2.Пробиотиктер. Пробиотиктердің жіктелуі, әсер ету механизмі, алу технологиясы. Пребиотиктер. Синбиотиктер.

Пробиотиктер - бүл қүрамында тірі микроорганизмдер - адам немесе жануарлардың симбионттары бар, организмнің бүзылған микроэкологиясын қалпына келтіру қабілеттілігін қамтитын биопрепараттар. Пробиотикалық препараттар ретінде қолданылатын симбионтты микроорганизмдерге организмде туа болатын, қышқылға төзім-ді бифидобактериялар, лактобациллалар, стрептококктар, сондайақ басқа топтар болады.

Пробиотиктер - бактерия-симбиондардан дайындалынатын, экологиялық таза препараттар.

Олардың биологиялық қасиеттері препараттың эффектілігін жоғарылатады. Пробиотиктерді жасаған кезде негізгі талаптар, жоғарыактивті штамдар негізінде жасалынған ұйытқыларды қолдау болып табылады. Соңғы кездері пробиотикалық перпараттар құрамына жие-жие тегіне жататын споратүзуші аэробты бактериялар қосылған. Көпшілігі антогонистикалық, протеолитикалық қасиеттерге ие және антибиотик тәрізді субстанцияларды өндіруге қабілетті.

Пробиотиктердің 5 ұрпағын ерекшелейді:

-Монокомпонентті препараттар - ішек-қарын микрофлорасының (бифидумбактерин) бір микроорганизм штамынан құралған.

-Ішек-қарынды мекендемейтін, керісінше мерзімді - патогенді және патогенді микроорганизмдерді тежеп шығаратын (бактисубтил) препараттар.

-Поликомпонентті препараттар немесе симбиотиктер. Бірнеше бактерия штамдарынан (Ацилакт) құралған немесе өзіне бірнеше бактерия түрін қоса алады (Бификол).

-Синбиотиктер. Метаболиттер (Бифилиз) мен стимуляторлар (өсу және көбею) қосылған кәдімгі флора бактерия штамдарынан құралған.

-Поликомпонентті комбинирленген препараттар (Бифиформ).

Сау адамда ішек, жыныс биотоптарын немесе ауыз куысын мекендейтін микрофлора (бүл биотоптарда көбіне түрлі микроорганизмдер болады және ішек, тыныс және жоғарлаушы зәр жыныс инфекцияларына "қақпасы") өз кезегінде симбионтты микроорганизмдермен беріледі – бұл эубиоз жағдайы.

Әртүрлі ауруларда (жүқпалы, соматикалық және әсіресе, сим-бионтты микрофлора мекендейтін мүшелердің патологиясы кезін-де) жоғарыда көрсетілген биотоптардың микроэкологиясы бүзы-лады, кездейсоқ немесе транзиторлы, соның ішінде шартты-пато-генді микроорганизмдер (протей, кандида, гемолитикалық стреп-тококк, алтын түсті стафилококк, лактоза теріс энтеробактерия-лар) мекендей бастайды, ал симбионттар саны азаяды - бүл дис-бактериоз жағдайы. Дисбактериоз өз кезегінде асқынады, басқа аурулардың себепшісі болып табылады.

Эубиозды, бүзылған микроэкологияны қалпына келтіру үшін бірінші ретте симбионтты микрофлораның популяциялық деңгейіқ онымен қоса олар мекендейтін шырышты қабаттың морфофункциональдық жағдайын қалыпқа келтіру керек. Пробиотиктер микроэкологияны түзеу мақсатымен жасалып, қолданылады.

Пробиотиктер келесі биологиялық пайдалы қасиеттерімен сипатталады: шартты-патогенді микроорганизмдерге бактериоциндерді, асқын тотықты қосылыстарды өндірумен, органикалық қышқылдар есебінен орта рН төмендеуі, қоректік субстратқа бәсекелесумен антагонизм көрсетуі; биотопта симбиозды микрофлора өсуін күшейту, колонизациялық төзімділікті немесе бөтендердің, соның ішінде шартты патогенді микроорганизмдердің көбеюіне симбионтты микрофлорадан түратын, эпителиоциттер беткейіндегі биоқабықша есебінен шырыш түрақтылығын нығайту;

• жергілікті иммунитетті ширату, секреторлық иммуноглобулиндерді өндіруді күшейту;

ішектік аскорыту үрдістеріне қатысу, уытты метаболиттерді бейтараптау, сіңіру қабілеттілігі, холестеринді ыдырату қабілеттілігі, ісікке қарсы қасиеті, протео- және липолитикалық активтігі; витаминдерді, аминқышқылдарын, органикалық қышқылдарды синтездеу, микроэлементтер мен минералды тұздардың көздері.

Пробиотиктердің пайдалы биологиялық қасиеттері организмде бұзылған физиологиялық-биохимиялық процестердің қайта қалпына келтіруіне пайдалы.

Пробиотик ретінде қолданылатын микроорганизмдер болу керек: патогенді емес, уытты емес, мутагенділіктің болмауы; технологиялылық, яғни өндірістік жағдайда жеңіл дақылданып, осы кезде өзінің биологиялык активтігін тұрақты сақтау, антибиотикке полирезистентті.