2.7 Аккумуляторлық батареялардың техникалық қызмет көрсетуі

Аккумуляторлық батареялар тұрақты заряд астындағы режимде жұмыс істейді, яғни батарея үнемі кез келген жағдайда зарядтық қондырғыға қосулы болады. Бұл қышқылдық аккумуляторлық батарея «заряд-разряд» әдісі бойынша жұмыс істеуімен түсіндіріледі (зарядталған аккумуляторлық батареялардың разрядтан кейінгі келесі зарядымен жүктемесінің қоректенуі), аккумуляторлардың пайдалы пластиналарының тозуы тұрақты заряд астындағы режим кезіндегіден жылдам тозады, демек, пластиналардың тозуы пайдалы пластина өзінің көлемдік бөлігін жоғалтқан кезде әр заряд соңында бақыланады.

Аккумуляторлық батареяның тұрақты заряд астындағы режиміндегі жұмысы оперативті тізбекті сенімді қоректендірумен қамтамасыз етеді, демек, батарея әрқашан зарядталған күйде болады; бұл кезде пластинаның сульфатациясы және олардың активті массасының ыдыс түбіне түсуі мерзімді терең разрядтардың үлкен токта болмауы салдары батареяның қызмет ету мерзімін ұзартады.

Тұрақты заряд астындағы әдіс бойынша жұмыс істейтін қышқылды батареяны пайдалану дайындықсыз разрядтар мен теңестіруші зарядпен жүзеге асады. Батареяны элементте зарядтау барлық элементтерде электролит тығыздығының қабылданған 1,2-1,21 г/см³ мәніне жеткенше 2,3В кернеумен 3 айда 1 рет жүргізіледі.

Осмотр Аккумуляторлық батареяны тексеру қызмет көрсететін қосалқы станцияда кезекші жұмысшы күн сайын, ал қызмет көрсетпетіндері – жөндеуші жұмысшы электр шаруашылық үшін жауапты бекіткен график бойынша жүргізеді. Не реже двух раз в месяц РҚЖ немесе зертхана электромеханик-аккумуляторшысы айына кемінде екі рет, ал электр шаруашылыққа жауапты – айына кемінде 1 рет инспекторлық тексеру жүргізеді.

Бақылау кезінде төмендегілерді тексереді:

- аккумуляторлық ғимараттағы вентиляцияның дұрыстығын;

- электролит деңгейі, ыдыстың тазалығы мен тұтастығы, әйнекпен қоршалған стеллажда дұрыс орналасуы;

- түсіне, жасы мен қарсы пластинадағы қаспақтар және пайдалы пластинадағы қисаюға аса назар аударылған пластина күйі. Әйнек ыдыста шөгінді деңгейін, түсін және оны бөлу сипаттамасын шолып анықтайды.

Қанық қоңыр немесе шоколадты түсті шөгіндінің кішкене қабаты шөгінді пайдалы пластинаның белсенді салмағының бөлшегінің табиғи түсу есебінен шөгінді түзілгенде батареяның қалыпты жұмысын куәландырады. Басқа түстің қатпарларынсыз қысқа уақыт аралығында түзілетін қоңыр түсті шөгіндінің үлкен көлемі батареяның заряд астындағы кернеуде табылатындығын куәландырады. Ақ немесе ашық сұр түсті шөгінді батареяның жүйелі түрде толық зарядталмайды және сульфатталған немесе электролит хлор құрамды қоспамен ластанғанын көрсетеді. Хлор құрамында және күрделі (қоңыр және ашық сұр қабаттар) шөгіндіні көрсетеді. Ылғалды бет (шөгінді) пен пайдалы пластинаның төменгі шегі арасындағы арақашықтық 10мм-ден аз болмауы керек.

Бұдан басқа, әйнек ыдыстардағы пластина сульфатациясын, олардың ҚТ-ның болмауын; сепараторлардың және ағаш таяқшаның түсуін және қирауын шолып тексереді; бақылау элементінде электролит температурасы мен тығыздығын (ареометр және сынапты термометрмен); кернеуді (вольтметр сынамасымен) өлшейді. +25 С температура кезінде зарядталған батареяның электролитінің тығыздығы мынадай болу керек:

СК типті аккумуляторлар үшін 1,205±0,005 г/см ,

СН типті аккумуляторлар үшін 1,24±0,005 г/см³.

Бұл кезде қысқа тұйықталған пластинаны анықтау үшін пластмасса корпустағы пластина құлақшасының үстіне кезектесіп қондырылатын компас қолданылады. Бір түзетілген пластина құлақшасынан басқа түзетілген құлақшаға өту кезінде нұсқағыштың маңызды ауытқуы болмайды, бірақ, егер қысқа тұйықталудың бірінде ауытқымайтын болса, онда компас нұсқағышы басқа жаққа жылдам ауытқиды. Банканың басқа жағынан (басқа полярлықтың пластиналары) пластина құлақшасы бойынша өтіп, ҚТ орнын анықтайды.

Аккумуляторлы батарея ғимаратының температурасын құралдар немесе сынама қосудың көрсетуімен қысқы уақыттағы жылыту жүйесінің, заряд астындағы ток шамасын, зарядтық агрегаттың бос жүрісіндегі сынама қосудың дұрыстығын тексерумен бір уақытта белгілейді. Элементтік коммутатор мен щеткадағы шунттаушы кедергінің дұрыстығын шолып анықтайды. Ғимараттың, стеллаж бен оқшауламалардың тазалығын, қышқылға төзімді бояудың қабыршақтануы мен коррозияның болмауын тексереді.

Тексеру нәтижелері аккумулятор батареясының журналына мұқият енгізіледі. Тексеру нәтижелерін бағалап, қателіктер туралы қосалқы станция бастығына немесе аға электромеханикке баяндайды, қателіктерді жою әдісін және уақытын таңдайды. Жылдам жоюды талап ететін зақымдануды (ыдыстан ағу, ҚТ пластинасының әсерінен шамадан тыс күю) табу кезінде пайдалануға жауапты тұлға аккумуляторшыны белгілеуге қояды.

Электромеханик-аккумуляторшы бақылау кезінде: кернеуді, әр элементтегі электролиттің температурасы мен тығыздығын тексереді. Өлшенген тығыздық К +25 °С нормативті температурасына мына формула бойынша келтіріледі:

г/см , (2.19)

мұндағы р_н – электролиттің нормативті тығыздығы, г/см , t – электролит тығыздығын өлшеу жүргізілетін температура, °С.

Электролит тығыздығының температураға тәуелділігі 2.12-кестеде келтірілген.

2.12-кесте

Температура, °С	+5	+10	+15	+20	+25	+30	+35
Электролит тығыздығы, г/см	1,212 1,217 1,220	1,209 1,214 1,217	1,206 1,210 1,214	1,203 1,208 1,213	1,200 1,205 1,210	1,137 1,202 1,207	1,197 1,999 1,204