5. Шындығы мен растығы.

6. Өзара жұмыс жасауға ынталығы

7. Позитивтік ынта

Оқыту, зерттеу үрдісінде мұғалім мен оқушының рөлі неде?

Мұғалім:

• мақсат, міндет қояды

• оқушымен бірлесіп, мәселе қалыптастырады

• идеялар ұсынады

• берілген шаблон бойынша жобаны суреттейді

• кеңес беруші, сарапшы, менеджер рөлін атқарады,оқушылардың іс-әрекет жетістіктерін және шығарған қорытындыларын бағалайды, әртүрлі сайыстарға жобаларды ұсынады

Оқушы:

• мәселені талқылайды

• міндеттерді қалыптастырады

• жоспарлайды

• қажетті ақпаратты таңдап, жинайды

• зерттеу әдістерін іздестіреді

• өздігінен жинаған мәліметтерін талдайды

• аралық қорытындыларды талқылайды

• мультимедиялық презентация,фильм, шығармашылық есеп жасап қорғайды

21. Мәтін арқылы тіл дамытудың ғылыми негіздері

Қазақ тілін оқыту әдістемесінде тіл ұстарту мәселесі нақтылы да жүйелі жүргізілмей, тіл ұстарту мәселесінің өзі де әлі де нақтыланбай, оны жүзеге асырудың бағыттары, жолдары анық белгіленбей, белгілі бір жүйеде қолданылмай жүргендіктен, оқушылардың шығармашылық жазу жұмыстарының т.б. сапасы төмен дәрежеде екндігі соңғы уақытта баспасөз беттерінде жарияланып жүрген мақалаларда айтылып та жүр. Бұл фактілер, біріншіден, оқушылардың тілін дамытуға байланысты олқылықтардың орын алуымен айқындалса, екіншіден, тіл дамыту әдістемесіндегі нақтылықты қажет етумен айғақ болады. «Тіл дамыту» мен «Тіл ұстарту» ұғымдарын нақтылап айқындау қажеттігі әдіскер-ғалым Б.Жахинаның айтқандарынан көрінеді. «...Әрі қазақ тілі әдістемесі бойынша дұрыс қалыптаспай келе жатқан, мектеп мұғалімдерінің арасында қиындық келтіріп), әр түрлі ой-жорамал туғызып жүрген «Тіл дамыту» әдістемесіне жүйелілік енгізу үшін «Тіл ұстарту», «Тіл дамыту» деген екі атаумен аталып жүрген екі терминнің өзін, екеуінің де алдына қойып отырған мақсат-мүддесі оқушы тілін дамыту, ойын жазбаша әрі ауызша түде сауатты, көрікті жеткізе білуге үйрету болғандықтан бір ғана атаумен атаса да дұрыс болатын сияқты».

Мәтін арқылы тіл дамыту жолдары туралы Т.Әбдікәрімова, Т.Әбдіғалиева, К.Шаймерденовалардың «Қазақ тілін оқыту әдістемесі» еңбегінде жазылған. Мұнда тіл дамытудың нег.жолы ретінде сөздік жұмыс жүргізуді атап көрсетеді. Оқушының сөздік қорын үнемі байытып отыру – тіл дамытудағы нег. мәселе. Сөздік қоры бай адамның ойын анық жеткізу мүмкіндігі де мол болады. Сөз мағынасын түсіндірудің ең 1-тәсілі сөздік дәптерге түсінуге қиын және жаңа деген сөздерді теріп жазғызады да, оны үнемі оқытып, қайталатып отырады. Мұндай әрекеттен сөздің мағынасын және жазылуын еске сақтатып отыруға мүмкіндік туғызылады. Келесі тәсілдердің бірі – заттың өзі немесе заттың суреті көрсетіледі және синоним сөздер пайдаланылады, кейде сипаттамалы түсіндіру әдіс-тәсілдері қолданылады. Мәтінді талдаудағы мұғалімнің дайындық жұмысы: 1) мұғалім тексті таңдайды; 2) таңдалған мәтін оқылады; 3) мазмұнына зейін қойылып, сипаттама беріледі; 4) тәрбиелік мәнін ашады.

22. Қазақ тілін оқытуда электрондық оқу құралын қолдану жолдары

Қазіргі заман талабы бойынша білім берудің ақпараттандырудың негізгі талаптарының бірі – оқу үдерісіне мультимедиалық технологиялар мен коммуникативтік интерактивті әдістемелердің үйлесімді байланысы негізінде жасалған, оқыту және тексеру электрондық бағдарламаларды, оқулықтарды енгізу.

Интерактивті тақтаның келуіне байланысты оқытудың жаңаша әдісі пайда болды. Мұғалімдер өз сабақтарында мейлінше интерактивті тақтаны пайдалана отырып, жан-жақты ізденіп, сабақтарын қызықты, әрі тартымды, нәтижелі өткізуге тырысуда. Интерактивті тақтаның мүмкіншілігі шексіз.

 Сабақта интерактивті тақтаны дұрыс пайдалану мазмұнды ұғымдардың қалыптасуына көмектеседі, оқушылардың логикалық ойлау және сөйлеу қабілетін дамытуға, нақтылы құбылыстарды қарастыру және талдау негізінде, кейін практикада қолданылатын тұжырымдарға келулеріне көмектеседі.

 Сонымен, оқуда интерактивті тақтаны пайдалану арқылы оқушылардың білімі нанымы болады. Сонымен қатар интерактивті тақтамен орындалатын жаттығулар оқушылардың білімді меңгеруін жеңілдетеді, деректерді есте сақтауға ықпал жасайды.

 Оқушылардың көпшілігі естігенінің 5% және көргенін 20 % есте сақтайтыны белгілі. Аудио – және видеоақпаратты бір мезгілде қолдану есте сақтауды 40-50 % дейін арттырады.

 Интерактивті тақтада орындалатын тапсырмалар бір мақсатқа бағытталған, өзара байланысты әрекеттердің тұтастығын көрсетеді. Ол әрекеттер тілдік және ой операциясының күрделенуіне байланысты болады.

 Оқу тапсырмаларының негізінен, жазба түрде орындалуын қажет ететін логикалық тілдік жаттығулардың арқалайтын «жүгі» салмақты, өйткені бұл жаттығулар арқылы оқушы қазақ тілі тақырыптарын грамматикалық ерекшелігін танудың нық әрі сенімді баспалдағын қалайды және оқушы үшін маңызды болып табылатын жазу, орфография ережелерін меңгереді.

 Білім берудегі интерактивті тақтаны қолданудың үш кілттік бағытының артықшылығын қарастырайық.