25. Podział ekologicznych instrumentów ochrony środowiska wg ich miejsca w systemie finansowym przedsiębiorstwa.

Według miejsca w systemie finansowym przedsiębiorstwa: 1) instrumenty pośrednie działające prze; koszty l przychody. Elementy kosztów: - koszty funkcjonowania urządzeń ochronnych, -opłaty ekologiczne (w Polsce zanieczyszczający płaci na etapie produkcji), -podatek od nieruchomości służących ochronie środowiska, -odsetki od kredytów i pożyczek zaciągniętych na realizacje przedsięwzięć ochronnych, wydatki na prace badawczo-rozwojowe i doświadczalne. Elementy przychodów, działają; -zwolnienia z podatku VAT lub jego niższy wymiar, -zwolnienia z opłat celnych i narzutów ekologicznych, -dotacje przedmiotowe. 2) instrumenty oddziałujące bezpośrednio na dochody przedsiębiorstw, -kary ekologiczne, -odszkodowania, -ulgi i zwolnienia podatkowe.

26. 0Bowiązki podmiotów gospodarujących w zakresie ochrony środowiska

a) obowiązek racjonalnego gospodarowania zasobami przyrodniczymi. Polega on na: - korzystaniu z zasobów tylko w zakresie uzasadnionych interesem społecznym przy ocenie którego uwzględnia się zarówno rachunek ekonomiczny jak i pozagospodarcze znaczenie tych zasobów, -zapewnieniu pierwszeństwa przedsięwzięciom umożliwiającym oszczędne korzystanie z zasobów, - niepogarszanie stanu środowiska, b) obowiązek przestrzegania norm dopuszczalnych obciążeń środowiska indywidualnie ustalonych dla danego podmiotu lub urządzeń, którymi on się posługuje (np. dla urządzenia emitującego hałas), c) obowiązek prowadzenia pomiarów uciążliwości przenikających do środowiska, d), obowiązek budowania lub Instalowania oraz zapewnienia sprawnego funkcjonowania i ciągłej eksploatacji urządzeń ochronnych środowiska (jeden z najważniejszych obowiązków dla podmiotów gospodarczych) e)obowiązek stosowania technologii i rozwiązań technologicznych stanowiących jak najmniejsze zagrożenia dla środowiska w szczególności technologii mało- i bezodpadowych, f) obowiązek przywracania zdegradowanych elementów środowiska do stanu właściwego, g) obowiązek zapewnienia ekologicznego bezpieczeństwa wyników działalności produkcyjnej (b, ważny), dotyczy to zwłaszcza wytwarzania paliw, ale też dóbr konsumpcyjnych, wyrobów chemicznych, h) obowiązek przedstawiania na żądanie właściwego organu oceny oddziaływania na środowisko, (takie kompetencje ma wojewoda), i) obowiązek dbałości o walory przyrodnicze i krajobrazowe środowiska

 

27. Podział ekonomicznych instrumentów ze względu na charakter ich oddziaływania (podać przykłady).

Ze względu na Charakter oddziaływania instrumenty ochrony środowiska można podzielić na: 1, prewencyjne:- opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian, 2. stymulacyjne: -dotacje i subwencje budżetowe, -ulgi podatkowe i celne, -preferencyjne warunki kredytowania, -działalność funduszy i fundacji ekologicznych, 3. represyjne: -kary za nieprzestrzeganie wymogów ochrony środowiska, -odszkodowania.

 

28. Nowe rynkowe instrumenty ochrony środowiska.

W najbliższej przyszłości -wzorem krajów zachodnich - przewiduje się, Po pierwsze, wprowadzenie opłat produktowych. płaconych przez użytkowników. Gotowy już projekt narzutu do ceny paliw z tytułu zasiarczenia został jednak wstrzymany w ramach przedsięwzięć antyinflacyjnych, co jest krytykowane przez ruch ochrony środowiska. Po drugie, projektuje się ograniczenie naliczania kar jedynie do przypadków awaryjnych (dotychczas obowiązują kary za każde przekroczenie norm, nawet, jeśli jest ono systematyczne) i wstrzymanie działalności przedsiębiorstwa, gdy stale przekracza normy. Nie można, bowiem dopuszczać do przekraczania norm zanieczyszczania środowiska nawet za cenę specjalnych opłat i kar ekologicznych. Postuluje się także rozszerzenie lub wprowadzenie: -zróżnicowań podatkowych i celnych prowadzących do większego obciążenia towarów o niekorzystnym wpływie na środowisko (np., samochodów bez katalitycznych dopalaczy węglowodorów, benzyny ołowiowej) lub nie mających atestów ekologicznych. Sprawą pilną jest przywrócenie ulg podatkowych z tytułu inwestycji proekologicznych, -depozytów w obrocie towarami, substancjami i opakowaniami szczególnie uciążliwymi dla środowiska oraz tzw. zastawów ekologicznych, czyli kaucji płaconych przed podjęciem działalności związanej z ryzykiem awarii (np. transportu niebezpiecznych chemikaliów) lub katastrofy, w przypadku wystąpienia negatywnych skutków stają się one źródłem finansowania rekultywacji i odszkodowań, -uprawnień zbywalnych, czyli sprzedaży (rynku) praw do emisji zanieczyszczeń przez przedsiębiorstwa danego regionu (lub określonych branż). - systemu kompensat za szkody zdrowotne spowodowane zanieczyszczeniem środowiska. System taki funkcjonuje w Japonii od 1974 r., a w Indiach od 1990 r. Jego istota polega na stworzeniu prawnych możliwości i ekonomicznych warunków do wypłacania odszkodowań ofiarom chorób wywołanych skażeniem środowiska lub rodzinom osób zmarłych na te choroby. -Systemu rekompensat za dostosowanie się do wymogów ochrony środowiska, np. za rezygnację ze stosowania chemicznych środków ochrony roślin, -ubezpieczenia od ryzyka ekologicznego, głównie od skutków awaryjnego zanieczyszczenia środowiska. Pozytywną stroną tego instrumentu jest obligatoryjny przegląd urządzeń ochronnych przez specjalistów z agencji ubezpieczeniowej, negatywną natomiast zmniejszenie czujności przedsiębiorstw w zakresie bezpieczeństwa ekologicznego.