- •«Қаржы академиясы» акционерлік қоғамы
- •«Менеджмент» пәнінің оқу - әдістемелік кешені
- •Мазмұны
- •1. Пәннің оқу типтік бағдарламасы
- •2. Пәннің жұмыс оқу бағдарламасы
- •Пәнді оқытудың мақсаты мен міндеті
- •Тақырыптар мазмұны
- •Сөж тақырыбы
- •Пәннің оқу-әдістемемен қамтамасыз етілуі
- •3. Студент үшін пән бойынша оқыту бағдарламасы (syllabus)
- •4. Пән бойынша сөж және соөж тапсырмаларын орындау және тапсыру кестесі
- •8. Глоссарий
- •7. Дәріс кешені
- •Менеджменттің мәні, әдістері және қызметтері
- •2. Менеджер және оның іс- әрекетінің бағыты
- •3. Менеджменттің мақсаттары мен міндеттері
- •Қорытынды
- •Лекцияға әдістемелік нұсқаулар
- •Әдебиеттер
- •1. Жүйенің жалпы теориясы
- •Қорытынды
- •Әдебиеттер
- •Басқарудың классикалық немесе әкімшілік мектебі
- •Бихевиористік мінез-құлық мектебі (1950 жылдан күні бүгінге дейін)
- •Қорытынды
- •Лекцияға әдістемелік нұсқаулар
- •Әдебиеттер
- •2. Мақсат түсінігі мен оның классифкациясы
- •Сурет 1 - Мақсат шежіресі (кескіні)
- •3. Менеджер қызметінің жүйесі. Басқарушы үлгілері
- •Лекцияға әдістемелік нұсқаулар
- •Әдебиеттер
- •Сурет 1 - Ішкі өзгерістердің байланысы
- •Қорытынды
- •Лекцияға әдістемелік нұсқаулар
- •Әдебиеттер
- •Тақырып 6 - Басқарудың ұйымдастыру құрылымы мен басқару нормасы
- •Өкілеттік және олардың түрлері
- •Орталықтандыру және орталықсыздандыру
- •Ұйымдастыру процесіндегі координация
- •Сурет 1 - Скалярлық тізбек және “көпір”.
- •Әдебиеттер
- •1 Ақпарат түсінігі және сипаттамасы
- •2 . Менеджменттің ақпаратпен қамтамасыз ету деңгейі және ақпарат типтері
- •3. Ақпараттың ішкі жүйесі
- •4 . Ақпараттық қызмет технологиясы
- •Коммуникациялық үрдіс және оның кезеңдері
- •Сурет 1 - Ақпарат алмасудың қарапайым моделі.
- •Лекцияға әдістемелік нұсқаулар
- •Әдебиеттер
- •Басқару шешімдерінің жіктелуі
- •3. Басқару шешімдерін қабылдау технологиясы
- •Сурет 1 - Басқарушылық шешімдерді қабылдау процесінің құрамы мен этаптарының кезекшілігі
- •Қорытынды
- •Лекцияға әдістемелік нұсқаулар
- •Әдебиеттер
- •Басқарудың ұйымдастыру-ұйғарымдық әдістерінің классификациясы
- •Қорытынды
- •Лекцияға әдістемелік нұсқаулар
- •Әдебиеттер
- •1.Ұйымдастыру функциясының мазмұны
- •Қорытынды
- •Лекцияға әдістемелік нұсқаулар
- •Әдебиеттер
- •Қорытынды
- •Лекцияға әдістемелік нұсқаулар
- •Әдебиеттер
- •Мотивация түсінігі
- •Сызба 1- Қажеттілік арқылы мінез-құлық мотивациясының моделі
- •Жоғары деңгейдегі қажеттілікті қанағаттандыру тәсілдері ә лемметтік қажеттілік
- •Қ ұрметтеу қажеттілігі
- •Өзін-өзі көрсету қажеттілігі
- •Әдебиеттер
- •Қорытынды
- •Лекцияға әдістемелік нұсқаулар
- •Әдебиеттер
- •Тақырып 14 - Адам қызметін басқару және топты басқару
- •1.Басшылар мен бағыныштылар
- •Ресми және бейресми топтар
- •Қорытынды
- •Лекцияға әдістемелік нұсқаулар
- •Әдебиеттер
- •Стиль түрлері және олардың сипаттамалары
- •9. Практикалық сабақтар және студенттің оқытушының жетекшілігімен орындалатын өзіндік жұмысы сабақтарының жоспары
- •9.1 Талқылауға арналған сұрақтар
- •Тақырып. Менеджменттің мәні мен қағидалары
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •10. Студенттің өзіндік жұмысына (сөж) арналған тапсырмалар
- •10.2 Баяндама тақырыптары:
- •10.4 Тест тапсырмалары
- •3 Тақырып. Экономиканы реттеудің ұйымдастырушылық негіздері мен оның шетелдік тәжірибесі.
- •4 Тақырып. Транзиттік экономиканың негізгі мінездемесі және оның заңдылықтары.
- •5 Тақырып. Экономикалық өсудің негізгі факторлары мен оны қамтамасыз етудегі мемлекеттік шаралар
- •6 Тақырып. Экономиканы мемлекетік реттеу қызметінің басты сатысы әлеуметтік – экономикалық болжау мен жоспарлау
- •8 Тақырып. Халықты еңбекпен ұтымды қамту мен әлеуметтік қорғауды мемлекеттік реттеу
- •9 Тақырып. Мемлекеттің инвестициялық – құрылыстық кешендерінің дамуын мемлекеттік реттеу
- •10 Тақырып. Жер ресурстарын тиімді пайдаланудағы мемлекеттік шаралар жүйесі.
- •11 Тақырып. Экономиканы реттеудің қаржы – бюджетттік әдістері.
- •12 Тақырып. Мемлекеттің ақша – несие саясатын жүзеге асырудың негізгі механизмдері.
- •13 Тақырып. Қазақстан аймақтарының әлеуметтік – экономикалық дамуын мемлекеттік реттеу
- •14 Тақырып. Мемлекеттің табиғатты қорғау және сыртқы экономикалық
- •10.5 Аралық бақылау тапсырмалары
- •1. Экстенсивті көрсеткіштің интенсивті көрсеткіштен айырмашылығы.
- •10.6 Емтихан сұрақтары
3. Менеджменттің мақсаттары мен міндеттері
Менеджменттің негізгі мақсаты:
техникалық және технологиялық базасын дамыту мен өндірісті басқару,
әр жұмыскердің шығыармашылық белсенділік пен біліктілік арттыру.
кадрлық потенциалын тиімді қолдану.
өндіріс процесін рационалды ұйымдастыру
кәсіпорынның пайдалы қызметін қамтамасыз ету.
Пайда фирманың болашақ қызмет етуінің белгілі кепілдемелерін қалыптпстырады. Себебі, тек қана оның әр түрлі резервтік қорлар түрінде, тауарларды өткізуімен байланысты тәуелдіктерді шектеу мен құтылуына жол ашады. Нарықтағы жағдай үнемі өзгерісте болады: бәсекелестер жағдайы, қаржыландыру формалары мен шарттары, жалпы мемлекетте немесе саланың конъюнктурасы, әлемдік тауарлық нарықтарындағы сауда жүргізу шарттары да өзгеріп отырады. Осыдан тұрақты тәуелділік пайда болады.
Менеджменттің мақсаты тек қана нақты жағдайда емес, сонымен қатар болашақта да тәуелділіктен құтылу болып табылады. Ол, өз кезегінде, тез өзгеретін жағдайларға шұғыл икемдеу мақсатында белгілі дәрежеде еркіндік пен резервтік ақша құралдарын талап етеді.
Менеджменттің маңызды шешетін мәселесі кәсіпорынның рентабельділігін мен оның нарықтағы тұрақтылығын қамтамасыз ету және қолдағы материалдық пен адамдық ресурстары негізінде тұтынушылар сұранысымен есертесе отырып, тауарлар мен қызметтер өндіруді ұйымдастыру болып табылады.
Бұл орайда, менеджменттің шешетін мәселелеріне мыналар кіреді:
жоғары білікті жұмыскерлерді таңдау мен өндірісті автоматтандыруды қамтамасыз ету;
жоғары еңбек ақы белгілеу мен қызметкерлер үшін оңтайлы жағдай қалыптастыру арқылы ынталандыру;
кәсіпорын қарекетінің тиімділігіне тұрақты бақылау жүргізу және оның барлық бөлімдерінің жұмысын үйлестіру;
жаңа нарықтарды тұрақты іздеуі мен оларға енуі.
Сонымен қатар менеджмент шешетін мәселелеріне мыналар жатады:
фирма дамуының нақты мақсаттарын анықтау;
мақсаттардың басымдылығын, олардың шешілу керектігін айқындау;
фирманың даму стратегиясына кіретін шаруашылық мәселелері мен оларды шешу жолдарын табу;
әр түрлі уақыт мерзімдеріне белгіленген мәселелерді шешу үшін іс – шаралар жүйесін қалыптастыру;
қажетті ресурстар мен оларды қамтамасыз ететін қайнар көздерін анықтау;
қойылған мақсаттарды жүзеге асырылуына бақылау жасау.
Басқарудың шешетін мәселелері материалдық, қаржылық, еңбек және т.б. ресурстардың ұлғайып отыратын көлемдерін талап ететін өндіріс масштабтарының өсуі барысында күрделенеді.
Менеджменттің соңғы мақсаты (к/о-ның) өндірістік процессті рационалды ұйымдастыру жолымен кәсіпорынның пайданы әкелетін іс-әрекетті қамтамасыз ету, өндірісті басқару мен технико-технологиялық базаның дамуын қоса отырып, сонымен қатар, әрбір жұмысшының шығармашылық белсенділігі мен квалификациясын көтере отырып, кадрлық потенциялды тиімді қолдану.
Менеджменттің ең маңызды функциясы қолда бар материалды және адам ресурстары негізінде, тұтынушылар сұранысын ескере отырып, тауарлар мен кызметтердің өндірісін ұйымдастыру және кәсіпорынның рентабельдігімен қоса оның нарықта тұрақты орын алуын қамтамасыз ету.
Осыған байланысты менеджмент функцияларына келесілер жатады:
- өндіріс автоматизациясын қамтамасыз ету және жоғарғы квалификацияға ие жұмысшыларды табу;
- ең жақсы еңбек ету жағдайларын жасау жолымен және жоғарғы еңбек ақыны орнату;
- кәсіпорын жұмысының тиімді жүзеге асырылуын мерзімді түрде бақылау;
- кәсіпорынның барлық бөлімшелерінің жұмысын координациялау;
- жаңа нарықтарды әрдайым іздеу және оларға шығу жолдарын табу;
Сонымен қатар, менеджмент шешетін мәселелерге келесілер жатады:
- фирма дамуының нақты мақсаттарын анықтау;
- мақсаттардың болымдылықтарын, олардың орындалу тәртіптерін анықтау;
- фирма дамуының стратегияларын жасау;
шаруашылық мәселелерді және шешу жолдарын қарастыру және т.б.
