5. Оқыту және жүргізу әдістері.

Тәжірибелік сабақтарды талқылау және орындау. Ситуациялық, тесттік тапсырмаларды орындау. Презентация.

6. Әдебиет

Негізгі

1. Измеров Н.Ф., В.Ф. Кириллов. Гигнена труда.Оқулық.Москва,2008, 352 б.

2. Руководство по санитарной экспертизе в области гигиены труда (под ред.). – М., Медицина, 2001, 399 б.

Қосымша

3. Алексеев С.В., Усенко В.Р. – Гигиена труда (оқулық). – М., Медицина, 1988, 576 б.

4. Санитарные нормы и правила по гигиене труда в промышленности (МЗ РК, 1994, в 3-х томах). – Омск, 1995.-380 б.

5. Правила проведения санитарно-эпидемиологической экспертизы. СанПиН, № 841, 14.11.2003 г. МЗ РК-56 б.

6. Өндіріс кәсіпорындардың реконструкциясы мен жаңадан құрылыс салыну кезіндегі санитарлық сақтық қадағалау. Оқу әдістемелік құрал/Тоғызбаева К.К. –Алматы ,2010,28 б

7. Бақылау.

Тесттік сұрақтар.

1.Өндірістік құрылыста ССҚ қанша кезеңнен тұрады?

1. екі

2. үш

3. төрт

4. бес

5. Сегіз

2.Кәсіпорындардың жобалануы

1. 1кезеңде жүзеге асады

2. 2 кезеңде жүзеге асады

3. 3 кезеңде жүзеге асады

4. Керек кезде

5. Кезеңсіз

3.Жобаның жұмыс істеу мерзімі:

1. 2 жыл

2. 3 жыл

3. 4 жыл

4. 5 жыл

5. 10 жыл

4.СЭС те жоба кураторы кім болып табылады?

1. Еңбек гигиенасы дәрігері

2. Жалпы гигиена дірігері

3. СЭС бас санитарлық дәрігері

4. СЭС тың санитарлы бөлім дәрігері

5. Коммуналды гигиена дәрігері

5.Өндіріс объектісінің территориясында қандай зоналар болады?

1. Завод алды

2. Селитепті

3. Әкімшілік- шаруашылық

4. Транспортты- қоймалық

5. Көмекші объектілер

6. Өндірістік

6.Жақсы инсоляция үшін ғимараттар арасындығы ара қашықтық қандай болу керек?

1. Ғимараттың 2 биіктігінен кем емес

2. Ғимараттың 3 биіктігінен кем емес

3. 10 м кем емес

4. 20 м кем емес

5. 30 м кем емес

7.Ашық қоймалар мен өндірістік бөлмелер арасындағы ара қашықтық болу керек?

1. 20 м кем емес

2. 30 м кем емес

3. 50 м кем емес

4. 100 м кем емес

5. 150 м кем емес

8.Кәсіпорынның көгалдындыру ауданы қандай болу керек?

1. 15%- тен кем емес

2. 30%-тен кем емес

3. 35%-тен кем емес

4. 40%-тен кем емес

5. Әкімшілікпен белгіленеді

9.Жұмысшыға бөлінген өндірістік көлем қандай болу керек?

1. 2кв. м-ден кем емес

2. 3кв.м-ден кем емес

3. 4,5кв.м-ден кем емес

4. 10 кв.м-ден кем емес

5. 15кв.м-ден кем емес

10.Жұмысшыға бөлінген өндірістік аудан қандай болу керек?

1. 5м³

2. 10м³

3. 15м³

4. 20м³

5. 25 м³

11.Тұрақты және тұрақсыз жұмыс орнының ауданы қандай болуы керек?

1. 2 кв.м

2. 2.2кв.м

3. 2.4кв.м

4. 3кв.м

5. 4кв.м

12.Бір қабатты өндірістік ғимараттардың биіктігі қандай болу керек?

1. 2 м-ден кем емес

2. 3 м-ден кем емес

3. 3.5 м-ден кем емес

4. 4 м-ден кем емес

5. 5 м-ден кем емес

13.Бөлме ішіндегі құрал жабдық арасында қандай ара қашықтық болу керек?

1. 1.5м-ден кем емес

2. 2 м-ден кем емес

3. 0.8 м-ден кем емес

4. 1.0м-ден кем емес

5. 2 м-ден кем емес

14.МСЭҚ органдарының дұрыс қорытындысы үшін желдету жүйесі және ауаны кондиционерлеу қондырғыларына қанша уақыт қажет?

1. 5 сағ

2. 7 сағ

3. 10 сағ

4. 15 сағ

5. 24 сағ

15.Ауаны кондиционерлеу қанша класы бар?

1. 2 класс

2. 3 класс

3. 4 класс

4. 5 класс

5. класстары белгіленген

16.Өндірістік бөлмелерде кондиционерлер қандай ластану көздері болады?

1. Микроорганизмдермен

2. Аллергендер

3. Көмірқышқыл газбен

4. Майлы аэрозольдармен

5. Жәндіктермен

17.Сору шкафтарының ауаны сору жылдамдығы қандай болу керек, егер зиянды заттар ПДК- сы 10 мг/м³ тан көп болса

1. 1 м/сек

2. 3 м/сек

3. 4 м/сек

4. 0.5-0.7 м/сек

5. 1 м/сек

18.Сору шкафтарының ауаны сору жылдамдығы қандай болу керек, егер зиянды заттар ПДК- сы 100 мг/м³ тең немесе көп болса

1. 1 м/сек

2. 2 м/сек

3. 3 м/сек

4. 4 м/сек

5. 5 м/сек

19.Зат типті қорғандардан ауаның сору жылдамдығы қандай болады?

1. 0.1-0.4 м/сек

2. 0.5-0.6 м/сек

3. 1.25м/сек

4. 1.5 м/сек

5. 2.0 м/сек

20.Жұмысшы зонасының шегінді үрмелі қуыстардағы берілетін ауа жылдамдығы қандай болу керек?

1. 0.1-4.0 м/сек

2. 0.5-0.6 м/сек

3. 1.25м/сек

4. 1.6-2.0 м/сек

5. 2.5 м/сек

21. Жылдың суық мезгілінде үрмелі ауа температурасы қалай ауытқиды

1. 1.0-4.0С

2. 8-1.5С

3. 16-+20С

4. 0.1-+1.0С

5. 25С

22. Тұрақты жұмыс орындарында ауаның есепті температурасы қалай алынады,оны кондиционерленгенде?

1. 15-18С

2. 19-20С

3. 22С

4. 25С

5. 27С

23. Ауаны кондиционерлегендеоның есепті салыстырмалы ауа ылғалдығы тұрақты жұмыс орындарында қалай алынады?

1. 1.0-1.5м/с

2. 1.5-4 м/с

3. 4.5-5.0м/с

4. 5.5-6м/с

5. 6.5-8м/с

24. Шаң тозаңмен күресу үшін ауаның сору жылдамдығы қандай болу керек

1. 1.0-1.5м/с

2. 1.5-4 м/с

3. 4.5-5.0м/с

4. 5.5-6м/с

5. 6.5-8м/с

25.Сыртқы ауаның қанша мөлшері бөлмедегі 1 адамға жіберіледі?

1. 5.0-10.0 м³/сағ

2. 15.0-20.0 м³/сағ

3. 25.0 м³/сағ

4. 20-30 м³/сағ

5. 35-40 м³/сағ

26.Орташа жұмыстарды орындау органдарына жарықтану қандай болу керек?

1. 100-2000 люкс

2. 250.0-300.0 люкс

3. 350-400.0 люкс

4. 450-490 люкс

5. 500.0 люкстан кем емес

27.Едәуір ластануды жарықтану әйнектерін тазарту жиілігі?

1. Жылына 1-2 рет

2. Жылына 2-3 рет

3. Жылына 4 реттен кем емес

4. Жылына 5-7 рет

5. Жылына 8-10 рет

28. Машиналардың жаңа конструкцияларын гигиеналық бағалау қашан жүргізіледі

1. Жобалау кезеңінде

2. Заводтағы тексерулерде

3. Мемлекеттік тексерулерде

4. Күнделікті ремонт

5. Негізгі ремонт

29. Жобаның бас жоспарын қарастыру кезінде қандай сұрақтар шешілу қажет?

1. Көгалдандыру

2. Территория ауданы

3. Территорияны зоналау

4. Технологиялық процестердің ағымдылығы

5. Барлық жауап дұрыс

30.Санитарлы- тұрмыстық бөлмелер қандай жұмысшылар санына бөлінеді (душ, раздевалка)?

1. Жалпы жұмысшылар санына

2. Аса зиянды еңбек жағдайындағы жұмысшылар санына

3. Біріккен сменадағы жұмысшылар санына

4. Көпсанды сменадаға жұмысшылар санына

5. Тізімдегі жұмысшылар санына

Ситуациялық есептер

Есеп №1. Фосфор және оның бейорганикалық қосылыстарын өндіру заводының бас және ситуациялықжоспарын экспертизалау келесі мәліметтер табылады:

A) СҚЗ-2500м

Б) Территорияны көгалдандыру 5%

B) Өндірістік, административті-шаруашылық, қосымша цехтар зоналары қарастырылған

Г) Шламо- шлакоотвал мен негізгі өндірістік ғимарат арасындағы санитарлық ара қашықтық- 500м құрайды

Д) 30м биіктігі бар бас корпус пен қосымша корпус арасындағы ара қашықтық-15м Тапсырма: 1) Бас жоспар бойынша санитарлық қорытынды беріңіз

2) Флюгер қандай мақсатта қолданылады?

Есеп №2. Пластмасса заводының бас жоспарын (1 класс) қарау кезінде қажетті зоналар бөлінген. Көгалдандыру ауданы барлық ауданның 10% -ін құрайды. Өндірістік ғимарат пен тұрмыстық ғимарат арасындағы ара қашықтық 200м құрайды. СҚЗ-800м.

Тапсырма: 1)Санитарлық қорытынды беріңіз.

2)СҚЗ-ны анықталады?

Есеп №3. 2000-ы жылы Алматы қаласында СЭС-ке қоқысты қайта өңдеу заводын салуға жобалық құжаттар келісуге жіберіледі. Завод жобасы 1990ж. Құрастырылып қайта қаралмаған. СҚЗ көлемі 1000м. Ситуациялық жоспарда жел розасы көрсетілмеген. Завод территориясында өндірістік және әкімшілік -шаруашылық зоналары бөлінген. 1 жұмысшыға берілген расчеттық аудан Зм 2. Бөлме көлемі 1 адамға 10м2.

Тапсырма: 1) Жоба бойынша санитарлық қорытынды беріңіз.

2) Жел розасын құрастыру методикасын сипаттаңыз.

Есеп №4. Шахтинск қаласында синтетикалық жуғыш заттарды өндіру жөніндегі завод салынған. Шахтинск қаласының СЭС-і заводты эксплуатацияға қабылдау комиссиясы жұмысы қатарына кірген. Завод қодырғыларын тексеруден өткізу үзіліссіз 100 сағатқа созылады. Желдету жүйесі 5 сағ. Бойы тексеріледі.

Тапсырма: 1) Тексеру тәсілдерін өткізу дұрыстығын анықтаңыз. Дәрігер тактикасы.

2) Берілген өндірісте қолданылатын желдету жүйесі.

Есеп №5. Машина жасау жүмысының құю цехының жобасында мыналар қарастырылған: ЗІ сменада жүмыс істеу бірінші сменада 200 адам, 2-ші де 150 адам және 3-де 100 адам. Өндіріс процессі сәулелік және конвекциялық жылу мен шаң бөлумен байланысты. Тапсырма: 1) Өндіріс процессінің тобын және қажетті арнайы санитарлы- түрмыстық бөлмелерді анықтаңыз.

2) Жүмысшылар санына санитарлы- тұрмыстық бөлмелерді есептеңіз.

Есеп №6. Электр аппаратурасын жинау цехында 0,2-0,3 мм объектіні ажыратумен байланысты өндіріс процесс қарастырылған. Деталь мен фон контрастысы үлкен, фон ашық түсті. Технико- экономикалық негіздеу бойынша жарықтану кыздыру шамдарымен жүргізіледі.

Тапсырма: 1) Көру жағдайымен байланысты жүмыс разрядын анықраңыз.

2) Жарықтануды гигиеналық бағалаудың әдістері.

Есеп №7. СЭС-ке механикалық- жинау цехының жобасын талқылауға жібереді. 1 жүмысшыға бөлме көлемі 16 мЗ қүрайды, берілетін ауа мөлшері 25 мЗ /сағ. Цехта табиғи желдету қарастырылған.

Тапсырма: 1) Берілген көрсеткіштері бойынша қорытынды беріңіз.

2) желдету жүйесін бағалау әдістері.

1. Тақырып № 4. Қосалқы ғимараттар және бөлмелер жобасын сараптау (әкімшілік және тұрмыстық ғимараттар). Өндірістік құралдар және жаңа технологиялық процесстердің жобаларын гигиеналық сараптау.

2. Мақсаты: Санитарлық гигиеналық нормалардың орындалуын, жобалау кезіндегі ережелер, әр-түрлі мақсаттағы өндіріс объектілерінің құрылысымен оларды эксплутацияға беру, жобалау нормаларын, МЕСТ, жаңа шикізат түріне техникалық шарттар, жаңа технологиялық процестерді енгізу, қондырғы мен құралдар, құрал жабдықтар, жұмысшы денсаулығына зиянды әсер көрсететін химиялық заттарға бақылау жүргізудің тәжірибелік дағдылары бойынша білімділік және біліктілікті қалыптастыру.