5. Тақырып. Жиынтық ұсыныс және жиынтық сұраныс. Ad-as үлгісі

1.Жиынтық сұраным және оның факторлары.

2. Жиынтық ұсыным, оның классикалық және кенсиандық

үлгілері

3. Макроэкономикалық тепе-теңдік: қысқа және ұзақ мерзімдегі

тепе-теңдік, тұрақтандырушы саясат.

Жиынтық сұраныс қисығы баға деңгейі мен өнім өндірісіндегі тауарлар нарығы мен активтер нарығының тепе-теңдігін көрсетеді. Жиынтық сұраныс қисығының кез-келген нүктесінде, мәселен графикте көріп отырғанымыздай В нүктесінде тауарлар нарығы мен активтер нарығы тепе-тең.

Біз енді жиынтық сұраныс қисығының неліктен қарама-қайшы икемді екендігін түсіндіре аламыз. Мәселен, тауарлар және активтер нарығы осы берілген баға деңгейіне Р_в өндіріс көлемі деңгейіне Ү_в тепе-теңдікте болады. Еңді баға деңгейі төмендеді делік. Берілген номиналды ақша ұсынысында баға деңгейінің түсуі нақты баланстық өсуіне әкеледі. Нақты баланстардың ұлғаюына процент ставкасын азайтатындығын, инвестициялық сұранысты арттыратындығын, сәйкесінше жиынтық шығындарды ұлғайтатындығын еске түсірейік. Баға деңгейі төмендегенде шығындардың теңдік деңгейі өседі, сондықтан АD қисығы қарама-қайшы иіледі. Төменде мұны толығырақ қарастырамыз.

Жиынтық сұраныс пен жиынтық ұсыныстың өзара әсері.

Б аға деңгейі Б аға деңгейі AS

Р AS Р

Р¹ Е¹

Р¹ Е¹

Е

Р₀ АD¹ Р₀ Е AD¹

AD AD Y₀ Y¹ Y₀ Y¹

Өндіріс, кіріс (а) Өндіріс, кіріс (б)

График. Жиынтық сұраныс қисығының АD-АD¹ орын ауыстыруы жиынтық ұсыныс қисығының иілуіне байланысты. (а) графигінде жиынтық сұраныс қисығының қозғалуы өнім өндірісінің ұлғаюына әкелсе, (б) графигінде керісінше баға деңгейінің өсуіне, ал өндіріс көлемінің сәл ғана өсуіне әкеледі.

Жиынтық сұраныс қисығын анықтау арқылы алдыңғы бөлімдерге талдау жасаудың маңызын түсінеміз. Жиынтық сұраныс қисығы тауарлар және активтер нарығының өзара тепе-теңдігін көрсетеді.

Жиынтық сұраныс қисығы баға деңгейі мен өндіріс көлемі арасындағы байланысты көрсетеді. Мәселен, графикте Р_с баға деңгейінде фирма Ү_с тең өндіріс көлемін қамтамасыз етуге дайын, өндіріс көлемінің деңгейі фирмалардың өздерінің тауарларының, еңбекке төлейтін саласының, т.б. бағасына тәуелді. Сәйкесінше жиынтық сұраныс қисығы өндіріс факторлары нарығының талаптарын, әсіресе тауарлар нарығы сияқты еңбек нарығының талаптарын бейнелейді.

Жиынтық сұраныс және жиынтық ұсыныс қисықтарын анықтау.

Б аға деңгейі

P

Өндіріс көлемі, кіріс

Дәрісті өздігінен қайталау сұрақтары:

1. Жиынтық сұраныс қисығының теріс көлбеуі немен түсіндіріледі?

2. Тұрақтандырушы саясаттың мақсаты қандай?

6- тақырып. Тауар және ақша нарығындағы макроэкономикалық тепе-теңдік.

IS-LM үлгісі.