Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
k_1241_s__1179_az_t_PIP_mamnd_konspekt.docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
137 Кб
Скачать
☆

4. Қазақ тіліне аударыңыз.

По-моему, пришло время прежде всего изучить, осмыслить и обобщить то, что накоплено переводческим опытом в наших республиках. Именно на такой конструктивный разговор, хочу надеяться, и нацеливает нас новая рубрика «ЛГ» – «Художественный перевод – школа интернационализма».

Другая серьезная проблема подготовка переводческих кадров. Правда, последние годы в республике появилась группа молодежь (Е Сатыбалдиев, Колербеков, Бакбергенов, Канапьянов, Гайдуллин), которые пробует свои силы в художественной переводе с казахского на русский. Есть отдельные удачи. Однако не для всех из этой молодой волны перевод-страсть, призвание, профессия, а скорее что-то на уровне хобби, что-то такое, чем можно заниматься при случае, во вторую смену, а то и вовсе между делом. Ну а я полагаю, что в любом серьезном деле от самодеятельности, любительщины большого прока нет. Только высокий профессионализм должен стать шерифом в этой ответственной работе.

Герольд Бельгер

1. Мәтінді оқып, орыс тіліне аударыңыз.

Ес

Ес-күрделі психикалық процестердің бірі. Ол есте қалдыру, қайта жаңғырту, тану, ұмыту секілді процестерден тұрады.

Ес процестерінсіз адам баласы мәдениеттің салаларын қалағанынша меңгере де, жан-жақты жетіле де алмас еді. Егер біздің есімізде өткенде қабылданған нәрселер сақталмаса, бізге өмірді әр кез қайта жасап отытуға тура келер еді. Немесе өмірдегі заттардың барлығы да әр уақытта белгісіз, не жаңа нәрсе болып көрінер еді.

Ес адамның басқа жан қуаттарымен де (қабылдау, ойлау, қиял т.б.) тығыз байланысты. Ол, әсіресе ойлау үшін аса қажет. Нәрсе есте дұрыс сақталмаса, бұл жай ой-лауға қиындық келтіреді.

Ес қозғалыс, образдық, сөз -логикалық және эмоциялық естер болып бөлінеді.

Естің негізгі процестерінің бірі - есте қалдыру. Есте қалдыруда әр кез мақсат қойып, отыру маңызды. Есте қалдыру мағыналы болу үшін нәрсенің мәнін түсіну керек. Есте қалдыру арнайы және еріксіз болып бөлінеді.

Қайта жаңғырту процесі еріксіз және арнайы жаңғырту деп екіге бөлінеді. Еріксіз қайта жаңғыртуда адам алдына мақсат қоймайды. Мұны іс-әрекеттің барысы туғызып отырады. Арнайы қайта жаңғырту - әдейілеп еске түсіру, ойлаумен тығыз байланысты процесс. Арнайы қайта жаңғырту мақсат қоюмен, арнаулы әдіс - тәсілдер қолданумен жүзеге асады.

Тану - бұрын қабылдағандармен қайтадан кезіккенде көрінетін ес процесі. Тану адамдардың қабылдау ерекшеліктеріне қарай түрлі дәрежеде көрінеді.

Ұмыту процесі - есте қалдыру процесінде қарама-қарсы процесс. Есте қалдырудың нашар болуы адамның зейінсіздігіне байланысты болады.

Жаңа сөздер

арнайы-специально

жаңғырту-возобновление

әдейі-специально

2. Сұрақтарға жауап беріңіз.

1) Ес қандай процестерден тұрады?

2) Ес адам баласының қандай жан құбылыстарымен байланысты?

3) Естің қандай түрлері бар?

4) Естің негізгі процестері туралы не білесіз?

3. Берілген сөздерді сөздік арқылы орыс тіліне аударыңыз.

Жаңғырту, тану, ұмыту, меңгеру, қабылдау, қиял, еріксіз, әдейі.

4.Берілген сөздер мен сөз тіркестерімен сөйлем құрастырыңыз.

Еңгерген, қиындық келтіру, арнайы, әдейілеп еске түсіру, арнаулы әдіс, есте қалдыру, мақсат қою.

5.Берілген етістіктерді бұрынғы өткен шақта жіктеңіз.

Есте қалдыру, қайта жаңғырту, тану, ұмыту, зейінді болу.

6.Мәтіннен психологиялық терминдерді көшіріп жазып, оларды есте сақтаңыз.

7.Сөйлемді аяқтаңыз.

1) Ес процестерінсіз адам баласы...

2) Егер біздің есіміздің өткенде қабылдаған нәрселер сақталмаса...

3) Ес адам басқа да жан қуаттарымен...

4) Еріксіз қайта жаңғыртуда адам...

8.Ұмытудың қандай себептерін білесіз? Мысал келтіріңіз.

9.Мәтіннің мазмұнын айтып беріңіз.

  1. Мәтінді оқып, мазмұнын түсініңіз. Психологиялық терминдерді көшіріп жазып есте сақтаңыз.

Ойлау

Сыртқы дүниені толық тануға түйсік, қабылдау, елестер жеткіліксіз болады. Біз тікелей біле алмайтын заттар мен құбылыстарды тек ойлау арқылы ғана білеміз.

Ойлау-сыртқы дүние заттары мен құбылыстарымен байланыс-қатынастардың миымызда сөз арқылы бейнеленуі. Ойлау қабылдау, елестермен тығыз байланысты. Ойлау сезім мүшелері арқылы алынған мәліметтерді өңдейді.

Адамның ойы әрқашанда сөз арқылы білдіреді. Ой-сыртқы дүниені бейнелеудің ең жоғарғы формасы, сөз-ойды басқа адамдарға жеткізетін құрал.

Бала тілі шықпай тұрған кезде де ойлай алады. Ол айналасындағы дүниені бірінші сигнал жүйесінің қызметі арқылы танып біледі. Ойлаудың бұл түрі оның танымын онша кеңейте алмайды. Баланың тілі шығып, сөз арқылы үлкендермен қарым-қатынасқа түскенде ғана оның ойлау шеңбері кеңейтін болады.

Адам сыртқы дүние құбылыстардың сырын көбірек білген сайын оның ойлауы да жетіле түседі. Ойлау-өзіндік ішкі қарама-қарсы қайшылықтарға толы прцесс. Ойлаудың пайда болуында жаңа, белгісіз нәрселерге зер салып, қызығудың да маңызы бар. Немесе белгісіз, түсініксіз нәрсені білуге деген ынтызарлық адамды түрлі сұрақтарға жауап іздеп, ой әрекетімен шұғылдануға итермелейді. Ойлаудың ұғым, пікір, ой қортындылары деп аталатын бірнеше формасы бар. Ал түсіну ойлаудың негізгі белгісі болып табылады.

Ой әрекеті дүниені танып білуде негізгі рөл атқарады.

Жаңа сөздер

Ойлау-думать,мыслить

елес-представление

құрал-средство

өңдеу-обрабатывать

тану-узнать,признават

ойлау шеңбері-кругозор

тілі шығу-начинать говорить

жетілу-созреть

зер салу-обратить внимание

ынтызарлық-сильное желание,овладеть чем нибудь

итермелейді-подталкивает

2.Сұрақтарға жауап беріңіз.

1)Ойлау дегеніміз не?

2)Ойлау мен сөздің байланысы қандай?

3)Ойлаудың сыртқы ортамен қарым-қатынасының сыры неде?

4)Ойлаудың қандай формасы бар?

3.Берілген сөздердің жуан түбірге негізделгенін бір бағанаға, жіңішке түбірге негізделгенін бір бағанаға көшіріп жазыңыз. Сөздікті пайдаланып, орыс тіліне аударыңыз.

Түйсік, қабылдау, елес, тану, тығыз, сезім, құрал, ой, таным, шеңбер, қайшылық, белгісіз, ынтызарлық, пікір, белгі.

5.Етістіктердегі етіс фрмасын анықтаңыз.

Бейнелеу, өңделеді, ойландырады, кеңейтеді, зер салды, итермелейді.

6.Мәтіннің 2-3 абзацын қайталап оқып, тірек сөздермен сөз тіркестерін табыңыз.

7.Мәтіннің мазмұнын баяндаңыз.

Ой

Лау

Түрлері

сапасы

Практикалық ойлау,

Нақтылы, бейнелі ойлау

Теориялық ойлау

8.Берілген сөздермен зат есім мағынасындағы бір, етістік мағынасындағы бір сөйлем құрастырыңыз.

Қабылдау, жетілу, тану, қызығу.

9.Өлеңнің мазмұнын түсініп жаттап алыңыз.

Ой деген у-

Ауызға алсаң қандырар.

Ой деген у-

Жанды есінен тандырар.

Ой деген у-

Ішсең мас боласың

Ой деген у-

Ішсең де соласың.

Ой бір теңіз-

қап-қара боп тебінерер.

Ой бір теңіз-

Толқвындана күңіренер.

Ой улады-

Жүректе зар көзде жас.

Ой улады-

Көмір болды жүрегім.

Ой улады-

Сарғаямын сенемін.

М.Жұмабаев

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]