бу қысымы төмен, суда аз ериді, липидтерде жақсы ериді.ФОП-нің ұшқыштығы төмен (дихлорфостан басқасының) , суда гидролизге ұшырайды, улы емес қоспалар тузеді және бұл заттармен улану қаупі төмен хлорорганикалық пестицидтерге қарағанда,ХОП ағзаға созылмалы түрде әсер етеді

2. Газ хроматографияcы.

Әдіс жоғарғы сезімталдығына байланысты кеңінен қолданыста, бұл әдіс өсімдік текті және жануар текті тағамдарда, сыртқы ортаның әртүрлі объектілерінде, техникалық препараттарда пестицидтердің микросанын анықтауға және сандық талдауға мүмкіндік береді. Газ хроматографиясының эффективтілігі детектордың типіне және жұмыс уақытына , бөлгіш колонкасына , хроматографирлейтін қоспалардың қасиетіне, қолданылатын аппаратураға байланысты анықталады.Анықталуы капиллярлы калонкаларда полярлығы ажыратылатын қозғалмалы сұйық фазаларда жүреді.Әр жүргізілетін тапсырыста қозғалмалы сұйық фазаны таңдау жеке жүреді.Детекторды таңдау анализ мақсатына және жүргізілетін жағдайына байланысты.Газ хроматографиясы масс – селективті детектормен.ГХ – МС жүйесі библеотекамен жабдықталған, олар пестицидтердің спектрі, метаболиттері және ыдырау өнімі туралы ақпараттар береді.Қазіргі кезде ГХ-МС әдісімен анықтауға және сандық талдауға бірнеше комплексті жүйелер шығарылған.Олардың көбісі алынған ақпаратты ең жаңа математикалық әдісті пайдалана отырып анықтайды.

Орындау түрі: тақырыпты өзі меңгеру, реферат

Орындау критерилері:

• Сұрақтар бойынша әдебиеттермен жұмыс

• Рефератты дайындау және график бойынша тапсыру

• Максимальды балл алу

Тапсыру мерзімдері: 2-ші апта

Әдебиет

1. Токсикологическая химия: метаболизм и анализ токсикантов: учебное пособие + СD/ под ред. Н.И. Калетиной. – М., 2008. – 1016 с. Переплет.

2. Токсикологическая химия: учебник / под ред. Т.В. Плетеневой. – 2-ое изд. – М., 2008. – 512 с. Переплет.

3. Крамаренко В. Ф. Токсикологическая химия / В. Ф. Крамаренко. - Киев, «Высшая школа», 1989.- 272 с.

Бақылау (сұрақтар)

1. Фосфорорганикалық пестицидтер, сипаттамасы, токсикологиясы.

2. Бөліп алу және тазалау ерекшеліктері.

3. ФОП анықтау әдісі.

4. ФОП сандық талдауы.

5. Сот–химиялық сараптамада мәйіт ағзасынан ФОП-ді газ-сұйық хроматографиясының селективті детекторларымен анықтау.

Тақырыбы 2. Металло-лигандты гомеостаз: рекомбинациондық принцип бойынша және антагонисттік регуляция принципі бойынша микроэлементтердің механизмі.

Мақсаты: ағзаның металло-лигандтық гомеостазымен және оның мағынасымен танысу.

Тапсырма: Ағза – бұл динамикалық полилигандтық және полиметаллдық жүйе, оның функциясы үшін металло-лигандтық гомеостаз (МЛГ) қажет.

Алмасу, циркуляция, металл иондарының депонирлеуі олардың табиғи эндогенді ( нуклеин қышқылы, көмірсулар, аминқышқылдар, пептидтер, ақуыздар, витаминдер, гормондар) және экзогенді лигандалармен ( дәрілік препараттар, ас тағамдары) комплекс түзу процесімен түсіндіріледі. Кейбір кездері металл қосылыстардың жиілігі, интенсивтілігі немесе әсердің ұзақтығы адаптациялық сиымдылығы механизмінен жоғары болады. Сол кезде металлдың токсикологиялық дәрежесінің эксперттік бағасы туралы сұрақ туындайды. Металлдың және басқа элементтердің ( мысалы, селен, күшәла) токсикалық әсерін анықтау үшін, осы топ токсиканттардың ерекшк және әртүрлі физикалық және химиялық қасиеттерін ескеру қажет. Қоршаған ортада элементтердің бар болуы, олардың өсімдік және жануар ағзаларына әртүрлі химиялық формада болуы (элеметтік, иондық, коваленттік) химиялық және токсикологиялық қасиеттеріне байланысты болады

2.Табиғатта координиталық әсер элементтері таралған.

Биохимиялық процесстер және физиологиялық көрсеткіштерге синергиялық және антогонисттік әсер көрсететін жұп немесе үштік элементтер кездеседі. Мысалы, Мо антогонистері Cu және Mn –тің жоғары деңгейі Mo –нің айқын жетіспеушілігіне әкеледі, ал Мо қатерлі ісік ауруларын тудыратын факторларының бірі болып есептеледі. Элементтердің біріккен ішек қабырғасындағы фосфорлану процессіне немесе асқорыту ферменттерінің белсенділігіне әсер ету арқылы негізделген.Сонымен қатар, тікелей емес те әсер болуы мүмкін, мысалы асқазан,ішек микрофлорасын белсендіру және көбеюді ынталандыру жолымен әсер ету. Синергиялық механизмдер тіндік және жасушалық метаболизм деңгейінде жұмыс атқарады. МЛГ бұзылыстары металлдар иондарының жетіспеушілігіне немесе күрт көбеюіне , сонымен қатар лигандтар концентрациясының жоғарлауына немесе төмендеуіне әкеледі. МЛГ рекомбинациялық принципке сүйенеді.

Орындау түрі: тақырыпты өзі меңгеру, реферат

Орындау критерилері:

• Сұрақтар бойынша әдебиеттермен жұмыс

• Рефератты дайындау және график бойынша тапсыру

• Максимальды балл алу

Тапсыру мерзімдері: 2-ші апта

Әдебиет

1. Токсикологическая химия: метаболизм и анализ токсикантов: учебное пособие + СD/ под ред. Н.И. Калетиной. – М., 2008. – 1016 с. Переплет.

2. Токсикологическая химия: учебник / под ред. Т.В. Плетеневой. – 2-ое изд. – М., 2008. – 512 с. Переплет.

3. Крамаренко В. Ф. Токсикологическая химия / В. Ф. Крамаренко. - Киев, «Высшая школа», 1989.- 272 с.

Бақылау (сұрақтар)

1. Токсикалық металлдардың негізгі факторлары.

2. Металлолигандты гомеостаздың негізі (МЛГ).

3. Табиғи эндогенді лигандалар.

4. Экзогенным лиган­даларға не жатады?

5. Рекомбинациялық принциптің көрнектілігі.

Тақырыбы 3. Клинико- токсикологиялық және сот-химиялық проблемалары, МЭ дефицитімен, көп мөлшерде болуымен және дисбалансымен байланысты.

Мақсаты: металл элементтердің клинико- токсикологиялық және сот-химиялық проблемаларымен танысу.

Тапсырма:

1. Макро- және микроэлементтердің ағзадағы рөлі және мағынасы.

Ағзадағы макро- и мик­роэлементтердің рөлі мен мағырасын ескере отырып, металл және металл емес элементтерді де ескеру керек. Металлдың және басқа элементтердің ( мысалы, селен, күшәла) токсикалық әсерін анықтау үшін, осы топ токсиканттардың ерекшк және әртүрлі физикалық және химиялық қасиеттерін ескеру қажет. Металлдар табиғи жолмен деградацияға ұшырамайды, сондықтан олардың әсерінің айқындығына әкеледі, басқа тұрақты табиғи органикалық токсикалық заттарға қарағанда. Ерітінділерде металл қосылыстары ионизацияға ұшырауы абсорбцияға ықпал етеді, токсиканттардың бөлінуіне және шығарылуына әсер етеді. Химиялық жағдайы және қышқылдану дәрежесі металл қосылыстардың токсикологиясына әсер етеді. Басқа жағынан, сыртқы орта жағдайына (рН, температура, лигандтардың болуы) байланысты металлдар био- және экожүйеде болуына әкеледі. Металл тұздарының (металдың иондық формасы) токсикологиялық қасиеті бар, олар комплекс түзетін металлдардан ерекше болады. Комплексті металлдар молекуланың геометриясына, табиғи лигандтарына, тұрақтылыққа және басқа да факторларға байланысты өзін әртүрлі көрсетуі мүмкі, ол олардың абсорбциясына және ағзада таралуына әсер етеді. Металлома компоненттерінің сандық өзгерісі— өнімнің металлдардың иондық және атом формаларының нуклеотидтармен және нуклеозидтермен, ақуыздармен және аминоқышқылдарымен, көмірсулармен және жоғарғы май қышқылдарымен, гормондармен және простагландиндермен әрекеттесуі, көбінде білінбей қалады. Металл тірі жасушада кластер немесе комплекс күйінде болуы мүмкін, және де иондық немесе молекулярлық формада болады. ВЭЖХ-ИСП-МС, КЭ-ИСП-МС-ЯМР немесе ВЭЖХ-ИСП-МС-ЯМР кешенді аналитикалық немесе тандемді,метабономиктер және метаболомиктер жүйелерінің ендірілуіне байланысты биологиялық белсенді амфотерлік элементтердің жасуша ішілік және жасуша аралық құрылымдарда (мысалы селен),сонымен қатар биомаркерлерде (табиғи органикалық метаболиттер) металлдардың орналасу қалпын анықтауға мүмкіндік береді.Қоршаған ортада металлдардың белгілі шарттарда бір қалыптан екінші қалыпқа ауысуы био­геохимиялық циклдармен байланысты. Табиғатта координиталық әсер элементтері таралған. Биохимиялық процесстер және физиологиялық көрсеткіштерге синергиялық және антогонисттік әсер көрсететін жұп немесе үштік элементтер кездеседі.мысалы жұп элементтер Ре/Мп, Ре/2п, 2п/Си, Сё/Си, Си/Мо және т.б., үштік элементтер (I₂, Са, РСу ). (Мо. Си, S0₄²).

2. Адам ағзасында 80-нен астам химиялық элементтер табылған.

Эксперименттермен патологияның 3 үлкен мәселесін қарастырады: элементтердің жетіспеушілігі, элементтердің интоксикациясы жәнеэлементтердің дисбалансы. МЛГ бұзылыстары металлдар иондарының жетіспеушілігіне немесе күрт көбеюіне , сонымен қатар лигандтар концентрациясының жоғарлауына немесе төмендеуіне әкеледі. Молекулярлықтан бүкілағзалық деңгейлердегі жүйе элементтерінің сандық өзгерістерімен қатар, олардың топтық ауысуы сол жүйе қаситтерінің трансформациясына соқтырады. Дәрілік заттардың көбісінде электронодонорлық топтар бар және олар белсенді лигандтар болып есептеледі. Кешеннің тұрақтылығы тұрақтылық константамен сипатталады, ал ол өз кезегінде лиганд алмасу процесстерінің бағытын жоспарлауға мүмкіндік береді (тұрақты кешен ең кіші тұрақсыздық константаға ие). Биокешеннің тұрақтылығы көптеген факторлармен анықталады: комплементарлық, стереоселективтік, микроэлементтер және лигандтардың табиғаты, молекула ішілік және молекула аралық тұрақтандырушы және тұрақсыздандырушы әсерлері және т.б. Химиялық агенттер, және соның ішіндегі металл қосылыстар,жасуша апоптозының қалыпты жағдайын бұзуға бейім. Тікелей және тікелей емес генотоксикалық қасиеті бар, табиғаты әртүрлі металлдардың қосылыстары биотеррористиялық актілерде жасырын түрде қолданылуы мүмкін.

МЭ қалпына келтіру өте қиын. Қазіргі кезде жеке микроэлементтердің ағзадағы жетіспеушілігімен күрес жүргізіледі, оның бірінші қатарда йод, селен, мырыш және темір микроэлементтеріне көп көңіл бөлінеді. Орындау түрі: тақырыпты өзі меңгеру, реферат

Орындау критерилері:

• Сұрақтар бойынша әдебиеттермен жұмыс

• Рефератты дайындау және график бойынша тапсыру

• Максимальды балл алу

Тапсыру мерзімдері: 2-ші апта

Әдебиет

1. Токсикологическая химия: метаболизм и анализ токсикантов: учебное пособие + СD/ под ред. Н.И. Калетиной. – М., 2008. – 1016 с. Переплет.

2. Токсикологическая химия: учебник / под ред. Т.В. Плетеневой. – 2-ое изд. – М., 2008. – 512 с. Переплет.

3. Крамаренко В. Ф. Токсикологическая химия / В. Ф. Крамаренко. - Киев, «Высшая школа», 1989.- 272 с.

Бақылау (сұрақтар)

1. Макро- және мик­роэлементтердің адам ағзасындағы рөлі және мағынасы

2. Әртүрлі биохимиялық процеске және физиологиялық көрсеткішке синергиялық және антогонисттік элементтердің әсер етуі.

3. Ағзадағы элементтердің өзара әрекеттесуі.Апоптоз процесіне микроэлементтердің әсері.

4. Металлдардың токсикалық әсеріне әсер ететін факторлар.

5. Адам статусының элементтік бағасы.

Несие № 6

Тақырып 1. Элементті статустың бағасы бойынша жеке идентификациясы (крименалдық зерттеулер). 

Мақсаты: жеке идентификациядағы аналитикалық диагностика тәрізді биообъектідегі микроэоементтерді заманауй әдісімен зерттеуді таныстыру. 

Тақырыбы: тақырып бойынша әдебиеттерді меңгеру

Элементті статустың бағасы бойынша жеке идентификациясы.

Қазіргі уақытта ғылыми бірлестікте жаңа нозологиялық бірлік және оқу дисциплинасы қалыптасып жатыр: микроэлементология, өз кезегінде жалпы және жеке(биологиялық, медициналық, токсикологиялық, агрономиялық, химиялық және т.б.)бөлінеді. Мәскеу қаласының университетінің профессоры В.И. Вернадский дәрігерлердің ХІІ съезінде “жер қабатының химиялық құрылысы” туралы, <таралған элементтер> және адам денсаулығының жағдайы туралы баяндамасын жасады, сол кезден бір ғасырдан уақыт өтті. Адамның микроэлементоздары, тұқым қуылаушылық формасынан басқа, эндогенді табиғаты бар, бірақ интенсивтілігі және организмнің индивидуалды және металло-лигантты гомеостазының (МЛГ) генетикалық механизмдерінен байланысып тұр. Дифицитке, артықшылықтарына және МЭ дисбалансына организмнің әртүрлі жауаптарымен түсіндіріледі. Микроэлементология аумағындағы мамандар биообъектілердегі МЭ көп элементті әдістерімен системалы анализбен игеру керек.

Қазіргі уақытта биомедициналық үлгідегі элементтердің аныұталуына индуктивті-байланысқан плазмамен атомды-эмиссионды спектрометрия (АЭС-ИСП) және индуктивті-байланысқан плазмамен масс-спектроскопия (ИСП-МС) әдістері көп таралған. Олар бірге және бөлек бір уақытта бір үлгіде 60 және оданда көп макро-, микро- және ультрамикроэлементтерді анықтайды. Олар адам организмінде бір элементтнрдің басқалармен қарым-қатынасының бағасына керек. Осылайша, дефициттің, артықшылықтарының және МЭ дисбалансының түсініктері қатал аналитикалық мінезіне ие болуы керек. Қазіргі уақытта негізгі мәселе тек қана МЭ абсолютті сандығының есебінің анықтау қорытындысының дұрыс алгоритмдерді таңдауға байланысты емес, олардың қарым-қатынасы да, сонымен қатар клиникалық маңызды биолиганттардың (биомаркерлер немесе МЭ дисбалансының молекулярлық индикаторлар) құрамы, МЭ табуындағы йоногенді немесе координирленген түрлерінің анықталуы. Әр түрлі патологиялық жағдайлардағы организмнің тіндердің және клеткаларының деңгейіндегі микроэлементтердің (МЭ) құрамын және зат алмасуындағы өзгерістерді молекулярлық медицина аумағындағы зерттеулер көрсетеді.

Артықшылық немесе дефициторганизмге микроэлементтердің тіршілік жеріне түсуі, олардың биожерлерде жиналуына әсер етеді. Экологиялық ауруларында және техногенді микроэлементоздардың донозологиялық диагностикасындағы экспозициялы маркерлер түріндегі сандығында пайдалануға мүмкіндік береді. Металдардың қатысуымен, организмде өтетін, биопроцесстердің көбісі жергілікті мінезіне және әр түрлі факторлардың тәуелсіздігіне қарамай, заманауй әдістердің аналитикалық анализінің мүмкіншіліктері, МЭ әсерінің сандығын бағалауға мүмкіндік береді.

Орындалу түрі: тақырып бойынша өзіндік жұмыс, реферат

Орындалу критерилері:

• Берілген тақырып бойынша, сұрақтар бойынша әдебиетпен жұмыс істеу

• рефератқа дайындалу және график бойынша тапсыру

• максималды балл алу

Тапсыру мерзімдері: Екінші апта

Әдебиет:

1. Токсикологическая химия: метаболизм и анализ токсикантов: учебное пособие + СD/ под ред. Н.И. Калетиной. – М., 2008. – 1016 с. Переплет.

2. Токсикологическая химия: учебник / под ред. Т.В. Плетеневой. – 2-ое изд. – М., 2008. – 512 с. Переплет.

3. Крамаренко В. Ф. Токсикологическая химия / В. Ф. Крамаренко. - Киев, «Высшая школа», 1989.- 272 с.

Бақылау (сұрақтар)

1. Микроэлементтер туралы жалпы мәліметтер. Маңызды эссенциалды және шартты-эссенциалды микроэлементтер. Токсикалық микроэлементтер. Өмірдің әртүрлі кезеңіндегі адам организміндегі микроэлементтердің құрамы.

2. Металды-лигандты гомеостаз. Организмнің гомеостатикалық функциялардағы микроэлементтердің қатысуы.

3. Периодты және техногенді локустардың организмдегі микроэлементтердің қанығуы (перенасыщение).

4. Микроэлементті алмасудың патологиясы. Микроэлементтер балансының бұзылуы.

5. Аналитикалық диагностика тәрізді биообъектідегі (маңыздылықтары, қиыншылықтары, жеткіліксіздік, дамудың перспективалары) микроэлементтердің заманауй әдістерінің мінездерін салыстыруындағы зерттеуі.

6. Медицинадағы, сот-медицинадағы және фармацевтикалық дағы жедел және созылмалы металлотоксикоздардың аналитикалық диагностикалық сұрақтары.

Тақырып 2. Минералдардағы және биологиялық сұйықтықтардағы улы металлдарды анықтаудағы атомды-абсорбционды спектроскопия қолданыундағы перспективалары.

Мақсаты: улы металлдарды анықтаудағы атомды-абсорбционды спектроскопия қолданыундағы перспективаларымен танысу.

Тапсырма: тақырып бойынша әдебиетті меңгеру

Токсиканттардың элементті анализіндегі атомды спектрометрия мен ядерлі әдістер.

Атомды-абсорбционды анализінде затты атомизацияға сынайды. Бірақ та атомдардың қозуы болмайтындай етіп істеу керек. Осындай күйде, атомдық булар деп аталынатын, одан резонанстты сәулелер өтетін, атомдардың кванттарды жұту қасиеті бар. Содан, сәуленің интенсивтілігі кішірейіп, оны өлшеуге болады. Өз квантын жұта отырып, атом қоздырғыш күйіне содан кейін негізгі күйіне өтеді. Бірақ та сәйкес энергия деградирленеді, яғни өзгеріп отыратын түрден-жылыға дейін.

Сызыұшалы атомдарының спектрлерінің ерекшеліктерінің спектрлері атомдарының сыртқы электронды оболочкалы құрылысының және оның электрондарымен толуы, барлық бүтіндей анықталады. Теорияда кванттар сандарының және сәкестаңбалық аппратының көмегімен әр деңгейінде электрон энергиясын мінездецді қабылдаған. Спектрлердің пайда болуына әкелетін, электронды ауысуларды суреттеп беруге мүмкіндік береді. Атомның спектрометрия әдістерінде орбитальді квант санының өзгеруіндегі электронды ауысуларды ғана іске асырылуы мүмкін. Кейбір кезде сәйкес ауысулар “оптикалық электрон” терминімен белгіленеді.

Атомды-абсорбционды және атомды-эмиссионды әдістері дің анықталуымен негізінде индуктивті-байланысқан плазмамен (ИСП) және электротермиялық атомизацияның қолдануымен мінзделеді..

Сурет. Негізгі (0) және қоздырылған (1.2) деңгейлердіің арасындағы электронды ауысулар- атомды спектрлердің пайда болуының себебі.

Орындалу түрі: тақырып бойынша өзіндік жұмыс, реферат

Орындалу критерилері:

• Берілген тақырып бойынша, сұрақтар бойынша әдебиетпен жұмыс істеу

• рефератқа дайындалу және график бойынша тапсыру

• максималды балл алу

Тапсыру мерзімдері: Екінші апта

Әдебиет:

1. Токсикологическая химия: метаболизм и анализ токсикантов: учебное пособие + СD/ под ред. Н.И. Калетиной. – М., 2008. – 1016 с. Переплет.

2. Токсикологическая химия: учебник / под ред. Т.В. Плетеневой. – 2-ое изд. – М., 2008. – 512 с. Переплет.

3. Крамаренко В. Ф. Токсикологическая химия / В. Ф. Крамаренко. - Киев, «Высшая школа», 1989.- 272 с.

Бақылау (сұрақтар)

1. Атомды спектрометрия және ядерлы анализ әдістері. Жалпы мінездемесі

2. Токсиканттардыңэлементті анализіндегі улы металлдарды анықтаудағы атомды-абсорбционды спектроскопия қолданылуы.

3. Биологиялық сүйықтықтардағы металдық уларды анықтауындағы әдістің қолданылуы.

Тақырып 3. Рентгенді-флуоресцентті талдау. Оларды микроэлементтерді талдауда қолдану.

Мақсаты: микроэлементтердің анализіндегі рентгендік әдісімен таныстыру.

Тапсырма: тақырып бойынша әдебиетті меңгеру

Рентенді спектрометрия әдісінде ішкі энергетикалық атом деңгейлерінің ауысуларына жауап беретін сигналдарды белгілейді. Квант энергиясы мұнда үлкенірек, ал толқын ұзындығы кішірек, ол 0,001-10нм. құрайды. Рентгендік аумағында тұрақты түрде, жүйеден тыс бірліктердің толқын ұзындығын өлшейтін-ангстремдер (0,01нм.-100А⁰) Оптикалық спектрометриядан ерекшелігі рентгендік спектрометрияда электронды ауысулар басым квант санының өзгеруінде. Оған рентгендік сәуленің үлкен энергиясы сәйкес келеді-4-11 эВ.

Рентгенді, эмиссионды және флюоресцентті анализ 13 тен көп ретті көмірімен элементтерді сандық анықтауда және идентифицирлеуге мүмкіндік береді, 10 мкм-ге дейін рұқсатымен локальды анализ болуы мүмкін.Осы зерттеу жұқа пленкаларды және кейбір қатты биологиялық үлгілерді зерттеуге өте қолайлы. Кристалды заттардың құрылысын зерттеуде-кристалдардың идентификациясын-рентгенді сәулелердің дифракциясын зерттейді. Сандығын анықтаған кезде флюоресцентті әдісті қолдануға болады.

Рентгенді флюоресцентті әдісте рентгендік сәулелену иницирленеді. Ол басым квант санының өзгеруімен ішкі электронды оболочкалардағы электронды ауысулар іске асатын біріншілікті шақырады. Идентифицирленетін элементтерге жауап беретін ,бөлек спектральді сызықтарға жазылуға болатын квванттардың есебінің жағдайын өзгертуге осылай болады. Жазылған импульстердің саны анықталып жатқан элемент атомының санына пропорционал. Бұл сандық анализдің негізгісі болып табылады.

Орындалу түрі: тақырып бойынша өзіндік жұмыс, реферат

Орындалу критерилері:

• Берілген тақырып бойынша, сұрақтар бойынша әдебиетпен жұмыс істеу

• рефератқа дайындалу және график бойынша тапсыру

• максималды балл алу

Тапсыру мерзімдері: Екінші апта

Әдебиет:

1. Токсикологическая химия: метаболизм и анализ токсикантов: учебное пособие + СD/ под ред. Н.И. Калетиной. – М., 2008. – 1016 с. Переплет.

2. Токсикологическая химия: учебник / под ред. Т.В. Плетеневой. – 2-ое изд. – М., 2008. – 512 с. Переплет.

3. Крамаренко В. Ф. Токсикологическая химия / В. Ф. Крамаренко. - Киев, «Высшая школа», 1989.- 272 с.

Бақылау (сұрақтар)

1. Рентгендік әдістің анализінің жалпы мінездемесі

2. Рентгендік спектрометрияның әдісі.

3. Микроэлементтердің рентгендік эмиссионды және флюоресцентті анализі, мінездеме.

Несие № 7