78. Фактары, якія ўплываюць на радыеадчувальнасць і радыеўстойлівасць раслін

Уплыў іанізуючага выпраменьвання на асобныя кампаненты лясных біягеацэнозаў залежыць ад шматлікіх фактараў: тыпу выпраменьвання, тыпу і працягласці апраменьвання, дысперснасці радыеактыўных часціц, генетычных і фізіялагічных асаблівасцей, экалагічных фактараў, пары года, характарыстыкі біягеацэнозаў і інш.

Тыпы выпраменьвання. Пры знешнім апраменьванні раслін і жывёл самы вялікі ўплыў аказвае γ-выпраменьванне, якое адрозніваецца высокай пранікальнай здольнасцю. Значны радыебіялагічны эфект α- і β-выпраменьвання назіраецца тады, калі яны пападаюць унутр раслін праз вусцейкі або каранёвыя сістэмы з глебавым растворам і з ежай у арганізмы жывёл. α-часціцы пашкоджваюць слізістыя абалонкі ўнутраных органаў. Нязначны ўплыў α- і β-часціцы аказваюць на расліны і жывёл у тым выпадку, калі затрымліваюцца пакроўнымі тканкамі і скурным покрывам.

Пры хранічным апраменьванні раслін і жывёл аднолькавымі дозамі радыеадчувальнасць і радыеўстойлівасць залежаць ад генетычных фактараў і стану арганізма. Даследаваннямі ўстаноўлена, што па меры ўскладнення арганізма радыеадчувальнасць яго ўзрастае. Чым большы аб’ём у клетачных ядрах займаюць храмасомы і чым большы аб’ём ядраў, тым у большай ступені яны падвяргаюцца храмасомным аберацыям.

Фізіялагічныя фактары. На радыеадчувальнасць арганізмаў значны ўплыў аказвае перыяд развіцця, індывідуальныя асаблівасці, перыяд вегетацыі, узрост і іншыя фактары. Вядома, што ў розныя перыяды антагенезу арганізмы як раслін, так і жывёл адрозніваюцца не толькі марфалагічнай будовай, але і спецыфікай фізіка-хімічных працэсаў і радыеадчувальнасцю. Максімальная яна ў насення ў перыяд яго прарастання і пераходу раслін ад вегетатыўнага да генератыўнага стану, а самая вялікая радыерэзістэнтнасць – у перыяд паспявання і ў стане пакою.

Экалагічныя фактары. Расліны і жывёлы прызвычайваюцца да тых экалагічных умоў, у якіх яны працяглы час знаходзяцца. Рэзкае змяненне выклікае тыя ці іншыя рэакцыі арганізмаў і нават поўную іх гібель. Павышэнне ўтрымання радыенуклідаў у асноўным адмоўна ўплывае на стан арганізмаў. Найбольш нізкая радыеадчувальнасць дрэвавых відаў назіраецца ў асенне-зімовы перыяд, высокая – у час распускання пупышак.

80. Выяуленне лясных пажарау з назіральных пунктау, выкарыстане тэле-I відэатэхнікі пры выяуленні лясных пажарау.

Фиксированные пункты подразделяются на пожар­ные вышки и пожарные пункты.

Пожарные вышки строятся на повышенных эл-тах рель­ефа на расстоянии, удобном для подъезда и перемещения наблюдателя. Каждая вышка имеет свои координаты, со­гласованные с геодезиче­скими службами.

Расстояние между вышка­ми:L = 3,83 (√ H₁ + √ H₂),

где H₁ и H₂ - высота первой и второй вышек.

На площадь, обслуживае­мую пожарной вышкой, влияет лесистость местности. На пожарные вышки стали устанавливать телеустановки (ПТУ). В настоящее время устанавливают ПТУ – 96 с цветным изображениям.

Пожарные пульты - строят­ся в горных условиях. На нижнем этаже пожарного пульта устанавл-ся комната для работы.

Пожарные мачты – высо­той до 35 м

81.Крыніцы забруджвання лясоу радыенуклідамі

Прыродны радыяцыйны фон фармiруецца пад уплывам касмiчнага выпраменьвання, якое прыходзiць з мiжзоркавай прасторы з галактыкii ад нашай зоркі – Сонца. Ён складаецца з зараджаных часцiц высокай энергii, iанiзуючых выпраменьванняў і ў тым ліку ад прыродных радыенуклiдаў, якiя знаходзяцца ў глебе, вадзе, паветры, раслiннасцi. У цяперашнi час вядома больш за 60 прыродных радыенуклiдаў, якiя фармiруюць радыеактыўнасць бiясферы. Па паходжаннiiх дзеляць на дзве групы:

1) касмагенныя – нуклiды, якiя ўтвараюцца ў вынiку ўзаемадзеяння касмiчнага выпраменьвання з атамамi азоту, вадароду iiнш. З вялiкай колькасцi касмагенных радыенуклiдаў значны ўклад у дозу апраменьвання ўносяць ³H, ⁷Be, ¹⁴C, ²²Na;

2) прыродныя – нуклiды радыеактыўных сямействаў ²³⁵U, ²³⁸Ui²³²Th, а таксама ⁴⁰К i⁸⁷Rb, якiя знаходзяцца ў зямной кары i аб'ектах навакольнага асяроддзя з моманту ўтварэння Зямлi.

Прыродныя радыенуклiды выяўляюцца ва ўсiх прыродных водах. Канцэнтрацыя урану, радыю i торыю асаблiва высокая ў падземных водах. Канцэнтрацыя натуральных радыенуклiдаў у раслiнах i целе жывёл звычайна значна нiжэйшая, чым у глебе, на якой раслiны растуць. Выключэнне складаюць ⁴⁰К, ¹⁴С i ³Н, якiя iнтэнсiўна засвойваюцца раслiнамi i жывёламi.

Радыенуклiды паступаюць у атмасферу рознымi шляхамi. Частка з iх пападае ў паветра ў вынiку выветрывальнасці зямных парод i гнiення арганiчных рэчываў.

Радыеактыўнасць атмасфернага паветра вагаецца ў шырокiх ме-жах i залежыць ад месцазнаходжання, утрымання радыенуклiдаў у мацярынскiх пародах, пары года, стану атмасферы . Адной з крынiц, з удзелам якой фармiруецца прыродны радыяцыйны фон, з'яўляецца распад прыродных радыенуклiдаў зямной кары i атмасферы.

Тэхнагенны радыяфон фармiруецца ў вынiку прымянення фосфарных угнаенняў, попелу, каменнага вугалю, радыеактыўных адходаў, работы розных установак, выкарыстання радыеактыўнага палiва, ядзерных выпрабаванняў, аварый на АЭС, уцечкi радыеактыўных рэчываў iiнш.

83. Тактика и техника тушения торфяных пожаров. Торфяные пожары развиваются очень медленно и без выраженных тактических частей. Поэтому тактические приемы их ликвидации диктуются особенностями использования определенных технических средств и не имеют такого большого значения как при тушении низовых и верховых пожаров. До начала тушения торфяных пожаров необходимо с помощью заостренных шестов установить границу распространения пожара и отметить ее на местности хорошо заметными вешками. Начинать тушение необходимо с незадымленной стороны очага загорания. Очаг только что возникшего торфяного пожара может быть быстро потушен отделением горящего торфа от кромки образовавшейся воронки и складирование его на выгоревшей площади. При наличии достаточного количества воды вблизи очага горения образовавшаяся воронка может быть заполнена водой.

Кромку очага торфяного пожара можно тушить компактными струями воды. Однако в связи с непроизводительными расходами тушение этим способом возможно при наличии достаточного наличия воды вблизи пожара. Значительно меньший расход воды наблюдается при тушении пожара с использованием торфяных стволов ТС-1 и ТС-2. Подача воды осуществляется с помощью мотопомп и пожарных рукавов диаметром 26 мм. При наличии водоисточников в радиусе 500 м целесообразна подача воды по пожарным рукавам непосредственно из источника. При большем расстоянии необходима доставка воды. Для снижения поверхностного натяжения в воду добавляются смачиватели сульфанол НП-1, ОП-7, ОП-10 и др. Для полной ликвидации очага пожара торфяными стволами необходимо обработать полосу шириной 0,7-0,8 м, прилегающую к кромке пожара. Для образования смоченной полосы такой ширины уколы размещают в два ряда. Первый ряд уколов размещают на расстоянии 0,1-0,2 м от кромки пожара, второй - 0,3-0,4 от первого. Расстояние между уколами в рядах - 0,3-0,4 м один от другого. При этом ствол с закрытым краном вводится на всю глубину прогорания, а затем открывается на несколько секунд. После этого кран закрывается, ствол из торфа вынимается и операция повторяется. Расход воды при нагнетании ее под давлением в 3-4 атм составляет 35-42 л/мин. Для каждого укола расход воды определяется затраченным временем. В зависимости от глубины прогорания торфа необходимое время подачи воды составляет:

Незначительная добавка смачивателя снижает поверхностное натяжение и делает воду "мокрой".

При отсутствии источника воды и возможности ее доставки пожар может быть локализован канавой, проложенной на глубину до воды или минерального слоя почвы.

В случае возникновения многоочаговых торфяных пожаров, тушение их возможно только путем окружения всей площади. На которой расположены очаги. Глубина канав и в этом случае должна быть до минерального слоя или до воды. Руководство тушением торфяных пожаров поручается специалисту, знающему их специфику.