12.3 Өндіруші ұңғымаларының өнімін дайындау және жинау жүйесіне қойылатын талаптар

Мұнай қабаттары игеру 30 - 40 жылға созылуы мүмкін. Кен орынды пайдаланған кезде өндіруші ұңғымалар саны және орналасуы, олардың сулануы, дебиті өзгереді. Дегенмен кез келген уақытта елеулі жинау жүйесі және өнімді дайындау жүйесі келесіні қамтамасыз ету керек:

1) барлық өндіру ұңғымаларының өнімнің саңлаусыздырылған жинауын;

2) ұңғымалар тобы мен жеке ұңғымалар дебитінің өлшеуің есепке алу;

3) өндіруші ұңғымалардың тәуліктік өнімдерінің дайындауын;

4) жинау жүйесі арқылы қабатқа қайтарылатын мұнайдың, газдың, судың тауарлық өнімінің тиісті сапасын қамтамасыз ету;

5) жаңа ұңғымаларды қосу және тиімсіз ұңғымаларды істен шығару;

6) жер қойнауынан жер бетіне келетін өндіруші ұңғымалары арқылы ағысының артық энергиясын рационалды қолдану;

7) құбырларда, тауарлық парктерде және басқа қондырғыларда мұнайдың, газдың және судың жинау және дайындаудың технологиялық операциялары біріктіру мүмкіндігі;

8) технологиялық объектілерді орталықтандыру және ірілендіру, ал керек болған жағдайда ұңғыма өнімін бөлек жинау, олардың белгілі бір себептермен жылжуы орынсыз;

9) климаттық жағдайларды және жер бетінің ерекшеліктерін есепке алу және қолдану;

10) негізгі технологиялық процестердің автоматтандыру және телемеханизациялау;

11) пайдалану шығындары мен күрделі шығындардың мүмкін болатын минимумы;

12) қоршаған ортаны қорғау және жер қойнауына зиянды ықпалдың болдырмауы.

Мұнай-газ өндірісінде шетелдегідей жинау жүйелерінде мұнайды дайындауда бірлескен технологиялық операцияларды қолданады, бұл мұнайды дайындауда жеке дәстүрлі объектілердің мақсаттары мен функцияларының өзгеруін қамтамасыз етеді.

Сағалық қысымдар әр кен орнында әр түрлі, бірақ негізінде 1-2 МПа шектерінде орналасқан. Жинау жүйесінде төменгі қысымдарда ұңғымалардан шығарылатын су мен мұнай және бөлінген газ үлкен көлемді алады, оны үлкен диаметрлі құбырлар арқылы тасымалдау өте қымбат. Сондықтан, кен орындарда өнімді бірлесіп жинауды жүзеге асырады және белгіленген экономикалық орынды қашықтықтарға толық сығатын сорап станцияларға немесе бір топ қондырғыларға тасымалдайды, ол сонда жеке ағындарға жартылай бөлінеді.

Мұнайды, газды және суды бірлесіп жинаудың мақсаты - ұңғыма өнімін жинау пунктіне жеткізу үшін қабат энергиясын максимальді тиімді қолдану.

4. Өнімді жинау жүйелері

Әрбір мұнай кен орнының өндіруші ұңғымаларын пайдалану және қабаттарды игеру технологиясы, әр түрлі табиғи-климаттық және топырақтық шарттар, әлеуметтік және экологиялық аспектілер өндіру ұңғымалардың өнімді жинаудың универсалды жүйесі жоқ екендігін аңғартады.

Тәжірибеде мұнай-газ өндіру саласында ашық жинаудың жүйесінен әр түрлі герметизацияланған жүйелерге көшуі аяқталған деп айтуға болады. Олардың үлкен айырмашылықтарына қарамастан, жинаудың саңылаусыздандырылған жүйесі бойынша ортақ құрылымдық элементті ерекшелендіруге болады (12.2-сурет).

12.2-сурет. Саңылаусыздырылған жинау жүйесінің құрылымдық элементтері: 1 - өндіруші ұңғымалар; 2 - кәсіпшіліктің ішіндегі құбыр(лақтырыс сызығы); 3 - топтық өлшеу қондырғысы (ТӨҚ) 4 - топтық жинақтаушы коллектор; 5 - қосымша қысымдаушы стансасы (ҚҚС); 6 - жинақтаушы коллектор; 7 - жинау және дайындау пункті.

Ұңғыма тобының өнімі (14-ке дейін) топтық өлшеуші қондырғыға (ТӨҚ) жеткізіледі. Егерде кен орны өлшемдері бойынша үлкен болса, онда ТӨҚ шашыраңқы және жинақтаышы пунтінен алыс орналасады, сондықтан бірқатар қосымша қысымдаушы стансасы (ҚҚС) салады. Мысалы, Акташ алаңының ТӨҚ, ҚҚС және мұнайды жинау және дайындау пунктілер біріктіретін құбырлар ұзындығы (ұңғымадан ТӨҚ дейін арақашықтықты есептемегенде) 250 км артық. Саңлаусыздандырылған жүйелерде кен орындарда бір құбырлы мұнай және газды жинау пайдаланады. Сол кезде сатылы газды сепарациялау орындау тәртібі соңынан тұтынушыға дейін мұнай газын компрессорсыз тасымалдауды бірінші сепарациялаудан кейін қамтамасыз етуді тиісті.