21. Istota opłat ekologicznych l ich funkcje.

Istota opłat ekologicznych: Teoretyczne uzasadnienie opłat ekologicznych wynika z koncepcji kosztów zewnętrznych oraz internalizacji tych kosztów (internalizacja to przenoszenie zewnętrznych kosztów działalności przedsiębiorstw do rachunku kosztów ich własnych) za pomocą tzw. „optymalnego podatku **Pigou" Efekty zewnętrzne działalności gospodarczej w postaci zanieczyszczeń środowisk* i strat gospodarczych z tego tytułu aa wynikiem niedoskonałości rynku w zakresie jego funkcji alokacyjnych i można je usunąć w drodze interwencji państwa za pomocą metod administracyjno-prawnych i ekonom. Podatek Pigou oznacza opodatkowanie sprawcy zanieczyszczeń zgodnie z zasadą: „zanieczyszczający płaci" (100% równowartości strat w środowisku - jest to ideał, ale trudno osiągalny) w wysokości kosztów krańcowych osiągnięcia celów polityki ekologicznej bądź w wysokości równej stratom w środowisku w calu stworzenia rekompensaty dla ofiar emisji. Opłata ekologiczna jest to coś w rodzaju quasi ceny -odpowiedzialność finansowa emitentów, resztę kosztów ponosi cale społeczeństwo. Podatek ekologiczny typu podatku Pigou wpływa na poprawę efektywności gospodarowania poprzez tzw. podwójną dywidendę: 1- obniżenie emisji zanieczyszczeń i strat ekologicznych, 2- zmniejszenie obciążenia podatkowego pracy i kapitału w sferze pozaekologicznej. Opłaty: 1. za emisję zanieczyszczeń do powietrza (główne źródło dochodów), 2, za odprowadzanie ścieków, 3. za wykorzystywanie gruntów ornych i leśnych, 4. za usuwanie drzew l krzewów zaletą do gatunku drzewa i grubości pnia na wysokości 130 cm., (od 8,5 do 1730 zł - olcha, topola żalem, nielegalnie wyciętego drzewa). Użytkownicy ponoszą część skutków strat i opłat.

23. Na czym polega fundusz0wa funkcja opłat ekologicznych.

1. funduszowa - pozwala na gromadzenie środków z różnych źródeł (pozabudżetowych) związanych z ochroną środowiska, (fundusze ekologiczne: F. Ochr. Środow. i Gosp Wodnej, F. Ochr. Gruntów Rolnych, F. Leśny, F, Rekultywacji, F. Szkód Górniczych., Inne źródła: fundacje, Ekofundusz- konwersja długu zagranicznego-umorzenie zadłużenia jednak te pieniądze trzeba przeznaczyć na ochronę środowiska-jest to ekokonwersja, pomoc zagraniczna- np, z Banku Światowego, pozostałe wpływy i dochody z FOŚiGW) 

24. NA CZYM POLEGA BODŹCOWA FUNKCJA OPŁAT EKOLOGICZNYCH.

Bodźcowa - zachęca do podejmowania działań o charakterze ochronnym. Obecnie system ten wymaga zmian. W Polsce opłaty te spełniają różnorodne zadania, z których najważniejsze można określić jako funkcje bodźcowe (motywacyjne) oraz funkcje gromadzenia środków finansowych na ochronę środowiska, tzn. funkcje funduszowe (dystrybucyjne). Uogólniając, można stwierdzić, Ze wśród specjalistów panuje zgodność, iż podstawowym zadaniem opłat i innych instrumentów ekonomicznych polityki ekologicznej powinno być wymuszanie i stymulowanie przedsięwzięć ochronnych, a Instrumenty te powinny zapewniać minimalizację społecznych kosztów ochrony środowiska, Preferowanie funkcji bodźcowych znajduje w krajach rozwiniętych odzwierciedlenie nie tylko we wprowadzaniu opłat ekologicznych, gromadzonych przez fundusze celowe, lecz także podatków ekologicznych odprowadzanych do budżetu oraz zastępowaniu opłat przez tzw. uprawnienia zbywalne. Natomiast w Polsce, a także w innych krajach Europy Środkowej i Wschodniej głównym zadaniem opłat ekologicznych jest gromadzenie środków finansowych W celu wspomagania przedsięwzięć chroniących środowisko. Wprawdzie urynkowienie gospodarki przyniosło wreszcie wdrożenie zasady samofinansowania rozwoju gospodarczego, a w polityce ekologicznej zasady "zanieczyszczający płaci" oraz próby adaptacji innych rozwiązań Zachodnioeuropejskich, to jednak pierwszoplanowymi pozostają nadal - przynajmniej w najbliższych latach -funduszowe funkcje opłat ekologicznych, Wśród ekonomistów istnieje zgoda, co do tego, ze alokacja czynników produkcyjnych jest bardziej efektywna, jeżeli uwzględni się zjawiska zewnętrzna przy podejmowaniu prywatnych decyzji gospodarczych. Integracja taka następuje prze; obłożenie korzystania z zasobu naturalnego (czynnika produkcji, jakim jest "środowisko") ceną ukrytą w postaci opłaty o charakterze ekologicznym. Ta zgoda wśród ekonomistów-teoretyków nie znalazła dotychczas właściwego przeniesienia do polityki gospodarczej, mimo Ze korekt? dotyczącą kosztów zewnętrznych może w praktyce wprowadzić tylko państwo widzialna ręka") za pomocą nakazów i zakazów lub poprzez cenę (np. opłaty ekologiczne lub zbywalne zezwolenia na emisję). Opłaty za emisję zanieczyszczeń wprowadzono w Polsce stosunkowo wcześnie, gdyż już w latach 70-tych. Ich bodźcowe oddziaływanie było jednak znikome z powodu niskiego poziomu stawek oraz dyrektywnego systemu zarządzania, który nie motywował do obniżki kosztów. Na początku lat 90-tych obydwie te przeszkody zostały w dużym stopniu usunięte, gdyż w zasadniczy sposób podniesiono realną wysokość stawek opłat oraz zreformowano system zarządzania, przywracając mechanizmy rynkowe. Co do wysokości opłat, to w praktyce gospodarczej okazuje się, że wyznaczenie ich na poziomie kosztów krańcowych (strat ekologicznych) jest, na ogół mało realne nie tylko z powodu trudności rachunkowych, lecz także ze względu na dużą wysokość stawek, które należałoby wprowadzić. Ocenia się bowiem, że niektóre obecna stawki należałoby zwiększyć 6-8-krotnie. Dlatego w warunkach polskich można przyjąć, że zrównanie opłat ze stratami ekologicznymi uznaje się za model docelowy (dzięki spadkowe) emisji zadanie to niedługo powinno okazać «się łatwiejsze). Obecnie proporcje stawek opłat ekologicznych są oparte na wskaźnikach toksyczności, ale ich poziom minimalny - ze względu na wymóg motywacyjności - powinien przewyższać przeciętne koszty jednostkowe oczyszczania l usuwania zanieczyszczeń. Są zresztą w tej dziedzinie podejmowane próby dostosowawcze, a także są prowadzone działania informacyjne typu "bardziej się opłaca budować oczyszczalnie ścieków niż płacić opłaty i kary za Ich odprowadzanie".