- •Мазмұны
- •І. Науқасты тексеру жоспары. Науқасты жалпы сұрап және қарап тексеру.
- •Сабақтың мақсаты:
- •2. Студент тақырып бойынша не білуі керек (өзіндік дайындалу сұрақтары):
- •3. Науқасты тексеру жоспары:
- •3.1 Науқасты сұрап тексеру реттілігі.
- •Тақырып бойынша студент не істей білуі керек:
- •Сабақтың мақсаты:
- •2. Тақырып бойынша студент не білуі керек (өзіндік дайындалу сұрақтары):
- •3.Тақырып бойынша студент не істей білуі керек:
- •3.1.2 Арудың анамнезін жинаған кезде мынадай түпкі жағдайларды анықтау қажет:
- •5. Алынған мәліметтерді жазып алу. Жазу үлгісі:
- •Іі. Тыныс алу ағзалары ауруларына шалдыққан науқастарды тексеру әдістері
- •3.2 . Науқасты жалпы қарап тексеру:
- •3.2.2. Жергілікті қарап тексеру:
- •4. Алынған мәліметтерді жазу. Жазу үлгісі.
- •2.5 Тыныс алу жүйесі ауруларына шалдыққан науқастарды сұрап тексерудегі студенттің іс-әрекеттері реттілігі
- •2.6 Алынған мәліметтерді жазу. Жазу үлгісі.
- •2.7 Тыныс алу жүйесі ауруларына шалдыққан науқастарды қарап тексеру
- •2.8 Кеуде қуысын қарау
- •2.9.4 Тыныс алу жүйесі ауруларына шалдыққан науқастарды жалпы қарап тексерудегі студенттердің іс-әрекеттер реттілігі.
- •2.10 Тыныс алу жүйесі ауруларына шалдыққан науқастарға кеуде қуысы пальпациясын жасаудағы студенттердің іс-әрекеттер реттілігі
- •2.11 Өкпе перкуссиясы Өкпенің салыстырмалы және топографиялық перкуссиясы
- •2.11.1 Сабақ мақсаты:
- •2.11.2 Тақырып бойынша студент не білуі керек (өзіндік дайындалу сұрақтары):
- •2.11.3 Тақырып бойынша студент не істей білуі керек
- •1 Сурет – кеуде бетінде анатомиялық сызықтар
- •2.11.4 Өкпенің салыстырмалы перкуссиясын жасаудағы студенттің іс-әрекеттер реттілігі
- •2.11.5 Өкпенің топографиялық перкуссиясы
- •2.11 Өкпенің топографиялық перкуссиясын жасаудағы студенттің іс-әрекеттер реттілігі
- •2.11Алынған мәліметтерді жазу. Жазу үлгісі:
- •2.12 Өкпе аускультациясы – негізгі және қосымша тыныс шуларын анықтау
- •2.Тақырып бойынша студент не білу керек (өзіндік дайындалу сұрақтары):
- •3.Тақырып бойынша студент не істей білуі керек:
- •6. Аускультация әр қашанда симметриялық аймақтарға салыстырмалы түрде жасалады, яғни салыстырмалы
- •2.5 Алынған мәліметтерді жазу. Жазу үлгісі.
- •Ііі. Жүрек және қан тамырлар жүйесі ауырған науқастарды сұрап, қарап және пальпация арқылы тексеру
- •3.1 Сабақтың мақсаты.
- •3.2 Тақырып бойынша студент не білуі керек (өзіндік дайындалу сұрақтары)
- •3.3 Студент тақырып бойынша не істей білуі керек.
- •3.4 Жүрек-қантамыр жүйесі ауруларына шалдыққан науқастарды сұрап тексеру
- •3.4 Жүрек-қантамыр жүйесі ауруларына шалдыққан науқастарды сұрап тексерудегі студенттің іс-әрекеттерінің реттілігі
- •3.5.Жүрек-қантамыр жүйесі ауруларына шалдыққан науқастарды қарап тексеру
- •3.5.4 Жүрек-қантамыр жүйесі ауруларына шалдыққан науқастарды қарап тексерудегі студенттің іс-әрекеттерінің реттілігі
- •3.5.5 Алынған мәліметтерді жазып алу. Жазу үлгісі:
- •3.6.1 Сабақтың мақсаты.
- •3.6.2 Студент тақырып бойынша не білуі керек (өзіндік дайындалу сұрақтары).
- •3.6.3 Тақырып бойынша студент не істей білуі керек.
- •3.6.4 Жүрек перкуссиясын анықтаудағы студенттің іс-әрекеттерінің реттілігі
- •3.6.5 Алған мәліметтерді жазып алу. Жазу үлгісі:
- •Сабақтың мақсаты.
- •Студент тақырып бойынша не білуі керек. (өзіндік дайындалу сұрақтары)
- •Студент тақырып бойынша не істей білуі керек
- •3.6.7 Жүрек аускультациясы жасаудағы студенттің іс-әрекеттерінің реттілігі
- •Жүрек қақпақшалар проекциясы және тыңдау нүктелері
- •3.6.8 Артериальдық пульсті тексеру. Артериальдық қан қысымын анықтау
- •3.6.9 Пульсті зерттеудегі студенттің іс-әрекетерінің реттілігі
- •3.10. Артериялық қысымды анықтаудағы студенттің іс-әрекеттер реттілігі:
- •Сурет. Пульсты екі қолда зерртеу.
- •Сурет. Аяқ ұшы үсті артериясында пульсты анықтау . Іу. Ас қорыту жүйесі ауыратын науқастарды тексеру әдістері.
- •4.1 Сабақтың мақсаты:
- •4.2.Студент тақырып бойынша не білуі керек (өзіндік дайындалу сұрақтары):
- •4.3 Студент тақырып бойынша не жасай білуі керек:
- •4.4 Ас қорыту жүйесі ауыратын науқастарды сұрап тексеру:
- •4.4.1 Ас қорыту жүйесі ауруларын сұрап тексерудегі студентттің іс-әрекеттер реттілігі
- •4.5 Асқазан және ішек ауруларына шалыққан науқастарды қарап тексерудегі
- •4.5.1 Жалпы қарау
- •4.5.2 Құрсақты қарау
- •4.5.3 Асқазан және ішек ауруларына шалыққан науқастарды қарап тексерудегі студенттің іс-әрекеттерінің реттілігі
- •5. Алынған мәліметтерді жазып алу. Жазу үлгісі:
- •Сурет № .Құрсақ беті аймақтары.
- •Y. Бауыр және өт жолдары ауырған науқастарды сұрап, қарап тексеру. Бауыр және көкбауырдың пальпациясы мен перкуссиясы
- •5.1 Сабақтың мақсаты:
- •5.2 Студент тақырып бойынша не білуі керек (өзіндік дайындалу сұрақтары):
- •5.3 Студент тақырып бойынша не жасай білуі керек:
- •5.4 Бауыр және өт жолдары ауырған науқастарды сұрап тексеру:
- •5.4.1 Бауыр және өт жолдары ауруларына шалдыққан науқастарды сұрап тексеру
- •5.5 Бауыр және өт жолдарын ауруларын қарап тексерудегі студенттің іс-әрекеттерінің реттілігі
- •5.6 Бауыр, өт жолдары және көкбауыр пальпациясы мен перкуссиясы
- •5.6.4 Бауыр және өт жолдары пальпациясы жасаудағы студенттің іс-әрекеттері реттілігі
- •5. Алынған мәліметтерді жазып алу. Жазу үлгісі.
- •Уі. Бүйрек-несеп жолдары ауырған науқастарды сұрап, қарап тексеру. Бүйректің пальпациясы
- •6.1.Сабақ мақсаты:
- •6.2 Тақырып бойынша студент не білуі керек (өзіндік дайындалу сұрақтары).
- •6.3 Бүйрек және несеп бөлу жолдары ауруларына шалдыққан науқастарды сұрап тексеру
- •6.3.1 Бүйрек және несеп бөлу жолдары ауруларына шалдыққан науқастарды сұрап тексерудегі студенттің іс-әрекеттері
- •6.4 Бүйрек және несеп бөлу жолдары ауруларына шалдыққан науқастарды қарап тексеру.
- •6.4.1 Бүйрек және несеп бөлу жолдары ауруларына шалдыққан науқастарды қарап тексерудегі студенттің іс-әрекеттері
- •6.5 Алынған мәліметтерді жазып алу. Жазу үлгісі:
- •7 Қан түзу жүйесі ауруларын тексеру әдістері
- •7.1 Сабақ мақсаты:
- •7.2 Студент білуге тиісті (өзіндік дайындалу сұрақтары):
- •7.3 Студент жасай білуге тиісті:
- •7.4 Қан түзу жүйесі ауруларын сұрап тексеру
- •7.4.4 Сұрап тексеруді жүргізудегі студенттің іс-әрекеттерінің реттілігі
- •7.5 Қан түзу жүйесі ауруларын қарап тексеру.
- •7.5.9 Қан түзу жүйесі ауруларын қарап тексерудегі студенттердің іс-әрекеттерінің реттілігі.
- •8.1 Сабақ мақсаты:
- •8.2 Студент білуге тиісті (өзіндік дайындалу сұрақтары):
- •8.3 Студент жасай білуге тиісті:
- •7.6 Алынған мәліметтерді жазып алу. Жазу үлгісі:
- •8. Эндокринді жүйесі ауруларына шалдыққан науқастарды тексеру әдістері.
- •8.4 Эндокринді жүйесі ауруларына шалдыққан науқастарды сұрап тексеру
- •8.4.3 Өмір тарихы –негігі алынатын мәліметтер - өмірінің әр кезеңінде болған қолайсыз жайттар мен дерттері туралы мәлімет:
- •8.4.4 Эндокринді жүйесі ауруларын сұрап тексерудегі студенттің іс-әрекеттерінің реттілігі
- •8.4.5 Эндокриндік жүйіесі ауруларын қарап тексеру
- •8.5.6 Эндокриндік жүйіесі ауруларын қарап тексерудегі студенттің іс-әрекеттерінің реттілігі
- •8.5 Алынған мәліметтерді жазып алу. Жазу үлгісі:
- •9. Қимыл-тірек, тері және оның қосалқыларының аурулары бар науқастарды сұрап тексеру
- •9.1 Сабақ мақсаты:
- •9.2 Студент білуге тиісті (өзіндік дайындалу сұрақтары):
- •9.3 Студент жасай білуге тиісті:
- •9.4 Қимыл-тірек, тері және оның қосалқыларының жүйесі ауруларын сұрап тексеру
- •9.4.3 Өмір тарихы –негігі алынатын мәліметтер - өмірінің әр кезеңінде болған қолайсыз жайттар мен дерттері туралы мәлімет:
- •9.4.4 Қимыл-тірек, тері және оның қосалқыларының аурулары бар науқастарды сұрап тексеру
- •9.5 Қимыл-тірек, бұлшықет және тері мен оның қосалқыларын қарап тексеру
- •9.5.7 Қимыл-тірек, бұлшықет және тері мен оның қосалқылары жүйесі ауруларын қарап тексеру студенттің іс-әрекеттерінің реттілігі
- •9.10 Алынған мәліметтерді жазып алу. Жазу үлгісі:
- •10. Жүйке жүйесі ауруларына шалдыққан науқастарды тексеру әдістері
- •10.1. Сабақ мақсаты:
- •10.2. Студент білуге тиісті (өзіндік дайындалу сұрақтары):
- •10.3. Студент жасай білуге тиісті:
- •10.4 Жүйке жүйесі ауруларына шалдыққан науқастарды сұрап тексеру
- •10.4.4 Жүйке жүйесі ауруларына шалдыққан науқастарды сұрап тексерудегі студенттің іс-әрекеттер реттілігі
- •10.5 Жүйке жүйесі ауруларына шалдыққан науқастарды қарап тексеру
- •10.5. 7 Жүйке жүйесі ауруларына шалдыққан науқастарды қарап тексерудегі студенттің іс-әрекеттер реттілігі
8.4.5 Эндокриндік жүйіесі ауруларын қарап тексеру
-Науқасты жалпы қарап тексеруді: науқастың жалпы хәлі (қанағаттарнарлық, орташа ауырлықта, ауыр, өте ауыр, өлім хәлінде); есі (сақталған, өзгерген); төсектегі кейпі (белсенді, сұлық түсіп жату, мәжбүрлі, ретсіз қимылдар, көп сөйлеу, көңіл - күйінің тез өзгерісі).
-Терісі мен оның қосалқылары, кілегей қабаттары (түсі, құрғақтығы, түлеуі; шаш өзгерістері – түсуі, жұқалануы).
-Мойын аймағын қарау-қалқанша безінің ұлғаюы ұлғаюы деңгейі; сипап тексеру – көлемі, тығыздығы, қозғалғыштығы, аурусыңғыштығы.
-.Ауыз қуысын қарау – тіл сипаты.
-. Көз белгілерін анықтау
-.Науқасты тексеру нәтижесінде жиналған мәліметтерді қалыпты көрсеткіштерімен салыстыру, өзгерген көрсеткіштерді дұрыс түсініп бағалау.
8.5.6 Эндокриндік жүйіесі ауруларын қарап тексерудегі студенттің іс-әрекеттерінің реттілігі
Кезеңі |
Қадамдары |
Студенттің іс-әрекеттері |
Анықталатын мәліметтер |
1. Науқасты жалпы қарау |
1.1 Науқасқа тексеру мағынасын түсіндіріп рұхсат алу |
1.1 Науқастың келісімі алынды |
|
1. Науқасты жалпы қарау |
1.2 Науқастың жағдайын, есін, төсектегі қалпын анықтау
|
1.2 Науқастың жалпы жағдайы - жағдайы, есінің өзгеру деңгейіне және төсектегі қалпына баға беру.
|
1.2 - жағдайы (қанағаттанарлық, орташа ауырлықта, ауыр, өте ауыр, өлім халінде); -есі - сақталған (анық); өзгерген (сопор, кома) төсектегі қалпы (белсенді, қимылсыз –сұлық түсіп жатыр, мәжбүрлі –қимылдары баяу; дауысы жуан; керісінше – шамадан тыс ретсіз, жылдам қимылдар; жылдам сөйлеу; |
1. Науқасты жалпы қарау |
1.3 Жалпы дене бітімін, бойы; тері асты шел майының дамуын бағалау;
|
1.3 Жалпы дене бітімін, бойы; тері асты шел майының дамуын бағалау; -науқастың жағдайына байланысты- тік тұрғызып немесе отырғызып қарау; -тері асты шел майының дамуын бағалау - жауырын асты теріні бас бармақ пен сұқ саусақ арасына қысып тексеру – 2см аспау қажет |
1.3. Дене бітімі қалыпты; өзгерген –бойы алыпты, ергежей; тері асты шел майының дамуы сақталған; төмен (жүдеу, азған,); шамадан тыс дамыған(толық); жергілікті дамыған –мықын, бел аймақтарында немесе беті мен дененің жоғағы жартысында; тері және тері асты шел майы алжапқыш тәрізді құрсақ алдын жауып тұр; |
|
1.4 Терісі мен оның қосалқыларын және кілегей қабаттарын қарау; |
1.4 Терісі, оның қосалқылары мен кілегей қабаттарды қарау: 1-Көзге көрінетін аймақтардағы терісі, көздің ақ қабығы, алақан, еріндері кілегей қабаттарын (түсі - өзгермеген, өзгерген – боз; сарғыш реңді боз - «мәрмәр» тәріздес түс; бет ұштарының, қасүсті доғалары және иек аймақтарының қызаруы -рубеоз; ақ немесе қызыл, күлгін түсті жолақтар (стриялар); тері мен кілегей қабаттарының гиперпигментациясы - қоңырлануы немесе қола түстес өзгеруі - таралып, дененің ашық және жабық аймақтарында, әсіресе киіммен үйкелісетін жерлері, алақан сызықтары, отадан кейінгі тыртықтарда, ауыз қуысы кілігей қабатында, емшек ұштары, артқы өтіс, сыртқы жыныс ағзалары аймақтарында орналасады. Тері қоректену бұзылыстары -түлеген, құрғақ; қалыңдаған; қасынған іздер; алақандар мен табандарының сарғыштануы –ксантоз; Түгі - ерлерде әйелдерше түгінің, ал әйелдерде ерлерше түгінің өсуі; қастың, кірпіктің , мұрттың және шаштың түсуі Шашы – жұқарған, сыңғыш; - дерттік өзгерістер бар, жоқ -қалқанша безінің ұлғаюы;
|
1.4 Көзге көрінетін аймақтардағы терісі, көздің ақ қабығы, алақан, еріндері кілегей қабаттарын (түсі - өзгермеген, өзгерген – боз;сарғыш реңді боз - «мәрмәр» тәріздес түс; бет ұштарының, қасүсті доғалары және иек аймақтарының қызаруы -рубероз; ақ немесе қызыл, күлгін түсті жолақтар (стриялар); тері мен кілегей қабаттарының гиперпигментациясы - қоңырлануы немесе қола түстес өзгеруі - таралып, дененің ашық және жабық аймақтарында, әсіресе киіммен үйкелісетін жерлері, алақан сызықтары, отадан кейінгі тыртықтарда, ауыз қуысы кілегей қабатында, емшек ұштары, артқы өтіс, сыртқы жыныс ағзалары аймақтарында орналасады. Тері қоректенуінің бұзылыстары - түлеген, құрғақ; қалыңдаған; қасынған іздер; алақандар мен табандарының сарғыштануы – ксантоз; Теріде – созылмалы түрдегі шиқан немесе ойық жаралары; Түгі - ерлерде әйелдерше түгінің, ал әйелдерде ерлерше түгінің өсуі; қастың, кірпіктің, мұрттың және шаштың түсуі Шашы – жұқарған, сыңғыш; - дерттік өзгерістер бар, жоқ -қалқанша безінің ұлғаюы; -өзгеріс жоқ; -қалыңдаған, түгі азайған; -анықталады, өзгеріс жоқ |
|
2.1 Бет әлпетін қарау тексеру реттілігін сақтап жүргізу:
|
2.1 Бет әлпетін қарап және келесі белгілерді анықтау: -ай тәріздес дөңгеленуі; -көз шарасының өзгерістері – үлкеюі; бадыраюы; көз саңлауының кішіреюі; -бетте ым жоқтығы; |
2.1.Бет әлпетін қарау және келесі белгілерді анықтау: -тәндік белгілердің дамуы
|
|
2.2 Мойын аймағын қара тексеру- көзге көрінетін белгілерді анықтап бағалау |
2.2 Мойын аймағын қарау және келесі белгілерді анықтау – жуандануы – симметриялық аймақтарында бірдей (қалқанша безінің 2-5 деңгейдегі ұлғаюы); |
2.2 Мойын аймағын қарауда- тәндік белгінің дерттің даму деңгейіне байланысты өзгерісі болуы |
|
2.3 Ауыз қуысын қарап баға беру:
|
2.3 Ауыз қуысын қарау: 1- ауыз ашуын өтіну- 2- тілді қарау – қалыңдаған, түгі азайған; |
2.3. Ауыз қуысын қарау –тәндік белгінің дамуы анықталады
|
|
2.4 Көз белгілерін анықтап даму деңгейін бағалау
|
2.4 Көз белгілерін анықтау -екі жақтық көз шарасының бірдей үлкеюі; -Грефе белгісі –төмен қарағанда мөлдір қабығы мен жоғарғы қабақ арасында ақ қабық жолағаның болуы; -Штельваг белгісі – сирек кірпік қағу; -Кохер белгісі - жоғары қарағанда мөлдір қабығы мен төменгі қабақ арасында ақ қабық жолағаның болуы; -экзофтальм белгісі – бадыраң көз - көз шарасының шығып тұруы |
2.4.Көз белгілерін анықтау – тәндік өзгерістер дерт деңгейіне байланысты дамуының анықталуы
|
3. Эндокринді жүйесі ағзаларының пальпациясы |
3.1 Науқасқа тексеру мағынасын түсіндіріп рұхсат алу әрі шешінуін өтіну әрі қарай науқастың жағдайына байланысты- тік тұрғызып немесе отырғызып терісін сипап тексеру:
|
3.1 - науқастың келісімі алынды |
|
3.2 Тері пальпациясы. |
3.2 Тері пальпациясын жасау мақсаты: а-серпінділігін, б – ылғалдылығын, в –қызуын анықтау.
|
3.2 Тері пальпациясын жасау реттілігі: а - серпінділігін анықтау: 1- құрсақ бетінің немесе қолдың ішкі бетінің терісін екі саусақпен жинап, қатпар жасайды 2- қатпарды босатады; б - ылғалдылығы - саусақ ұшымен терінің әр аймағын сипау; в - қызуын анықтау - қол сыртымен маңдайын сипау; г – ісінуі, қалыңдауы - саусақ ұшымен терінің әр аймағын сипау; |
3.2. Тері пальпациясы : -тері серпінділіг сақталған, төмендеген; құрғақ, ылғалды,салқын, ыстық, қалың, тығыз
|
3.3 Қалқанша безін сипап тексеру.
|
науқастың жағдайына байланысты- тік тұрғызып немесе отырғызып қалқанша безін сипап тексеру. |
Науқастың келісімі алынды |
|
|
3.3 Қалқанша безін сипап тексеру реттілігін сақтап жүргізу |
3.3 Қалқанша безін сипап тексеру реттілігі: 1-дәрігер науқастың оң жағына орналасады, қолы жылы; науқасқа иегін сәл төмен түсіруді және өзін бос ұстауды өтінеді; 2- мойынның алдыңғы аймағын қарап, тексеру; 3-айналасындағы ағзалардың басылып қалуында дамитын белгілерді анықтайды –көк тамырлардың кеңеюі, тыныстың қиындауы, дисфагия және т.б.; 4-сол қолдың ұшын 7-мойын омыртқасының өсіндісіне орналастырып мойын қимылын шектету; 5-оң қолдың жиналып бүгілген 2-4 саусақтарын мойынның алдына төс тұтқасынан жоғары орналастыру; 6-қалқанша бездің қылқасын тік бағытта жылжымалы сипап тексеру; 7- -қалқанша бездің бүйір бөліктерін төс-бұғана-емізіктік бұлшықет астынан оң және сол жағынан тік бағытта жылжымалы сипап тексеру; 8-науқасқа жұтынуды өтініп, бездің жылжымалығын анықтап, оның көлеміне, беткейіне, тығыздығы мен аурусыңғыштығына сипаттама беру |
3.3 - ұлғайған (бір келкі таралып немесе түйінді); ұлғаю деңгейі 1-5; жұмсақ; аурусыңғышты |
