2. Іргетастардың орналсу тереңдігін анықтау

Іргетасты орналастыру тереңдігі-жер бетінен іргетас табанына дейінгі арақашықтығы(d).Тереңдікті анықтауда мына факторлар әсер етеді:

-құрылыс алаңының инж.геол-қ ерекшелігі;

-құрылыс аймағының ерекшелігі(қату деңгейі);

-ғимарат конструкция-ң ерекшелігі(жертөле,тех.этаж ж/е жақын орналасқан ғимарат әсері);

-жер қазу ж/е іргетасты орнату жұмыстарының ерекшелігі.

Есептік отырғызу деңгейі :

Топырақтың нормативтік тоңу тереңдігі:

3. Құрамалы қадалар және оларды топыраққа енгізу

25

1.Іргетасқа түсетін күштер мен әсерлер

Тұрақты, Уақытша()

2.Саяз орналасқан іргетастар түрлері, конструктивтік ерекшеліктері

Саяз орналасқан іргетастар түрлері ғимараттың конструктивтік ерекшелігіне байланысты қабылданады: ленталы, жекелеген, тұтас.

Негізінен ленталы құрамалы іргетастар қолданылады. Олар қабырға блогынан және іргетас плитасынан тұрады. Негіз топырағы берік болған жағдайда плиталар арасын үзбелі етіп тұрғызады.

Жекелеген іргетастар колонна астына жобаланады. Мұндай іргетастар бір блоктан (подколонник) немесе блоктан және астына қойылатын бірнеше плиталардан тұрады.

Тұтас іргетастар табан өлшемі аз биік ғимараттар астына немесе негізі әлсіз топырақтар болған жағдайда қарастырылады.

Іргетастар құрамалыдан басқа құймалы (монолитті) болуы де мүмкін. Соңғы кездері құймалы іргетастар көбірек қолдануда: себебі онда конструкцияны тасымалдау қажет емес. Мұнда типтік опалубкалар қолданылады.

Тасты (бут), тасты бетон (бутобетон) және бетонды іргетастар тек сығылуға жұмыс істейді, яғни қатаң іргетас түріне жатады. Іргетас материалын тиімді пайдалану үшін бұл жағдайларда іргетастарды текпішек түрінде құяды (уступы). Ондағы текпішек биіктігінің (h) ұзындығына (l) және іргетастың жалпы биіктігінің (Н) жалпы шығуына (L) қатынасын 2:1 аралығында қабылдайды, яғни

және =

Жалпы іргетастар мен негіздерді жобалау екі кезеңнен тұрады:

1. Іргетастардың негізін, яғни іргетасты орнату тереңдігін таңдап алу және олардың табан өлшемдерін анықтау;

2. Іргетас конструкцияларын, яғни өлшемдерін және материалдарын анықтау және оларды шекті күйлерге тексеру.

Іргетастың орналасу тереңдігі ғимараттың конструктивтік, климаттық, инженерлі – геологиялық және гидрогеологиялық ерекшеліктерге байланысты қабылданады.

Ал іргетастың табан өлшемдерін анықтау бірте-бірте жақындау әдісімен жүргізіледі. Ол үшін негіз топырағының есептік кедергісін білу қажет.

3.Құрамалы қадалар және оларды топыраққа енгізу

Құрамалы қадалардың негізгі ерекшеліктері салмағы жеңіл,оңай жасалуы,тасымалдауға ыңғайлы және өте берік болып келеді.Осы қаситтеріне байланысты бұл қаданы нашар топыраққа немесе нығыз топырақ кезінде қолданылады және деформацияланбайды.Бұл қадалар ілмелі болып келеді.Құрамалы қада көп қабатты уйлер салған кезінде,ауыр ғимараттар салған кезде және қырлы жерлерде уйлер салғанда қолданады.

Құрамалы қаданы жерге енгізу үшін бұрғыламалы машина қолданылады және олар ілмелі болып келеді, сондықтан қадалар іргетасты плитканың астында жатады.

26