10.4.4 Жүйке жүйесі ауруларына шалдыққан науқастарды сұрап тексерудегі студенттің іс-әрекеттер реттілігі

1. Шағымдарын жинау

Кезеңдері

Студенттің іс-әрекеттері

Қорытындысы (анықталатын жайттар)

1.1 Науқаспен танысу

1.1 Сәлемдесу, өзін таныстыру және науқастың аты-жөнін, тегін анықтау:

1.2 Науқастың шағымдарын сұрақ қойып анықтау

“Қандай шағымдарыңыз бар” немесе “Сізді не мазалайды”? деген сұрақтар беріп, науқастың шағымдарын анықтау

- бас ауру, бас айналу, жүрек айну, құсумен бірге жүретін бас айналу, омыртқа бағанасы бойынша ауру сезімі, көрудің нашарлауы, көрудегі көріністің қосарлануы, жадының, қимыл-қозғалыс пен сезінудің, сөйлеу қабылетінің бұзылысы, кекештену, естен тану, талып қалу, көз алдының қараутуы, әлсіздік, салданулар, ұйюды немесе шаншуларды сезіну, қол қалтырауын және басқада еріксіз қимылдардың болуы, босаң жүріс, құрысу мен тырысулар, ұстамалы талмалар, бас сүйектерінің үлкеюі, ембейқалу, жылауықтық (жылаңқы), ұйқының бұзылысы, қызбалық, ашушаңдық, кейігіштік, себепсіз қорқыныш, қорқақтық, бетінің айқын бозаруы немесе қызаруы, тершеңдік, жүрек қағуы, тынысының жиілеуі, түнгі шыжыңдық

1.3 Негізгі шағымдарды айырып алу.

Негізгі шағымдар келесі жүйе аурулары тән болуы мүмкін

Жүйке жүйесі ауруларының әр түріне шалдыққан науқастардың шағымдары

1.4 Негізгі шағымдарды талдау, сараптау.

Негізгі шағымдарды қосымша сұрақ арқылы талдау, сараптау.

• Ару сезімі қай жерде орналасады (қолмен көрсету);

• Қалай ауырады? – ауру сезім сипаты– сыздап, ұзақ, ұстамалы;

• Қандай жағдайда пайда болады? – қимылда, салқында, қатты күйзелісте немесе шиелініс жағдайларда, қатты иістерде;

• Соңғы уақытта ауру сезім сипаты өзгерді ме? – күшейді, азайды, ұзағырақ болады;

• Бас айналуы қалай мазалайды –жерге немесе айналаға тартады (айнала қоса айналады), дене қалпын өзгерткенде пайда болады, қосымша жүрек айну әлде құсық болады?

• Көру қабылеті қалай өзгерді? – бірте-бірте немесе кенеттен; көру аймағы толық пе әлде дақтанып азая ма?, қосарлану бола ма?

• Шағымдар қашаннан бері мазалайды және қандай жағдайда?

• Олардың жиілігі, ұзақтығы, қайталануреттілігі?

• Ауру сезімді басатын немесе керісінше өршітетін себептер

• қандай?. жерде? - бөлек аймақтар – қол, бет, иықтың, қардың сыртқы аймағы, құрсақ бүйірі, дене бойымен.

Осы реттілікте басқада шағымдардың сипатын анықтау қажет!

ІІ. Дерттің даму тарихы (дерттің анамнезы).

2.1 Дерттің басталуын анықтау

Келесі сұрақтарды беріп:

2.1.1 «Бірінші рет аурып тұрсыз бе әлде осы дерт біраздан бері мазалайды ме?»

2. 1.2 Немесе қалай басталды?» - дерттің басталуын анықтау.

2.1.1.1-

а) кенеттен, жіті – есінен танып құлады, тартылулар болды келесі қайталағанда ұйықтап қаламын және кіші дәретім жүріп кетеді, бірақ мен бұларды білмеймін, айналдағы кісілер айытты;

б) кенеттен, жіті – бас айналып, құсық болды; осының алдында басымнан жарақат алғанмын, бірақ емделген жоқпын

в) бірте-бірте дамыды – біраз уақыттан бері басым ауырады, айналады, кейіннен көруім нашарлады, сосын қосарланатын болды, басымның ауырғаны ұзақ болатын болды;

г) бірте-бірте дамыды – бірнеше айдан бері қолым шаршап, әлсіздігі бар, ал соңғы уақытта заттым түсіп кететін болып жүргенін байқадым;

• 2.1.2 бұрыннан бар созылмалы дертінің өршуі (қандай шағымдармен басталды, жылына өршуі қанша рет болады, қандай жағдайлар әсеретеді, бәсеңсу кезеңінің ұзақтығы).

2.2 Дерттің дамуын анықтау

2.2.1 Келесі сұрақтарды беріп:

а) Қандай шағымдармен басталды; әрі қарай қандай шағымдар қосылды немесе қандай шағым қалай өзгерді»?

2.2.1 Мысалы:

а) басында бұлшықеттерінде ауру сезімі, әрі қарай қозғалудың шектелуі қосылды”».

б) жарақаттан кейін бас айналу, құсу, жүрек айну сирек болды, ал соңғы кезде болды қатты бас ауру пайда болды;

2.3. Дерттің басталуына әсер ететін жағдайларды анықтау (дерттің болжама немесе нақты себебі)

2.3.1 Келесі сұрақтарды беріп:

а) Қалай ойлайсыз осы дертіңіздің басталуына қандай жағдайлар себеп болуы мүмкін? Әлде б) Өзіңізше осы ауруыңыз қандай жағдайдан кейін пайда болды деп ойлайсыз?

2.3.1 Дерттің басталуына әсер ететін себептер болуы мүмкін: (алғашқы рет дерт мына жағдайлардан кйін пайда болды):

• суықтану, болған ЖТЖЖ , тұмау, баспа, скарлатина, құлақ ауруы;

• бұрын болған басының жарақаттары;

• жұқпалы ауруы бар науқаспен қатынаста болу

• жүйкенің шамадан тыс тежелуі –қатты уайым, шиеленіс, қайғы, қобалжулар

• Бұрын болған жұқпалы дерттер

2.4.1 Жасалған шараларды анықтау

Келесі сұрақтарды беріп науқастан осы дерттіне байланысты жүргізілген шараларын анықтау:

-дәрігерге қаралдыма?

- қандай тексерістер жүргізілді (олардың қорытындысы);

-емі (өздігінше - үйде, медициналық көмекке жүгінді - емханада);

- қандай дәрілер немесе басқа түрі;

- емнің тиімділігі қандай болды? Болмады?

-емделмеген);

- ауруханаға түсу себебі?

-қаралады; қаралмады; жедел-жәрдем көмегімен келіп тұр;

-қаралды - тексерістер жүргізілген жоқ; жүргізілді –жалпы қан аналізі, биопсия және т.б. Олардың қорытындысы бар, қолында;

-ем жүргізілді – а/б, қақырық шығаратын және т.б.

-емнің тиімділігі - бар, жоқ; емделмеген.

- ауруханаға түсу себебі – емделу, ауруы өршіді; тексерілу және т.б.

ІІІ. Өмір тарихы - осы дерттің дамуына алып келетін қолайсыз жағдайлар.

3.1 Өмір тарихы - осы дерттің дамуына алып келетін қолайсыз жағдайларды анықтау.

3.1.1 Өмірінің әр кезеңінде-туылғанынан бүгінгі күнге дейін:

-балалық шағы;

-жасөспірім- мектепке бару, үлгерімі, қалыс қалуы;

-мамандық алу

-үйлену

болған қолайсыз жағдайларды немесе дерттерді сұрақ қойып анықтау

-нешінші бала; туылған жері; анасының денсаулығы; әлеуметтік жағдайы; тұрмысы, басынан өткізген аурулары; жарақаттары; кәсібіне байланысты қатерлі жайттар; тұқым қуалаушылық дерттері; психо–эмоционалдық пен айналасындағы; жанұясындағы рухани, адамгершілік жағдайы; аллергиялық әсерленулер; мүгедектік.

3.1.1 Осы дерттің дамуына ықпал ететін жағдайлар болуы мүмкін

1. Тіршілік тәртібі (таза аудада жеткілікті болуы, тұрмыстық жағдайы, өтпелі ауның жеткілікті болуы, бөлмелерге күн сәулесінің жақсы түсуі, ылғалдығы, дымқылдығы; еңбек тәртібі – үзілісі, жұмыс орының жалпы жағдайы –ауалығы, жарықтығы);

2. Бұрын болван немесе жақында алған басының жарақаттары;

3. Суықтану, болған жоғарғы тыныс жолдарының жұқпалы дерттері - тұмау, баспа, скарлатина, құлақ ауруы;

4. Жұқпалы ауруы бар науқаспен қатынаста болу

5. Жүйкенің шамадан тыс тежелуі –қатты уайым, шиеленіс, қайғы, қобалжулар

6. Жіті және созылмалы жұқпалы ошақтар

7. Кәсібіне байланысты және тұрмыстық уланулар (ауыр металлдар –ртуть, свинец, фосфор, мышьяк, бензол буы, фосфор, пестицидтер, гербицидтер);

8. Радиоактивті сәулелер;

9. Аллергиялық жағдайлар;

10.Тұқымқуалушылыққа бейімділік: жақын туысқандарында жүйке жүйесі ауруларының болуы;

11. Артериалдық гипертензия ауруы

12.Ер азаматтарда –әскерде болуы, оның түрі (қолайсыз жайттар - физикалық, психикалық, болған дерттер жарақаттар (басының, ми шайқалысы).

13. Әйелдерде – етек кірінің басталуы, оның басталуы, сипаты (неше жаста, тұрақталуы бірден әлде жоқ, қанша күн, айналымы, мөлшері, аурусыңғыштығы); жыныстық қатынасы, қан кетулер –қанша қандай жағдайда; соңғы етек кірі; жүктілік, қанша құрсақ көтерді, өтуі –сінулер, қан қысымының көтерілуі, босануы, өздігінше, операция арқылы, түсіктер –жасанды, өздігінше, асқынулар,етек кірінің тоқтауы -менопауза, неше жасында, қандай көріністер болды – АҚ жоғарылауы, жүрек соғуы; осы кезеңдегі қан кетулер.

14.Үйреншікті уланулар: темекі шегу, ішімдікке салыну, нашақорлық, уланулар.