20. Көмейдің байламдары мен буындарының құрылысы .

Буындары : 1/ Жүзік – қалқанша |Articulatio crycothyroidea |қалқанша шеміршектің төменгі мүйізімен жүзіктәрізді шеміршектің қалқаншалық буын бетімен арасындағы буын Дауыс байламының күрделі қозғалысқа келіп , тербелуіне ықпал етеді . 2/ Жүзік-ожау |A.crycoarytenoidea | Ожаудың ойыс пен жүзіктің дөңестеу буын бетінің арасында орналасқан . Әсем үн шығаруына ықпал етеді .

Байламдары : Lig. Thyrohyoideum medianum – қалқанша шеміршек + тіл асты сүйегі , Lig. Thyrohyoideum lateralis – Қалқанша шеміршектің жоғарғы мүйізі + Тіл асты сүйегінің үлкен мүйізі , Lig. Vocale – Қалқанша шеміршен + ожау тәрізді шеміршектің дауыстық өсіндісі , Lig. Hioepiglotticum – көмей қақпашығының алдыңгы беті + тіл асты сүйегі , Lig. Thyroepiglotticum – қалқанша шеміршек + көмей қақпашығы , Lig. Cricotrahealis – кеңірдек + жүзік тәрізді шеміршек .

21.Кеңірдек(trachea)іші қуыс,ауаны өкпегеөткізіп,ұзындығы орташа есеппен 9-11см,көлденеңі 15-18мм-дей түтік тәрізді мүше.Ол көмейдің тікелей жалғасы,6мойын омыртқасның төменгі жиегінен басталып,4кеуде омыртқаның тұсында айырылып,bifurcation traheaе,оң және сол бронхтарғ абөлінеді.

Кеңірдек топографиясы. Топографиялық орналасуына қараймойындырық және кеуделік бөліктерге бөлінеді. Кеңірдектің мойындырық бөлігінің, parscervicalis,алдыңғы беті қалқанша безбен, glandulatryoidea, және тіласты сүйегінен төмен орналасқан бұлшықеттер меншектелген, бүйір беті жалпы ұйқы артериямен a.carotiscommunis, ішкі мойындырық венамен,v jugularis interna,және кезбе нервпен,n.vagus, артқы беті оңешпен,esephagus шектелген.

Кеңірдектің кеуделік бөлігінің,pars thoracica,алдыңғы беті қолқа доғасымен, arcusaortae, айырша безбен, thymus, артқы беті өңештің кеуделік бөлігімен,бүйірқапталы оң және сол көкірекаралық өкпеқаппен шектеледі.

Кеңірдек құрылысы. Кеңірдектің қабырғасы талшықты дәнекер тінді сақиналы байламдар,ligg.annularia, арқылы өзара байланысқан 16-20-дай жарылай сақиналы шеміршектерден тұрады.Кеңірдек шеміршектерінің артқы беті жалпақтау келген жарғақтар, pars membranaceus,арқылы байланысқан. Кеңірдектің ішкі беті ,шырышты қабық шырышты бездер, glltracheales,ми лимфа түйіндеріне өте бай,кірпікшелі эпителимен қапталған. Сыртқы беті дәнекертінмен, tunicaadventita көмкерілген.

22.Бронхтар

Кеңірдектің кеуделік бөлігі 5-ші кеуде омыртқаның жоғарғы жиегінің тұсында оң және сол басты бронхтарға, bronchiprincipales,бөлінеді.

Оң басты бронх, bronchus principalis dexter, кеңірдектің тікелей жалғасы болғандықтан, тіктеу, өту жолы кең және қысқа, 6-8 жартылай сақиналы, шеміршектерден тұрады.Оң басты бронхтың ұзындығы шамамен 3см-дей.

Сол басты бронх, bronchus principalis sinister, оң басты бронхыға қарағанда бұрыш құрап, ұзындау және жіңішкелеу келіп, 9-12сақиналы шеміршектерден тұрады.

Оң басты бронх доға тәрізді иіліп, жоғарғы қуыс венаға, v.cavasuperior ,бағытталған сыңар венамен, v.azygos шектесіп,сол басты бронхтың жоғарғы беті қолқа доғасымен, arcus aortae, беттесіп орналақан. Шырышты қабығы сұрғылт түсті, кеңірдектің бөлінген ішкі бетінде еркін қозғалатын қыры,carina болады.

23.Кеңірдек төменгі қалқанша артериясының, a thiyroidea inferior,ішкі кеуде артериясының, a thiyroidea interna, және кеуделік қолқаның, aorta thoracicae ,кеңірдектің тармақтарымен, rr.tracheales, қандандырылады.

Көмей жоғарғы және төменгі көмей артерияларымен, aa.laryngeae superior .et inferior, қандандырылады.Веналық қан өрімдер арқылы аттас веналарға ағады.Көмейдің лимфа тамырлары терең мойындық және көмейалдындағы лимфа түйіндеріне,nodi lymphatici cervicales profundi et prelaryngeales, ашылады.

23.Тыныс алу мүшелерінің алдыңғы кеуде қабырғасындағы проекциясы.

Тыныс алу жүйесі,systema respiratorium,немесе тыныс алу аппаратыaparatus respiratorius,организмді оттегімен қамтамасыз етіп,көмір қышқыл газын сыртқа шығарушы мүшелер тобы.Топографиялық орналасуына қарай:тыныс алу жолдарымен тыныс алу қызметін реттеуші өкпеден және жоғарғы,төменгі бөліктерден тұрады.Тыныс алу жүйесінің жоғарғы бөлігі:мұрын қуысынан,жұтқыншақтың мұрындық және ауыздық бөліктерінен,төменгі бөлігі:көмекейден,кеңірдек пен бронхтардан және өкпенің терең қабатында орналасқан бронхиалды тармақтар мен көпіршекті тармақтардан тұрады.Тыныс алу жолдары тыныс алу кезінде оттегі мен көмірқышқыл газын бойынан еркін өткізу үшін қабырғалары шеміршектік және сүйектік тіндерден тұрады.Тыныс алу жолдарының ішкі немесе қуысқа қарағын беті кірпікшелі эпителиймен көмкерілген,шырышты бездерге өте бай шырышты қабықтан тұрады.Тыныс алу жолдары арқылы өтетін ауа шаң-тозаңнан тазартылып,жылынып,ылғалданып,өкпеге қарай бағыт алады.

24.Өкпе жастық ерекшеліктері.Нәрестеде бұрыс конус тәрізді,жоғарғы бөлігі үлкен,оң жақ ортаңғы бөлігі жоғарғы бөлігімен бірдей,ал төменгі бөлігі салыстырмалы түрде үлкен.

Нәрестеде екі өкпенің салмағы57г(39-70) ,көлемі67см*.20жасқа келгенде барлық бөлігі жаңа туған нәрестеге қарағанда 3-4 есе өседі.40-45жаста барлық бронхтық ағаш өте үлкен болады.Қартайған кезде сегменттік бронхтың ұзындығы мен көлемі кішірейеді.Нәрестеде өкпелік ацинуста аздаған майда өкпе альвеолары болады.1жастан бастап жаңа альвеолалық жолдардың пайда болуына байланысты ацинустар өседі.

7-9жаста альвеолалық жол-1г,15-жаста өкпелік альвеоланың көбеюі аяқталады.Осыған дейін альвеоланың мөлшері 2есе үлкейіп үлгереді.15-25жаста толық қалыптасады.25-40жаста өзгеріссіз болады.40-жастан кейін өкпе альвеолары кішірейеді,альвеолалық жолдар бір-бірімен қосылады,ацинустардың мөлшері ұлғаяды.

1жаста-4 есе

8жаста-8есе

12жаста-10есе

20жаста-20 есеөседі.