Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Ahmedjanov-Munai-jane-gaz-kenoryn.doc
Скачиваний:
2
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
3 Мб
Скачать
☆

7.5 Еріген газ режимінде игеру

Егер қабаттың мұнайлық бөлігі әр түрлі геологиялық-физикалық жағдайлардың әсерінен қабаттық су айдау жүйесімен гидродинамикалық байланыста болмаса, онда мұндай кенде қысым қанығу қысымына тең болған уақыттан бастап, еріген газ режимі дами бастайды.

Сонымен бірге, мұнаймен қаныққан қабаттың барлық көлемінде ерітіндіден бос газ бөліне бастайды. Бөлініп жатқан газдың мөлшері қысымның қанығу қысымына қатысты төмендеуіне тура пропорционалды болады. Тесікті көлемде газдың құрамы ең көп қабат зонасы өндіруші ұңғымалардың маңайында шоғырланады.

Бос газдың көпіршіктерінің пайда бола бастауынан қабаттың тесікті көлемінде бір уақытта екі фаза болады, олар бір-бірінен физикалық қасиеттеріне байланысты едәуір ерекшеленеді - сұйық және газды. Газдың көпіршіктері кішкентай кезде немесе тесікті көлемнің аз ғана газбен қанығуы кезінде (10%-ға дейін) газ фазасы қозғалыссыз тұрады, ал сол кезде сұйық фаза ретіндегі мұнай еріген күйде қалған газбен қозғалады. Бірақ, көпіршіктердің пайда болуы сұйықтықтың қозғалуының кедергісін ұлғайтады да, ол мұнаймен бос емес тесіктің көлемнің едәуір кішіреюіне алып келеді. Нәтижесінде, қабаттың барлық көлемінде шашыраған қозғалмайтын газ, қысымның төмендеуімен кеңейе отырып, мұнайды өндіруші ұңғымаларға қарай итереді. Мұндай жағдайда газды өндіру ұлғаяды, ал газ факторы (жер бетіндегі жағдайда өндірілетін газ көлемінің мұнайға қатынасы) тұрақты болып қала береді немесе бастапқыдан шамалы төмен болады.

Қабаттың тесікті көлемі газбен қаныққан кезде 10-20 %, мұнда R(t)-ұңғыманың әсерінің шартты радиусы; rс -ұңғыма радиусы; t -ұңғыманы іске қосқаннан кейінгі уақыт.

Сұйықтықтың жылдық өндірісі, қыртыс қысымын төмендетуге жатқызылған, газдың жеке көпіршіктері бірігіп, үздіксіз газ фазасын түзеді, ол сұйық фазамен бірге қозғала бастайды. Сонымен қатар, газ қозғалмалырақ фаза ретінде мұнайдан озуға, оны итеріп шығаруға тырысады. Газбен қанығудың ары қарай ұлғаюы мұнай қозғалысының тез тоқтауына алып келеді. Нәтижесінде, қысымды төмендетуге байланысты мұнайды өндіру төмендейді, ал газ факторы тез ұлғая бастайды. Газ өндірудің ұлғаюы қысымның төмендеу процесін қарқындатады, ол қыртыс энергиясының азаюына алып келеді.

Ары қарай, ерітіндіден бөлінетін газ ұңғымадан оның ірі іріктелуінің толтыруын тоқтататын уақыт келеді. Бұл кезде газ факторы өзінің максимальді мәніне жетеді, ал кейін мұнай өндіру қарқынының ары қарай төмендеуін көрсете отырып, төмендей бастайды.

Еріген газ режимінің сипатталған механизмін көрсету үшін 7.4-суретте кенішті игеру графиктері келтірілген. Бастапқы қабат қысымында газды фактор мұнай өндірудің артуымен бірге баяу өсті. Кенішті бұрғылау бойынша мұнай өндіру үздіксіз артты және барлық ұңғымалар бұрғыланбастан бұрын максимумға жетті. Максимал газды фактор мұнай өндірудің максимумынан әлдеқайда кеш байқалды. Оның күрт төмендеуі игеру басталғаннан бастап

32 -ші айда байқалады.

Кенішті игерудің негізгі кезеңі бар-жоғы 3,5 жылға созылды. Осы уақытта қабат қысымы 18,4 - тен 1,5 МПа дейін төмендеді. Барлығы 0,987 млн. м3 мұнай өндірілді, ол қорлардың шамамен 18 %-ын құрады. Сонымен, мұнай кен орындарын еріген газ режимінде игеру мұнай өндірісінің қарқынды төмендеуімен, газдық фактордың арттыруымен кейін түсуімен жүретін қабат қысымының тез төмендеуімен сипатталады.

7.4 сурет. Кенішті игеру кезінде негізгі көрсеткіштердің өзгеру графиктері:

1 - орташа қабат қысымы; 2 - ұңғымалар саны; 3 - газ факторы, 4 - жалпы -мұнай өндіруі.

Мұндай режимде мұнай кен орындарын игеру процесінің төмен технологиялық тиімділігі қабат қысымын қанығу қысымының деңгейінде ұстап тұру үшін су айдауды қарастыратын игерудің белсенді жүйелерін пайдалануды талап етеді.