Ғылыми зерттеу және өңдеу жұмыстарын ұйымдағы қызметкерлер саны

(адам)

	жалпы	Олардың ішінде:
		Зерттеушілер мен техниктер	Көмекші персонал	басқалары
Барлығы 1999 2000 2001 2002 олардың ішінде ғылыми дәрежесі бар: ғылым докторы 1999 2000 2001 2002 ғылым кандидаты 1999 2000 2001 2002	19050 19510 20208 20741 1280 1399 1358 1325 4324 4624 4561 4461	10803 10192 10363 10730 939 948 938 942 2924 2797 2756 2689	3047 2637 2793 2990 3 - - - 58 2 4 3	1632 1927 2183 2278 - - - - 1 - 1 1

Ғылыми педагогикалық қызметкерлерді қоса алғанда.

Ғылыми зерттеу жұмыстар мен әртүрлі секторлардағы ғылыми-педагогикалық қызметкерлер де айналысатыны мәлім. Жалпы алғанда жыл сайын ғылыми педагогикалық қызметкерлер саны өсуде, бірақ 2000 жылмен 2001 жылды салыстырғанда докторлар мен кандидаттар 4% азайған. Ал мемелкеттік сектордағы ғылыми-педагогикалық қызметкерлер 2000 ж 2001 салыстырғанда азайған. Ал кәсіпкерлік секторда керісінше көбейген. Себебі қазіргі кезде жеке кәсіпкерлік секторында енгізіліп жатқан инновациялық процестер көп жүргізілуде. Ол ғылыми-техникалық дамудың, ғылыми зерттеулер арқасында жүзеге асуда жоғары білім беру секторында 2000 ж салыстырғанда 2001 ж ғылыми атағы бар ғалымдар азайып, жеке коммерциялық емес секторларда көбеюде. Бұл мәліметтерді толық келесі кестеде көруге болады.

Кесте Зерттеу мамандары мен ғылыми-педагогикалық

қызметкерлер саны

(адам)

	Барлығы	Олардың арасында ғылыми атаққа ие
		Ғылым докторы	Ғылым кандидаты
Барлығы 1999 2000 2001 оның ішінде: мемлекеттік сектор 1999 2000 2001 кәсіпкерлік сектор 1999 2000 2001 Жоғары білім секторы 1999 2000 2001 жекеменшік коммерциялық емес сектор 1999 2000 2001	13192 13763 14092 9920 6523 7308 828 1252 1543 2399 5897 5062 45 91 179	1277 1399 1358 1101 695 823 3 20 43 171 679 488 2 5 4	4265 4624 4556 3410 2207 2439 58 135 147 788 2272 1957 9 10 13

Жалпы ғылыми-техникалық жұмыстардың көлемінің соңғы 2001-2002 ж салыстыра қарасақ олардың көлемі өскенін көреміз. Оның себебі ғылымға бөлініп жатқан қаржы көлемінің өсуінде. Бұл туралы мәлімет келесі кестеде көрсетілген. 21.11. ғылыми-техникалық жұмыс көлемі.

Кесте

Ғылыми техникалық жұмыстардың көлемі

(млн. тенге)

	Всего		Оның ішінде өз күшімен орындалған жұмыстардың саны
	2001	2002	2001	2002
Ғылыми техникалық жұмыстардың көлемі Оның ішінде: Зерттеулер мен өңдеу жұмыстары Ғылыми-техникалық қызмет көрсету	9238,8 7657,2 1581,6	13763,1 9373,0 4390,1	8546,1 7058,4 1487,7	11636,2 7351,6 4284,6

Қазақстандағы ғылыми-техникалық өнім нарығын зерттеу нәтижесінде сұрастырылған кәсіпорындардың 65,89. Жаңа техника және технология енгізуді қажет етеді деп түсінеді, ал оған тежеу ретінде келесі негізгі себептерді көрсетеді.

• қаржы қаражатының болмауы-52,6%

• тапсырыс берушінің төлем қабілеттілігі-41,7%

• жоғары пайыз мөлшері-21,1%

• өнімге сұраныстардың болмауы-10,5%

Қазақстанның жалпы кәсіпорындарының санының 75,7% кәсіпорындардың техникалық негізін жақсарту бойынша өздерінің ғылыми жұмыстарын жүргізуге мүмкіндігі жоқ, сондай-ақ өнеркәсіпте бұл көрсеткіш орта есеппен 64,8%, ал құрылыста 77,9%, ал көлікпен байланысты 62,4%, а/ш-да 87,8% құрайды.

Ғылыми кадрларды дайындау

Өндірістік ұйымдар мен кәсіпорындардың ғылыми-техникалық персоналы өздерінің зерттеу жұмыстарын ағымдағы өндірістік қажеттіліктерді қанағаттандырумен бірге атқаруда. Қазақстанда ғылыми-техникалық қызмет үшін кадрларды ЖОО жүйесінде және аспирантура мен докторантурада дайындайды. Жоғары ғылыми кадрларды дайындайтын ұйымдар жылдан жылға өсуде. Оны келесі кестеден көруге болады.

Кесте Жоғары ғылыми квалификация кадрларын дайындауды жүргізетін ұйымдар саны

	1999	2000	2001	2002
Аспирантурасы бар барлық ұйымдар саны Оның ішінде: Ғылыми ұйымдар Жоғары оқу орындары Докторантурасы бар барлық ұйымдар саны Оның ішінде: Ғылыми ұйымдар Жоғары оқу орындары	121 75 46 37 19 18	121 71 50 39 21 18	124 74 50 53 28 25	127 76 51 55 35 20

Ғылыми-техникалық саланы қаржыландырудың қиындығы мен кадрлардың қысқаруына қарамастан аспирантурада оқып жүргендердің саны 1995 –2002 ж 2 есе артқан. Олардың ішінде ЖОО-ғы бітірген аспираттар үлесі көп 2002 ж 84,8% құраған.

Бұл мәліметтерді келесі кестеден көруге болады. 13 (21.6.)

кесте

Аспиранттардың қабылданған және бітіргендер саны

(мың адам)

	1999	2000	2001	2002
Аспиранттар саны (жыл соңына)- Барлығы Оның ішінде ғылыми ұйымдарда оқығандардың саны: Оның ішінде өндірістен тыс Жоғары оқу орындарында Оның ішінде өндірістен тыс Жалпы қабылданған аспиранттар Оның ішінде: Ғылыми ұйымдардың аспирантурасына Оның ішінде өндірістен тыс Жоғары оқу орнының аспирантурасына Оның ішінде өндірістен тыс Бітірген аспиранттар барлығы Оның ішінде: Ғылыми ұйымдардың аспирантурасынан Оның ішінде өндірістен тыс Жоғары оқу орындарының аспирантурасынан Оның ішінде өндірістен тыс Жалпы бітіргендер санынан диссертация қорғағандар Барлығы Оның ішінде: Ғылыми ұйымдар аспиранттары Оның ішінде: өндірістен тыс оқғандар Жоғары оқу орнының аспиранттарының ішінде өндірістен тыс оқығандар	4919 815 519 4104 2231 1083 157 100 925 387 1239 206 147 1033 751 228 60 45 168 135	4691 717 422 3974 1805 1439 232 146 1207 457 1467 257 198 1210 862 191 33 22 158 139	4792 781 451 4011 1657 1844 350 224 1494 791 1482 260 180 1222 789 185 42 29 143 122	5321 927 564 4394 1981 1937 354 231 1583 846 1154 175 98 979 464 113 31 22 82 59

21.7. кестеде ғылыми салалары бойынша аспираттар саны көрсетілген. Осы кестені талдай отырып ең көп аспиранттар саны экономика саласында екенін көруге болады және олардың саны жыл сайын өсуде. Себебі экономика саласы өзгермелі, ал даму үсінде. Күннен күнге қосылып жатқан жаңалықтар санының көлемі де кең. Қазіргі нарықтық экономикаға көшу барысында экономикалық мәселелер маңызды б-т. Ол жалпы аспираттар санының 1999 ж-19,2%, 2000 ж-19,5, 2001 ж-20,0%, 2002-18,1% үлесін құрайды.

Мәдениеттану және жер туралы ғылыми салаларына аспиранттар 1999 және 2000 ж мүлдем болмаған, тек соңғы 2001 және 2002 ж аспиранттардың жалпы санының 0,20% үлесін ғана қамтыған.

кесте